Ζαν Μορεάς: Ο Έλληνας λογοτέχνης που κατέκτησε το Παρίσι

Μπορεί να γεννήθηκε στην Αθήνα, αλλά ο Ζαν Μορεάς, ψευδώνυμο του Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλου, κατάφερε να κατακτήσει το Παρίσι και τα γαλλικά γράμματα πρωτοστατώντας στο κίνημα του γαλλικού συμβολισμού.

Ο πατέρας του ήταν νομικός και ο παππούς του ήταν πρόκριτος και μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Η μητέρα του ήταν εγγονή του ναυάρχου Τομπάζη, επίσης μέλος της Φιλικής εταιρείας και πρώτου ναυάρχου του ελληνικού στόλου.

Ο πατέρας του ήθελε να σπουδάσει νομική, αλλά εκείνον τον γοήτευαν τα γράμματα. Στα 18 του κι ενώ ο πατέρας του τον είχε στείλει στην Πάτρα, έφυγε για το Παρίσι, μια πόλη που θα γινόταν το λογοτεχνικό του σπίτι. Οι γονείς του προσπάθησαν να τον πείσουν να επιστρέψει αλλά δεν τα κατάφεραν. Το μόνο μάλλον που κατάφεραν ήταν να τον πείσουν να σπουδάσει Νομική, αρχικά στο Μόναχο και μετά στην «Πόλη του Φωτός», όπου σκέφτηκε το ψευδώνυμο Ζαν Μορεάς.

Από την πρώτη στιγμή μπήκε στους λογοτεχνικούς κύκλους της πόλης και κέρδισε αμέσως τον σεβασμό. Επέστρεψε στην Αθήνα για ένα μικρό διάστημα όπου το 1878 δημοσίευσε την μοναδική ποιητική συλλογή του που έγραψε στα ελληνικά με τίτλο «Τρυγόνες και Έχιδναι». Δυο χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε οριστικά στο Παρίσι.

Εκεί σταδιοδρόμησε στα γαλλικά γράμματα ως ο κυριότερο εκπρόσωπος αλλά και επικεφαλής του συμβολισμού, του οποίου το μανιφέστο εξέδωσε τον Σεπτέμβριο του 1886. Τον συναντούσαν στους δρόμους του Παρισιού να κάνει παρέα με τον μεγάλο Γάλλο ποιητή Πολ Βερλαίν, που ήταν 12 χρόνια μεγαλύτερός του. Μετά από χρόνια, διάφοροι νέοι λογοτέχνες μαζεύονταν γύρω του στα παριζιάνικα καφέ, μεταξύ αυτών και ο Γκιγιώμ Απολλιναίρ.

Το 1891 άρχισε να εγκαταλείπει τον συμβολισμό και στράφηκε στον κλασικισμό με την δημιουργία της «Ρομανικής Σχολής» («Ecole Romane»), μια περίοδο που επανήλθε στις κλασικές μορφές ποίησης αλλά και έμπνευσης, εγκαταλείποντας τον ελεύθερο στίχο. Το 1897 επέστρεψε στην Ελλάδα, για να καταταγεί εθελοντής στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο.

Το κυριότερο έργο του είναι η ποιητική συλλογή «Στροφές» που χωρίζεται σε έξι βιβλία και είναι σαν να μας ταξιδεύει μέσα στο ταξίδι του στα γράμματα και στις αλλαγές της ίδιας του της ποιητικής πορείας. Επίσης, το θεατρικό έργο «Ιφιγένεια Εν Αυλίδι» που κυκλοφόρησε το 1903, έδειξε την στροφή του στον κλασικισμό και την έμπνευσή του τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Πέθανε στις 30 Απριλίου του 1910, σε ηλικία 54 ετών. Ο Ζαν Μορεάς ίδρυσε δυο σχολές στο Παρίσι, πήρε την γαλλική υπηκοότητα και ήταν υποψήφιος για την γαλλική Ακαδημία των Αθανάτων.

Το ποίημά του με τίτλο «Η Ζωή»

Μην αποκαλέσετε τη ζωή ένα χαρούμενο τσιμπούσι
Είτε σαν να επρόκειτο για ένα ασήμαντο πνεύμα
Είτε για μια άδεια ψυχή
Κυρίως μην την αποκαλέσετε ποτέ: μια ατέλειωτη δυστυχία
Αν και τολμά τόσο λίγο
Που σύντομα αυτή η τόλμη της στερεύει.

Γελάστε όπως η λύσσα του αέρα χτυπά τα καλάμια την άνοιξη
Δακρύστε όπως το κρύο αεράκι ή το κύμα σκάει στην άμμο
Γευτείτε κάθε ηδονή
και κάθε πικρία της
Και αποφανθείτε: είναι χειμαρρώδης επειδή είναι η σκιά ενός ονείρου