Γενί Τζαμί ‑ Θεσσαλονίκη: Η ιστορία του

Ένα από τα πιο ιστορικά κτίρια στη Θεσσαλονίκη, βρίσκεται στην οδό Αρχαιολογικού Μουσείου 30, στα ανατολικά της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας.

Ένα από τα πιο ιστορικά κτίρια στη Θεσσαλονίκη, το Γενί Τζαμί, ανοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του από το 1922 για θρησκευτικούς λόγους, καθώς οι Μουσουλμάνοι της πόλης γιορτάζουν το Ραμαζάνι. 

Η απόφαση είχε ληφθεί από τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων και ο ιμάμης που τέλεσε την προσευχή έχει επιλεγεί από το ελληνικό κράτος. Είναι ο Αιγύπτιος Ταχα Αμπντελγκαλιλ, που είναι Ελληνας πολίτης και μέλος της θρησκευτικής επιτροπής του ισλαμικού τεμένους στην Αθήνα.

Και το 2013 και το 2014 το Γενί Τζαμί είχε παραχωρηθεί στους μουσουλμάνους για τις προσευχές Μπαϊραμιού, ωστόσο δεν είχε επιτραπεί να αναλάβει καθήκοντα ιμάμη ο μουφτής που είχαν εκλέξει οι ομοεθνείς της Δυτικής Θράκης.

Η ιστορία του

Το Γενί τζαμί είναι σημαντικό μνημείο της περιόδου της Τουρκοκρατίας στη Θεσσαλονίκη.

Χτίστηκε το 1902 από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι (Vitaliano Poselli) και χρησίμευε ως τόπος λατρείας για τους Εβραίους που είχαν εξισλαμιστεί, τους επονομαζόμενους Ντονμέδες (Dönme/Donmeh).

Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922 στέγασε για μικρό διάστημα πρόσφυγες. Από το 1963 χρησιμοποιήθηκε ως αρχαιολογικό μουσείο της πόλης, γι’αυτό και είναι γνωστό και ως «παλαιό αρχαιολογικό μουσείο».

Το κτίριο έχει δύο ορόφους και συνδυάζει την μουσουλμανική παράδοση με τον αρχιτεκτονικό συρμό του καιρού του (στοιχεία του αρχιτεκτονικού ρεύματος του εκλεκτικισμού, που χρησιμοποίησε ο αρχιτέκτονας και σε πολλά άλλα κτίριά του, που σώζονται στην πόλη, όπως στο Διοικητήριο, το κτίριο της παλιάς Φιλοσοφικής, το Γ’ Σώμα Στρατού, τη βίλα Αλλατίνι κ.ά.).

Στο προαύλιό του υπάρχει πλούσια συλλογή μαρμάρινων γλυπτών της Ρωμαϊκής εποχής και των πρωτοχριστιανικών χρόνων (σαρκοφάγοι, επιτύμβια, ανάγλυφα, τιμητικές και ταφικές στήλες κ.λ.π.) από ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη.

Στην αριστερή πλευρά της κεντρικής εισόδου υπάρχει μαρμάρινη επιγραφή με το όνομα του αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι γραμμένο στην παλαιοτουρκική και ιταλική γλώσσα, ενώ στον νότιο εξωτερικό τοίχο υπάρχει μαρμάρινο ηλιακό ρολόι.