Αυλαία για τις επιστροφές φόρου ‑ Καταργούνται οι αποδείξεις

Το τέλος της επιστροφής φόρου σηματοδοτεί η σαρωτική κατάργηση των φοροαπαλλαγών. Αυξάνεται ο κίνδυνος φοροδιαφυγής.

Το φορολογικό νομοσχέδιο έχει πάρει ήδη το πράσινο φως από την Τρόικα για τις βασικές διατάξεις του, αλλά μέχρι χθες αργά το βράδυ δεν υπήρχε τυπική πλήρης έγκριση, αφήνοντας περιθώριο για τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής.

Αναμένεται να κατατεθεί σήμερα με στόχο ετήσια έσοδα της τάξης του 1,3 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με την εφημερίδα "Τα Νέα", 237 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από την κατάργηση της πλειονότητας των φοροαπαλλαγών που ισχύουν μέχρι τώρα.

Δαπάνες για τόκους στεγαστικών δανείων, ενοίκια κύριας κατοικίας ή παιδιών που σπουδάζουν, δίδακτρα φροντιστηρίων, ασφάλιστρα και δαπάνες για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παύουν να μειώνουν το φόρο έστω και κατά 10% (από 20% πέρυσι) που ισχύει μέχρι σήμερα. Ουσιαστικά επηρεάζονται καταλυτικά 800.000 νοικοκυριά.

Τέλος για τη συλλογή αποδείξεων
Το βάρος των νέων φορολογικών ρυθμίσεων πέφτει κυρίως στους ελεύθερους επαγγελματίες και τις μικρές επιχειρήσεις.

Οι αυτοαπασχολούμενοι θα επιβαρυνθούν με πρόσθετους φόρους 1,3 δισ. ευρώ, οι τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες κατά 230 εκατ. ευρώ, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι θα επιβαρυνθούν κατά 237 εκατ. ευρώ από την κατάργηση των φοροαπαλλαγών, ενώ οι αγρότες θα επιβαρυνθούν σε πρώτη φάση από τη μείωση των επιστροφών ΦΠΑ και τη μείωση επιδοτήσεων κατά 282 εκατ. ευρώ. Τα νομικά πρόσωπα υπολογίζεται να πληρώσουν επιπλέον φόρους ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ.

Τα υπόλοιπα περίπου 700 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από την αύξηση των έμμεσων φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών.

Ωστόσο, ο στόχος άντλησης πρόσθετων εσόδων θεωρείται επισφαλής, καθώς η κατάργηση των φοροαπαλλαγών, αλλά και του μέτρου των αποδείξεων εκτιμάται ότι θα εντείνει τη φοροδιαφυγή. Από τη στιγμή που καταργείται η έκπτωση φόρου για ενοίκια κύριας κατοικίας ή παιδιών που σπουδάζουν, όπως άλλωστε και για τα δίδακτρα φροντιστηρίων, οι φορολογούμενοι δεν θα έχουν πλέον κανένα κίνητρο για τη συλλογή αποδείξεων.

Η κατάργηση των αποδείξεων σε συνδυασμό με την απότομη αύξηση των φορολογικών επιβαρύνσεων για 770.000 μικρομεσαίους επιτηδευματίες και ελεύθερους επαγγελματίες που ασκούν ατομικά τις δραστηριότητες τους, μέσω της επιβολής φόρου 26% από το πρώτο ευρώ, που προβλέπεται από άλλες διατάξεις του νέου νομοσχεδίου, δεν αναμένεται να βοηθήσει στην πάταξη της φοροδιαφυγής.

Την ίδια ώρα ο συντελεστής του ΦΠΑ παραμένει στο 23%. Κρίνεται πιθανό πελάτες και επιτηδευματίες να συμφωνούν στη μη έκδοση αποδείξεων, εφόσον δεν θα υπάρχουν αντικίνητρα. Οι μεν μικρομεσαίοι, για κάθε 1.000 ευρώ εισοδήματος που θα δηλώνουν θα καλούνται να πληρώνουν 260 ευρώ. Οι δε πελάτες δεν θα έχουν κανένα κίνητρο μείωσης του δικού τους φόρου με τη συλλογή αποδείξεων.

Παραμένουν μόνο οι εκπτώσεις δαπανών
Παραμένουν λοιπόν μόνο οι εκπτώσεις δαπανών που αφορούν ιατρικά έξοδα και νοσήλια, διατροφή μεταξύ πρώην συζύγων και δωρεές προς το Δημόσιο ή κοινωφελή ιδρύματα.

Μετά τις παρεμβάσεις εκτιμάται ότι οι επιστροφές φόρου που φέτος αφορούν μόνο έναν στους δέκα φορολογουμένους (από 36,3% των φορολογουμένων πέρυσι εξαιτίας του μπόνους των αποδείξεων), κατά τη φορολόγηση των εισοδημάτων του 2013 θα αφορούν τελικά 1 στους 100.

Η κατάργηση των φοροαπαλλαγών ήταν μία από τις κύριες αξιώσεις της Τρόικας κατά τη διαδικασία σύνταξης του φορολογικού νομοσχεδίου. Σε αυτήν προσέκρουσε και το αίτημα του ΠΑΣΟΚ να διατηρηθεί τουλάχιστον, έστω και ψαλιδισμένη στο 5%, η έκπτωση των τόκων στεγαστικών δανείων.

Η κατάργηση της έκπτωσης των τόκων στεγαστικών δανείων επηρεάζει καταλυτικά τις φορολογικές επιβαρύνσεις περίπου 800.000 νοικοκυριών με στεγαστικά δάνεια, τα οποία μπορούσαν φέτος να μειώσουν τον φόρο τους κατά το 10% των τόκων που είχαν καταβάλει για την εξυπηρέτηση του στεγαστικού τους.

Παράδειγμα
Για παράδειγμα, μισθωτός χωρίς παιδιά και εισόδημα 20.000 ευρώ ο οποίος είχε καταβάλει 1.000 ευρώ για τόκους στεγαστικού δανείου και 800 ευρώ για ασφάλιστρα ζωής, κέρδιζε έκπτωση φόρου 180 ευρώ (το 10% της δαπάνης για τόκους και ασφάλιστρα). Φέτος με τις φοροαπαλλαγές σε ισχύ, ο φόρος που αναλογεί είναι 2.420, αλλά με τη μείωση των 180 ευρώ περιορίζεται σε 2.240 και επειδή ο φόρος που είχε παρακρατηθεί ήταν μεγαλύτερος, θα είχε επιστροφή φόρου.

Με τις αλλαγές στην κλίμακα φορολογίας εισοδήματος και την κατάργηση των φοροαπαλλαγών ο ίδιος φορολογούμενος, ο οποίος θεωρητικά με βάση μόνο τις αλλαγές στην κλίμακα θα όφειλε λιγότερο φόρο κατά 70 ευρώ (φόρος κλίμακας 2.350), επειδή χάνει και τις φοροαπαλλαγές θα επιβαρυνθεί τελικά με φόρο 110 ευρώ επιπλέον και δεν υπάρχει περίπτωση να έχει επιστροφή φόρου.

Η κατάργηση της έκπτωσης τόκων στεγαστικών δανείων μπορεί να διευρύνει τα βάρη για τους φορολογουμένους, δεν έχει όμως καμία διάσταση υποβοήθησης της φοροδιαφυγής. Δεν ισχύει το ίδιο με τις φοροαπαλλαγές για ενοίκια κύριας κατοικίας ή παιδιών που σπουδάζουν, όπως άλλωστε και για τα δίδακτρα φροντιστηρίων.

Απουσία κινήτρων για τη συλλογή αποδείξεων, γεννάται εύλογα το ερώτημα γιατί να ζητήσει ο ενοικιαστής απόδειξη και να μην έρθει σε συμφωνία με τον ιδιοκτήτη για χαμηλότερο ενοίκιο. Το υπουργείο Οικονομικών μελετά επί μήνες την παροχή κινήτρων για τη συλλογή αποδείξεων σε συνδυασμό με τη χρήση πλαστικού χρήματος, που θα διευκολύνει την απευθείας είσπραξη του ΦΠΑ.

Προς το παρόν δεν έχει καν διευκρινιστεί αν και το 2013 θα υπάρχει υποχρέωση των φορολογουμένων να συλλέγουν αποδείξεις αξίας ίσης με το 25% του εισοδήματός τους για να μην υπάρξει ποινή πρόσθετου φόρου, όπως ισχύει φέτος. Μέχρι χθες το βράδυ, πάντως, σχετική διάταξη δεν είχε περιληφθεί στο φορολογικό νομοσχέδιο.