Η εξέγερση του Ίλιντεν: Η επανάσταση των Σλαβόφωνων και το όνομα των Σκοπίων

Το όνομα «Μακεδονία του Ίλιντεν» ήταν συνολικά το έκτο όνομα που έπεσε στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης μεταξύ Ελλάδας και Σκοπίων. Η αλήθεια είναι ότι προκάλεσε έκπληξη σε πολλούς. Είτε γιατί κανείς δεν το περίμενε, είτε γιατί δεν έχει ακούσει ξανά αυτό το όνομα. Αν ισχύει το δεύτερο, τότε δεν θα έχετε ακούσει και για την «εξέγερση του Ίλιντεν», η οποία αποσκοπούσε στην δημιουργία μιας αυτόνομης Μακεδονίας, από την πλευρά των Σλαβόφωνων, που περιελάμβανε και ελληνικά εδάφη.

Το 1897, η περιοχή κατοικούνταν από διάφορες εθνοτικές ομάδες. Έλληνες, Βλάχοι, Αλβανοί, Βούλγαροι, Εβραίοι, Τούρκοι, ζούσαν όλοι στο ίδιο έδαφος. Εκε΄νη την χρονιά ιδρύθηκε «Σλαβόφωνη Εσωτερική Μακεδονο-Αδριανουπολιτική Επαναστατική Οργάνωση», που είχε ως στόχο την αυτονομία των μακεδονικών εδαφών.

Έξι χρόνια αργότερα, η οργάνωση κατάφερε να συσπειρωθεί και να πραγματοποιήσει την «Εξέγερση του Ίλιντεν» κατά της οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η εξέγερση ξέσπασε στις 20 Ιούλιου (2 Αυγούστου με το Γρηγοριανό ημερολόγιο) και αρχικά ξεκίνησε από το Βιλαέτι του Μοναστηρίου. Η Ελλάδα ήταν αντίθετη στην εξέγερση καθώς μια αυτόνομη Μακεδονία, πήγαινε κόντρα στις δικές αξιώσεις στα τότε τουρκοκρατούμενα εδάφη.

Ονομάστηκε έτσι γιατί ξεκίνησε ανήμερα της γιορτής του Προφήτη Ηλία. Η εξέγερση απλώθηκε στην Πρέσπα, στην Φλώρινα, στην Καστοριά και στα βόρεια διαμερίσματα του Βιλαετίου της Θεσσαλονίκης. Μετά την εξάπλωση της, πολλά ηγετικά στελέχη σκοτώθηκαν στις μάχες με τους Τούρκους και τελικά το εγχείρημα σταμάτησε λίγους μήνες αργότερα.

Ωστόσο, η «εξέγερση του Ίλιντεν» θεωρείται η αρχή της Σλαβομακεδονικής εθνογένεσης και στις 2 Αυγούστου, γιορτάζεται στα Σκόπια ως εθνική επέτειος. Γιορτή που έχει υιοθετήσει και η Βουλγαρία. Ένας από τους κυριότερους στόχους που πιθανολογείται πως είχε η εξέγερση, φαίνεται πως επετεύχθη. Και αυτός δεν ήταν άλλος από την εμπλοκή των Μεγάλων Δυνάμεων, που μεσολάβησαν στον Σουλτάνο για μια πιο διαλλακτική στάση απέναντι στους χριστιανούς υπηκόους της αυτοκρατορίας. Ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος ακολούθησε λίγα χρόνια αργότερα και οδήγησε σταδιακά στην πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1922.