Το ζευγάρι κατασκόπων που καταδικάστηκε σε θάνατο

Ένα παντρεμένο ζευγάρι, δυο άνθρωποι που η όψη τους δεν προμήνυε κάτι το ύποπτο, κατηγορήθηκαν πως ήταν δυο από τους πιο διαβόητους κατασκόπους του Ψυχρού Πολέμου. Ο Julius και η Ethel Rosenberg, συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν τελικά το 1953, βάζοντας τέλος σε μια από τις πιο δραματικές υποθέσεις κατασκοπείας εκείνης της εποχής.

Τον Ιούλιο του 1950, ο Julius συνελήφθη από τις αρχές των ΗΠΑ, ενώ έναν μήνα μετά τον ακολούθησε και η σύζυγός του. Η κατηγορία που τους βάραινε ήταν συνωμοσία και κατασκοπεία. Για την ακρίβεια κατηγορήθηκαν πως ήταν επικεφαλής ενός δικτύου κατασκόπων οι οποίοι έδιναν πληροφορίες, που αφορούσαν την ατομική βόμβα, στην Σοβιετική Ένωση.

Το ζευγάρι ισχυρίστηκε πως ήταν αθώο. Ωστόσο μετά την σύντομη δίκη του 1951, καταδικάστηκαν σε θάνατο. Μεταφέρθηκαν σε φυλακές της Νέας Υόρκης και περίμεναν την εκτέλεσή τους. Τα δυο επόμενα χρόνια, έγιναν αντικέιμενο δημόσιας συζήτησης στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Πολλοί πίστευαν πως υπήρξαν θύματα της αντικομμουνιστικής υστερίας που επικρατούσε στις ΗΠΑ και διαμαρτύρονταν για την θανατική ποινή, την οποία θεωρούσαν σκληρή και αδικαιολόγητη. Μεταξύ τους ήταν προσωπικότητες, όπως ο Αϊνστάιν, ο Πικάσο και ο Πάπας. Όλοι ζητούσαν να τους χαριστεί η ζωή ακι όχι την αθωότητά τους.

Οι περισσότεροι Αμερικανοί, πίστευαν βέβαια πως η ποινή ήταν δίκαιη. Ο Πρόεδρος Αϊζενχάουερ αρνήθηκε να δείξει επιείκεια. Ο Julius Rosenberg εκτελέστηκε στις 8 το πρωί της 19ης Ιουνίου του 1953. Λίγα λεπτά αργότερα, η σορός του αφαιρέθηκε από την ηλεκτρική καρέκλα, στην οποία τοποθέτησαν και την σύζυγό του. Ο θάνατός της ανακοινώθηκε λίγο αργότερα. Μέχρι την τελευταία στιγμή, ισχυρίζονταν πως ήταν αθώοι. Είχαν δυο γιους.

Η χρονική στιγμή της υπόθεσης έπαιξε καίριο ρόλο για την γρήγορη καταδίκη τους. Η κατηγορία ήταν σοβαρή και εκείνη την εποχή ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν στην ακμή του, αφού ο Ιωσήφ Στάλιν βρισκόταν ακόμα στην ζωή. Τα σχέδια για την ατομική βόμβα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ακόμα παγκόσμια σύρραξη.

Οι περισσότεροι ιστορικοί θα συμφωνήσουν πως δεν θα καταδικάζονταν σε θάνατο σε οποιαδήποτε άλλη εποχή, αν και οι κατηγορίες ήταν πολύ σοβαρές. Ωστόσο η εκτέλεσή τους δεν σταμάτησε την υπόθεση. Τα επόμενα χρόνια η συζήτηση για την ενοχή τους ή την αθωότητά τους συνεχίστηκε. Σε πολλές περιπτώσεις θεωρήθηκαν θύματα του κράτους, αλλά και των αρχών του FBI.

Οι δυο γιοι των Rosenbergs το 2016

@washingtonpost.com

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, άνοιξαν τα αρχεία του καθεστώτος και επιβεβαιώθηκε πως ο Julius ήταν πράγματι κατάσκοπος. Τα στοιχεία δεν επιβεβαίωσαν το ίδιο και για την Ethel.

Oι δυο γιοι των Rosenbergs (75 και 71 ετών σήμερα), ξεκίνησαν μια καμπάνια το 2015, ζητώντας από την κυβέρνηση Ομπάμα να παραδεχτεί πως η εκτέλεσή της ήταν άδικη. Επιμένουν πως η μητέρα τους ήταν πράγματι αθώα και πως συνελήφθη για να ασκηθεί πίεση στον πατέρα τους και υποστηρίζουν πως μπλέχτηκε στην υπόθεση από τον αδερφό της, ο οποίος θέλησε να ελαφρύνει την θέση του. Επίσης παραδέχονται πως ο πατέρας τους ήταν κατάσκοπος, αλλά εμφανίζονται σίγουροι πως δεν έδωσε ποτέ πληροφορίες για την ατομική βόμβα.

Τελικά, εκτέλεσή τους έγινε βιαστικά; Η θανατική ποινή ήταν σωστή; Η διαφωνίες πάνω στην υπόθεση του ζευγαριού παραμένουν μέχρι και σήμερα.