Τι είναι το «φαινόμενο της πρώτης νύχτας»;

Μήπως όταν φεύγετε από το σπίτι και χρειάζεται να κοιμηθείτε αλλού, δεν κάνετε το ίδιο καλό ύπνο; Ιδίως την πρώτη ημέρα; Και αν ακόμα κοιμηθείτε, μήπως την επόμενη μέρα αισθάνεστε ακόμα κουρασμένοι;

Ακόμα και σε έναν φίλο να πάτε για ύπνο ή στο νέο σας σπίτι, αυτό θα σας συμβεί. Γιατί δεν έχει να κάνει ούτε με το περιβάλλον αλλά ούτε και με τον ενθουσιασμό σας για το πρόγραμμα της επόμενης μέρας. Αν φυσικά βρίσκεστε σε διακοπές...

Πολλοί άνθρωποι έχουν περάσει από κλινικές ύπνου ή από ερευνητικά εργαστήρια που έχουν σχέση με τον ύπνο. Οι ερευνητές γνωρίζουν πολύ καλά, πως τα δεδομένα που συλλέγονται την πρώτη νύχτα, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν παραγωγικά. Το 2014, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης, αποφάσισαν να το ψάξουν περισσότερο. Στην έρευνα τους συμμετείχαν 27 άνθρωποι. Το αποτέλεσμα λοιπόν έδειξε πως υπήρχε μεγάλη διαφορά ποιότητας μεταξύ του ύπνου το πρώτο και το δεύτερο βράδυ.

Το πρώτο βράδυ, τους πήρε περισσότερη ώρα να κοιμηθούν, κοιμήθηκαν φυσικά λιγότερο αλλά και ξύπνησαν αρκετές φορές. Κάποιοι είχαν και εφιάλτες. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;

Μια από τις θεωρίες υποστηρίζει πως ο «φτωχός ύπνος» σε ένα νέο περιβάλλον το πρώτο βράδυ είναι κάτι απολύτως φυσικό και οφείλεται στον εξελικτικό μηχανισμό αυτοάμυνας του ανθρώπου. Το μυαλό θεωρεί πως υπάρχει περισσότερος κίνδυνος τριγύρω και ένα μέρος του παραμένει σε εγρήγορση. Στα αρχαία χρόνια αλλά και στον μεσαίωνα, κάτι τέτοιο μάλλον ήταν απαραίτητο για την επιβίωση.

Από την άλλη, μια έρευνα που έγινε το 2016 και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology, έδειξε πως το αριστερό μέρος του εγκεφάλου παρέμεινε πιο ενεργό την πρώτη νύχτα. Οι επιστήμονες έβαζαν μουσική στα αυτιά των 35 συμμετεχόντων και την πρώτη νύχτα ξύπνησαν τρεις φορές περισσότερες από τις επόμενες και μάλιστα πολύ πιο γρήγορα.

Οπότε αν το πρώτο βράδυ έχετε πρόβλημα στον ύπνο όπου κι αν πάτε, μην τα βάλετε με τον εαυτό σας. Είναι απολύτως φυσιολογικό. Φταίει το «φαινόμενο της πρώτης νύχτας», όπου ο εγκέφαλός μας μας προστατεύει από τυχόν κινδύνους.