«Η ευρωζώνη τρεμοσβήνει»

Ως μια «πολύ σοβαρή τροπή στην κρίση της Ευρωζώνης» χαρακτηρίζει την απόρριψη από την κυπριακή βουλή του σχεδίου κουρέματος στις καταθέσεις η βρετανική δεξαμενή σκέψης OpenEurope.

Η Γερμανία και η Ευρωζώνη, επισημαίνεται, είχαν τονίσει ότι η Κύπρος δεν έχει εναλλακτικές λύσεις. Τώρα, όλοι οι εταίροι της Ευρωζώνης εξαναγκάζονται σε δύσκολες διαπραγματεύσεις, σημειώνεται στην ανάλυση, η οποία επιχειρεί να ανιχνεύσει την επόμενη ημέρα.

Όσον αφορά τα χρονικά περιθώρια, η OpenEurope, σύμφωνα με την κυπριακή εφημερίδα «Καθημερινή», εκτιμά ότι η Κύπρος θα ξεμείνει από μετρητά στις 3 Ιουνίου, όταν θα πρέπει να αποπληρωθεί ένα διεθνές ομόλογο 1,4 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η λύση θα πρέπει να επιτευχθεί πολύ νωρίτερα. Οι κυπριακές τράπεζες δεν μπορούν να παραμείνουν κλειστές για πολύ, αλλά δεν μπορούν να ανοίξουν εκ νέου έως ότου ληφθεί απόφαση, αλλιώς θα υπάρξει bank run.

Σύμφωνα με την ανάλυση, τα πιθανά σενάρια είναι:

1ον. Η Κύπρος ψηφίζει και εγκρίνει πάλι έναν αναθεωρημένο φόρο στις καταθέσεις. Δεν είναι εύκολο. Η νέα συμφωνία θα μπορούσε να προβλέπει την παροχή επιπλέον χρηματοδότησης (είτε από την Ευρωζώνη ή τη Ρωσία) και να τεθεί σε νέα ψηφοφορία στο κοινοβούλιο. Μια τέτοια απόφαση πρέπει να έρθει γρήγορα.

Οι τράπεζες θα πρέπει να παραμένουν κλειστές κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, δηλαδή οι επιχειρήσεις και η ευρύτερη οικονομία δεν θα μπορούσε, πρακτικά, να λειτουργήσει. Η ψηφοφορία θα πρέπει συνεπώς να λάβει χώρα στην αρχή της επόμενης εβδομάδας για να αποφευχθεί άλλη μια κλιμάκωση της κρίσης.

2ον. Η Ευρωζώνη τρεμοσβήνει. Με την προοπτική εξόδου της Κύπρου από την Ευρωζώνη να είναι μια πιθανότητα και το «αμετάκλητο» του ενιαίου νομίσματος να απειλείται, η Ευρωζώνη μπορεί να παρουσιάσει στην Κύπρο μια συμφωνία που θα προβλέπει την κάλυψη από την ίδια του ποσού των 5,8 δισ. ευρώ, που προέρχεται από το κούρεμα. ¶λλωστε το ποσό είναι μόλις το 0,06% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης. Το πραγματικό ζήτημα είναι πώς θα διατηρηθεί η βιωσιμότητα του χρέους, αλλά και από πού θα προέλθει η επιπλέον χρηματοδότηση.

Οι επιλογές περιλαμβάνουν:

- Παροχή πλήρους δανείου 17 δισ. ευρώ, αλλά με πολύ μεγάλη διάρκεια και χαμηλό επιτόκιο.
- Σύνδεση της αποπληρωμής του δανείου με τα μελλοντικά έσοδα του φυσικού αερίου.
- Χρησιμοποίηση του ESM ή άλλο όχημα για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.
- Αναδιάρθρωση των εγχώριων ομολόγων, με επέκταση της αποπληρωμής τους και αποδοχή απωλειών σε μερικά από τα επίσημα δάνεια.

Το κύριο ζήτημα εδώ είναι η πολιτική. Σύμφωνα με την OpenEurope, θα ήταν πολύ δύσκολο να περάσει από τα κοινοβούλια της Γερμανίας, της Φινλανδίας και της Ολλανδίας μια διάσωση σε χαλαρές συνθήκες. Οι χώρες αυτές, σημειώνεται, δεν θέλουν να στηρίξουν τον διογκωμένο κυπριακό χρηματοπιστωτικό τομέα, που κυριαρχείται από τα ρωσικά συμφέροντα.

3ον. Η Κύπρος έχει «άλλα σχέδια» (π.χ. Ρωσία): ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης δήλωσε ότι η Κύπρος εξετάζει «άλλα σχέδια». Σήμερα δεν είναι σαφές τι ακριβώς είναι αυτά τα σχέδια.

Η OpenEurope έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι η Ρωσία έχει σημαντικό συμφέρον να βοηθήσει την Κύπρο. Θα μπορούσε να κερδίσει ευνοϊκούς όρους για τις μελλοντικές συμβάσεις για την εξερεύνηση φυσικού αερίου (και ως εκ τούτου μελλοντικών εσόδων) και θα μπορούσε επίσης να βελτιώσει τη γεωπολιτική πρόσβασή της στην περιοχή. Η Ρωσία ως εκ τούτου μπορεί παρέχει πρόσθετη χρηματοδότηση, ενδεχομένως και να καλύψει τα περίπου 2 δισ. ευρώ από τη φορολόγηση των ρωσικών καταθέσεων. Ο Κύπριος ΥΠΟΙΚ μπορεί να προτείνει σήμερα ένα φόρο 20% στις ρωσικές καταθέσεις στην Κύπρο, με αντάλλαγμα μερίδιο σε μια μελλοντική κυπριακή εταιρεία φυσικού αερίου και συμμετοχή στη διοίκηση των κυπριακών τραπεζών.

Ωστόσο, η ΕΕ δεν θα ήθελε να δει ένα από τα μέλη της να έχει τόσο στενές σχέσεις με τη Ρωσία και έτσι η Κύπρος θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της ικανότητα.

4ον. Η Κύπρος βγαίνει από την Ευρωζώνη αν δεν βρεθεί έγκαιρα λύση. Με τις μεγαλύτερες κυπριακές τράπεζες μη επαρκώς κεφαλαιοποιημένες, η ΕΚΤ υλοποιεί την απειλή της και διακόπτει τη ρευστότητα προς τις κυπριακές τράπεζες, όχι μόνο για να μειώσει την έκθεσή της, αλλά και να διασφαλίσει ότι η δράση της παραμένει αξιόπιστη για το υπόλοιπο της Ευρωζώνης και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η διακοπή ρευστότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε bank run και την πιθανή κατάρρευση των τραπεζών. Εν όψει όλων αυτών, η Κύπρος θα είναι αδύνατο να δασώσει τις τράπεζες της ή να υποστηρίξει την εγγύηση των καταθέσεων. Θα αναγκαστεί να αποχωρήσει από την Ευρωζώνη και να εκτυπώσει το δικό της νόμισμα.

Το νέο νόμισμα θα έχει λίγη διεθνή εμπιστοσύνη. Η έλλειψη εμπιστοσύνης θα μπορούσε να επιδεινωθεί αν η Κεντρική Τράπεζα χρειάζεται να εκτυπώσει τεράστια ποσά ρευστότητας για τη διάσωση των τραπεζών και τις καταθέσεις. Θα πρέπει επίσης να καλυφθεί το έλλειμμα, το οποίο αναμένεται να είναι 4,5% του ΑΕΠ το τρέχον έτος, ή η Κύπρος θα πρέπει να εφαρμόσει μαζική λιτότητα.

Σε κάθε περίπτωση, το σενάριο αυτό έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός σπιράλ πληθωρισμού και την κατάρρευση του ΑΕΠ.

Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να συνδυαστεί με την επιλογή 3, σε κάποιο βαθμό. Η Ρωσία θα μπορούσε να προσφέρει στήριξη, ιδιαίτερα του τραπεζικού τομέα. Εναλλακτικά, το νέο νόμισμα θα μπορούσε να συνδεθεί με κάποιο άλλο. Το τελευταίο θα συμβάλει στην αύξηση της εμπιστοσύνης στο νέο νόμισμα και την κυπριακή οικονομία.

Το βασικό σημείο κατά την OpenEurope είναι το κατά πόσον η ΕΚΤ θα διακόψει τη ρευστότητα προς τις κυπριακές τράπεζες. Για να διακοπεί το ELA χρειάζεται μια πλειοψηφία 2/3 (15 από τους 23 ψήφους) στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.

Παρά το γεγονός ότι η Bundesbank και ίσως η Ολλανδική και η Φινλανδική Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσαν να ψηφίσουν την απενεργοποίηση, αλλά μια πλειοψηφία των 2/3 δεν είναι βέβαιη.

Η OpenEurope καταλήγει ότι η κρίση έχει δείξει μέχρι τώρα ότι οι κανόνες της ΕΚΤ είναι εξαιρετικά εύπλαστη, έτσι το τι ακριβώς σημαίνει η δήλωση αυτή δεν είναι σαφής, αλλά σε μια ψηφοφορία στο ΔΣ της ΕΚΤ το αποτέλεσμα θα ήταν ανοικτό.