Γιατί αναζωπυρώνονται πάλι οι εντάσεις στο βόρειο Κόσοβο

Σέρβοι έστησαν νέα οδοφράγματα στην εθνοτικά διαιρεμένη πόλη Μιτρόβιτσα στο βόρειο Κόσοβο την Τρίτη, λίγες ώρες αφότου η Σερβία ανακοίνωσε ότι έθεσε τον στρατό της σε ύψιστο πολεμικό συναγερμό μετά από εβδομάδες κλιμάκωσης των εντάσεων μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας.

Το υπουργείο Άμυνας της Σερβίας ανακοίνωσε ότι, δεδομένων των τελευταίων γεγονότων στην περιοχή και της πεποίθησης του Βελιγραδίου ότι το Κοσσυφοπέδιο ετοιμάζεται να επιτεθεί στους Σέρβους και να απομακρύνει με τη βία τα οδοφράγματα, ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς διέταξε τον στρατό και την αστυνομία της Σερβίας να τεθούν σε ύψιστη επιφυλακή.

Serbian security forces on the border with Kosovo have been placed on a state of 'full combat readiness', following weeks of escalating tensions.

Kosovo declared independence in 2008 but Serbia refuses to recognise this.

Read more: https://t.co/VHMUCorL1G pic.twitter.com/aCvZqbewIx

— Sky News (@SkyNews) December 27, 2022

Από που πηγάζει η ένταση

Η κυβέρνηση του Κοσόβου, από πλευράς της, ζήτησε από τις ειρηνευτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ να απομακρύνουν τα οδοφράγματα, δηλώνοντας, ωστόσο, πως έχει τις ικανότητες και την ετοιμότητα να δράσει και εκείνη.

Κόσοβο και Σερβία έχουν στόχο την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο πλαίσιο της τήρησης των απαιτήσεων για τις διαπραγματεύσεις έχουν κληθεί να λύσουν τις διαφορές τους και να οικοδομήσουν σχέσεις καλής γειτονίας.

#Serbs build new barricades in #Mitrovica. pic.twitter.com/VZB0Ume1GH

— NEXTA (@nexta_tv) December 27, 2022

Το Κόσοβο κέρδισε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008, ύστερα από σχεδόν μία δεκαετία μαχών κατά της καταπιεστικής κυριαρχίας του Βελιγραδίου.

Η Σερβία, ωστόσο, εξακολουθεί να θεωρεί το Κόσοβο αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς της και απορρίπτει τις υποδείξεις ότι υποδαυλίζει εντάσεις και συγκρούσεις εντός των συνόρων της γείτονος. Το Βελιγράδι κατηγορεί, δε, την Πρίστινα ότι καταπατά τα δικαιώματα των σερβικών μειονοτήτων.

Οι Σέρβοι εθνικιστές που διαμένουν στο Κόσοβο, περίπου το 5% των 1,8 εκατομμυρίων κατοίκων της χώρας, αρνούνται να αναγνωρίσουν την κυβέρνηση της Πρίστινα ή τους κρατικούς θεσμούς. Το 90% των πολιτών είναι Αλβανοί.

Για να δείξουν την εναντίωσή τους αρνούνται να πληρώσουν τους λογαριασμούς ρεύματος στον κρατικό φορέα ενέργειας και δεν υπακούνε στις αστυνομικές Αρχές, μη αναγνωρίζοντας την εξουσία τους.

Οι λόγοι της νέας κλιμάκωσης

Από τις 10 Δεκεμβρίου έχουν ξεσπάσει νέες ταραχές, μετά τη σύλληψη ενός Σέρβου πρώην αστυνομικού, ο οποίος φέρεται να επιτέθηκε σε ενστόλους κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας. Σε απάντηση, στήθηκαν οδοφράγματα και ξεκίνησαν έντονες διαμαρτυρίες.

Η νέα περίοδος έντασης έρχεται μήνες μετά το ζήτημα που είχε ανακύψει με τις πινακίδες κυκλοφορίας των οχημάτων. Το Κόσοβο ζητούσε εδώ και χρόνια από περίπου 50.000 Σέρβους να αλλάξουν τις πινακίδες τους σε νέες από την Πρίστινα, εκείνοι όμως αρνούνταν.

Στις 31 Ιουλίου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα περιθώριο δύο μηνών για την αλλαγή, κάτι που οδήγησε σε σφοδρές διαμαρτυρίες. Τελικώς, δόθηκε διορία μέχρι την επόμενη χρονιά. Σέρβοι εθνικιστές δήμαρχοι σε βόρειους δήμους, μαζί με τοπικούς δικαστές και περίπου 600 αστυνομικούς, παραιτήθηκαν τον Νοέμβριο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διαφαινόμενη αλλαγή.

Τι θέλουν οι Σέρβοι και ποιος ο ρόλος ΝΑΤΟ και Ε.Ε.

Υπάρχουν σχέδια για δημιουργία μίας ένωσης δήμων με σερβική πλειοψηφία που θα λειτουργούν με μεγαλύτερη αυτονομία, ωστόσο οι δύο χώρες δεν έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικές συζητήσεις από το 2013, όταν και δεσμεύτηκαν να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα της ΕΕ, για το ζήτημα.

Το ΝΑΤΟ διατηρεί περί τους 3.700 στρατιώτες στο Κόσοβο με στόχο τη διατήρηση της ειρήνης. Η συμμαχία έχει ξεκαθαρίσει πως θα παρέμβει μόνο σε περίπτωση που τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα στην περιοχή, όπως ορίζουν τα συμφωνηθέντα.

Η Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κράτος Δικαίου στο Κοσσυφοπέδιο (EULEX), παράλληλα, εξακολουθεί να διαθέτει περίπου 200 αστυνομικούς στη χώρα.