Τα ρομπότ που δημιουργήθηκαν για συντροφιά μοναχικών ηλικιωμένων

Υπάρχει μια πολιτειακή υπηρεσία στην Νέα Υόρκη, που προσφέρει υπηρεσίες στους ηλικιωμένους. Προσφέρει στέγη, μεταφορικά, υπηρεσίες υγείας και πολλά άλλα. Εδώ και λίγες εβδομάδες, έχει την δυνατότητα και κάτι περισσότερο. Γιατί αγόρασε 800 ρομπότ για να κρατούν συντροφιά στους μοναχικούς ηλικιωμένους. Το ρομπότ ElliQ, δημιουργήθηκε από την Intution Robotics ειδικά για ενήλικες άνω των 65 ετών που ζουν μόνοι.

Το ρομπότ ElliQ είναι μια επιτραπέζια συσκευή, η οποία μπορεί να κάνει συζήτηση, να απαντήσει σε ερωτήσεις, να θυμίσει στους χρήστες να πάρουν τα φάρμακά τους, να κάνει ευκολότερη την επικοινωνία με φίλους και συγγενείς, να ξεκινήσει μόνη της μια κουβέντα και να βοηθήσει με διάφορες άλλες καθημερινές δραστηριότητες. Σύμφωνα με την εταιρεία, οι χρηστές κατά μέσο όρο αλληλεπιδρούν με το ρομπότ 20 φορές την ημέρα.

Η μοναξιά μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα στην υγεία, όπως κατάθλιψη, κακό ύπνο, εξασθενημένη εκτελεστική λειτουργία, κακή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος και κακό ανοσοποιητικό σύστημα σε κάθε στιγμή της ζωής ενός ανθρώπου, όπως αναφέρει η Amy Novotney για την Αμερικανική Ομοσπονδία Ψυχολογίας. Μπορεί να αυξήσει τους κινδύνους για την υγεία το ίδιο με το να καπνίζει κάποιος 15 τσιγάρα την ημέρα ή να έχει διαταραχή χρήσης αλκοόλ.

Η μοναξιά επίσης κοστίζει χρήματα. Συνδέεται με πρόσθετες δαπάνες για περίθαλψη που φτάνουν τα 6,7 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μεταξύ των ηλικιωμένων. Συχνά, τα ζώα συναισθηματικής υποστήριξης όπως οι σκύλοι χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν στη μοναξιά, αλλά τα ζώα έχουν τα δικά τους μειονεκτήματα. Απαιτούν τη δική τους φροντίδα, μπορούν να έχουν ανάγκες υγείας και στην περίπτωση των σκύλων, συχνά ανταποκρίνονται σε ένα μόνο άτομο και μπορεί να αγχωθούν σε ομαδικές καταστάσεις.

Μια μελέτη του 2018, έδειξε πως τα ρομπότ μπορούν να μειώσουν τη μοναξιά και το άγχος και να βελτιώσουν τη ενασόληση και την αλληλεπίδραση, αν και οι συγγραφείς έγραψαν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα.

«Όταν ξεκινήσαμε να αναπτύσσουμε το ElliQ, είχαμε έναν στόχο στο μυαλό μας. Να βοηθήσουμε τους ηλικιωμένους να ζήσουν υγιείς, ευτυχείς και ανεξάρτητοι στα σπίτια τους» αναφέρει ο ιδρυτής και διευθυντής της Intuition Robotics, Dor Skuler. «Σε μια εποχή που οι ηλικιωμένοι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης, το ElliQ προσφέρει μια άλλη μορφή συντροφικότητας, συμπληρώνοντας την παραδοσιακή, προσωπική υποστήριξη».

Η χρήση των ρομπότ για συντροφιά στους ηλικιωμένους έχει προκαλέσει βέβαια αντιπαράθεση. Μια εργασία που δημοσιεύτηκε στο Ethics and Information Technology το 2020 αποκαλεί τα κοινωνικά ρομπότ «παραπλανητικά» και αναφέρει ότι υπάρχει κίνδυνος οι χρήστες να παραμελήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις υπέρ της σχέσης τους με το ρομπότ.

«Το συναισθηματικό δέσιμο θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες σε ευάλωτους ενήλικες, για παράδειγμα σε όσους έχουν άνοια ή άλλους παρόμοιους περιορισμούς» αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης. «Οι ρομπότ που μετατρέπονται σε συντροφιά γεννούν την παραπλανητική ψευδαίσθηση πως νοιάζονται και κατανοούν και θα μπορούσαν να μειώσουν με αυτόν τον τρόπο την επαφή με άλλους ανθρώπους. Οι φίλοι, η οικογένεια και οι πάροχοι φροντίδας, ίσως πιστέψουν πως οι κοινωνικές ανάγκες και οι ανάγκες σύνδεσης ενός ηλικιωμένου, ικανοποιούνται από το ρομπότ και έτσι ίσως μειώσουν τον χρόνο που περνούσαν μαζί τους».

Το ElliQ έχει ως σκοπό να συμπληρώσει την ανθρώπινη κοινωνική αλληλεπίδραση και όχι να την αντικαταστήσει, αναφέρει ο διοικητής της υπηρεσίας για τη φροντίδα των ηλικιωμένων, Greg Olsen.

Δεν προσπαθούμε να αντικαταστήσουμε τα ανθρώπινα όντα με οποιαδήποτε τεχνητή νοημοσύνη», είπε ο Olsen στην εφημερίδα Schenectady Daily Gazette. «Ζούμε σε έναν τεχνολογικό κόσμο και μαθαίνουμε όχι μόνο τι είναι διαθέσιμο, αλλά μαθαίνουμε και τον τρόπο να χρησιμοποιούμε αυτά τα πράγματα για να βελτιώσουμε πραγματικά τη ζωή μας. Όχι για να αντικαταστήσουμε πράγματα, αλλά για τη συνολική υγεία και ευεξία μας. Αυτό είναι απλώς το μέλλον».