Τσιμέντο στην Ακρόπολη: Οι απαντήσεις του υπουργείου Πολιτισμού

Tον γύρο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έκαναν τις προηγούμενες ημέρες φωτογραφίες από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, στις οποίες παρουσιάζονται τα έργα χάραξης διαδρομών για ΑμεΑ προς την Ακρόπολη, χαρακτηρίζοντάς τα ως «τσιμέντωμα» του μνημείου.

Ωστόσο, το υπουργείο εξηγεί στους «ευαίσθητους πολίτες», όπως χαρακτηρίζει όσους έσπευσαν να λογοκρίνουν ότι «επιστρώνονται διαδρομές στον Βράχο της Ακρόπολης, ώστε να διευκολύνουν την πρόσβαση των ΑμεΑ, των ηλικιωμένων, των πολιτών με προβλήματα υγείας» και αυτοί «που διαμαρτύρονται, θα πρέπει μην έχουν επισκεφθεί τον Ιερό Βράχο τουλάχιστον επί μία 20ετία, που αυτές οι διαδρομές υφίστανται στρωμένες με τσιμέντο».

Το υπουργείο, για την αποκατάσταση της αλήθειας σε ό,τι αφορά το έργο των διαδρομών ΑμεΑ, δευτερολόγησε διευκρινίζοντας τα εξής:

Με τα έργα αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών στην Ακρόπολη, ο Ιερός Βράχος καθίσταται - για πρώτη φορά - απολύτως προσβάσιμος όχι μόνον στα ΑμεΑ, αλλά και σε πολίτες με κινητικά ή άλλα προβλήματα υγείας. Όταν ολοκληρωθούν και παραδοθούν στις 3 Δεκεμβρίου 2020, μαζί με το νέο, ασφαλή υπερσύγχρονο ανελκυστήρα πλαγιάς, η εμπειρία της επίσκεψης στην Ακρόπολη θα είναι τελείως διαφορετική.

Το έργο της διάστρωσης των διαδρομών δεν αντιμετωπίζεται ως απλή συντήρηση του υφιστάμενου δικτύου, το οποίο άλλωστε κατασκευάστηκε πριν τουλάχιστον πενήντα χρόνια με τις τότε κατασκευαστικές και επιστημονικές παραδοχές. Είναι τμήμα της μελέτης για την αποκατάσταση των εδαφών του αρχαίου ιερού του ακαδημαϊκού και προέδρου της Επιτροπής Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως κ. Μανόλη Κορρέ, του αρχιτέκτονα με την πληρέστερη γνώση για το σύνολο των μνημείων επί του Ιερού Βράχου. Οι διαμορφώσεις, οριζοντιογραφικά και υψομετρικά, ακολουθούν τα αρχαιολογικά δεδομένα, αποκαθιστώντας τις αρχαίες χαράξεις της οδού των Παναθηναίων.

Ο επισκέπτης θα έχει για πρώτη φορά την εικόνα που είχαν οι αρχαίοι Αθηναίοι. Η οδός των Παναθηναίων, που ξεκινάει από τα Προπύλαια και φτάνει στο ναό της Ρώμης και του Αύγουστου, είχε διαστρωθεί, εκ νέου, με σκυρόδεμα το 1978 και επιστρώθηκε με το ίδιο υλικό πολλές φορές έκτοτε για να επισκευαστεί η καλπάζουσα φθορά. Η σχετική συζήτηση για τις διαδρομές των ατόμων με δυσκολία στην κίνηση είχε ξεκινήσει τουλάχιστον από τα μέσα του 2018, χωρίς να υπάρξει καμία πρόταση.

Τα υλικά - Σκυρόδεμα με περιεκτικότητα σε τσιμέντο 12%

Από τις 19 Μάιου 2020, οπότε το ΚΑΣ γνωμοδότησε ομόφωνα για την εφαρμογή της σχετικής μελέτης, έως τον περασμένο Ιούλιο, πραγματοποιήθηκε ενδελεχής έρευνα για τον καθορισμό σύγχρονων κατάλληλων υλικών, τόσο από πλευράς σύστασης όσο και εμφάνισης. Κατά την αξιολόγηση δοκιμαστικών εφαρμογών υλικών επί τόπου από την Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως (ΕΣΜΑ), ορισμένα απορρίφθηκαν λόγω αντοχής και άλλα λόγω εμφάνισης. Επιλέχθηκε ως αισθητικά αποδεκτό το συγκεκριμένο σκυρόδεμα με περιεκτικότητα σε τσιμέντο 12%. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι τεχνητός λίθος, αντίστοιχος με τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση των μνημείων.

Επισημαίνεται ότι στην Ακρόπολη εκτελείται το συστηματικό έργο συντήρησης και αναστήλωσης των μνημείων, το οποίο απαιτεί τη μεταφορά υλικών και μαρμάρων έως 10 τόνων, με βαρέα οχήματα. Ως εκ τούτου οι διαδρομές πρέπει να είναι κατασκευασμένες από υλικό υψηλής αντοχής που να προσδίδει σταθερότητα. Η ΕΣΜΑ συνεκτιμώντας τα δεδομένα αποφάσισε την εφαρμογή του συγκεκριμένου νέου υλικού, αλλά μόνο στο υφιστάμενο δίκτυο (που ήταν ήδη κατασκευασμένο με σκυρόδεμα) με ορισμένες τροποποιήσεις απαραίτητες για την ένταξη του έργου σε μελλοντικές ανάγκες. Μία από αυτές είναι η διεύρυνση της διαδρομής ανατολικά των Προπυλαίων, ώστε να μπορεί να εξυπηρετήσει την διέλευση των εκατομμυρίων επισκεπτών, δημιουργώντας δύο κατευθύνσεις εισόδου και εξόδου, που θα αποσυμφορήσει την κυκλοφορία, και θα δώσει τη δυνατότητα στον επισκέπτη να έχει καλύτερη εποπτεία των Προπυλαίων.

Παράλληλα η ΕΣΜΑ αποφάσισε η Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως να συνεχίσει την έρευνα για τον σχεδιασμό και καθορισμό υλικών και για τις υπόλοιπες περιοχές της μελέτης, όπως τα πλατώματα θέασης των μνημείων, όπου οι απαιτήσεις σε αντοχή είναι μικρότερες. Η έρευνα αυτή είναι σε εξέλιξη.

Ασφάλεια για το μνημείο της Ακρόπολης και τους επισκέπτες

Η νέα διάστρωση παρέχει ομαλή και αντιολισθητική επιφάνεια, απολύτως ασφαλή για τους επισκέπτες. Στο παρελθόν έχουν σημειωθεί πολλά ατυχήματα εξαιτίας της κλίσης και της ολισθηρότητας του εδάφους. Επιπλέον, στοχεύει στην προστασία του ίδιου του βράχου και των αρχαιολογικών καταλοίπων. Πριν από την διάστρωση προηγήθηκε λεπτομερής τρισδιάστατη και φωτογραμμετρική αποτύπωση, σε όσα σημεία του βράχου πρόκειται να καλυφθούν, με αποτέλεσμα να είναι διαθέσιμη η πλήρης τεκμηρίωσή τους.

Η χρήση ενός λιγότερο ανθεκτικού υλικού θα απαιτούσε συχνή συντήρηση, που ως διαδικασία θα επιβάρυνε το μνημείο. Η επέμβαση που εφαρμόζεται στην κατασκευή των διαδρομών είναι πλήρως αναστρέψιμη. Μεταξύ του νέου υλικού και του υποστρώματος (βράχος) παρεμβάλλεται ειδική μεμβράνη. Οι τομές που υπάρχουν στους αρμούς, επί της ουσίας, επιτρέπουν την ολική ή τμηματική απομάκρυνση της διάστρωσης. Να τονιστεί ότι σήμερα ακόμη το έργο είναι σε εξέλιξη. Επομένως η εικόνα είναι εργοταξιακή και όχι η τελική. Απαιτούνται φινιρίσματα, κάλυψη των αρμών και διαμόρφωση των τελικών επιφανειών.