Τι είναι το οικολογικό χρήμα ‑ Το κοινωνικοοικονομικό «πείραμα» στη Γαλλία

Στη Γαλλία, τα εναλλακτικά τοπικά νομίσματα ξεχωρίζουν όχι μόνο για τις ευφάνταστες ονομασίες τους, όπως «Méλισσα», «Λουλοúydi», «Ροδáκινο» και «Κουκουβáγια», αλλά και για τον κοινωνικο-οικονομικό ρολο τους.

Αυτα τα μη συμβατικά νομίσματα δεν Τροσκοινούνται να αντικαταστάσουν το εθνικό νόμισμα, αλλά χρησιμοποιούνται τοπικά για να ενισχύσουν τις μικρές επιχειρήσεις και τους παραγωγούς. Στηρίζουν την τοπική οικονομία και ενθαρρύνουν τις βιώσιμες πρακτικές, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη των περιφερειών και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Τα τοπικά νομίσματα πρωτοεμφανίστηκαν μόλις πριν από δύο δεκαετίες στη Γαλλία, αλλά σήμερα φτάνουν τα 82 σε όλη την επικράτεια – ο μεγαλύτερος αριθμός στην Ευρώπη. Από αυτά, μόνο το ένα τριτο είναι ψηφιακό. Το Abeille («Μéλισσα»), που κυκλοφóρησε το 2010 στον νομό Λοτ-ε-Γκαρόν, ήταν το πρώτο τοπικό νόμισμα, ενώ το πιο διαδεδομένο παραμένει το Eusko, το οποίο ξεκίνησε το 2013 στην Βόρεια Χώρα των Βάσκων. Σήμερα, το Eusko έχει χιλιάδες χρήστες και επαγγελματίες που το υποστηρίζουν, ενώ παίζει και εκπαιδευτικό ρόλο μέσω του Ινστιτούτου Τοπικών Νομισμάτων.

Τα οφέλη των τοπικών νομισμάτων είναι πολλαπλά. Σχεδόν 40.000 πολίτες και 10.000 επιχειρήσεις σε 13.000 γαλλικούς δήμους συναλλάσσονται με αυτά, βοηθώντας στη διατήρηση του τοπικού εισοδήματος. Το 2022, η συνολική αξία των τοπικών νομισμάτων σε κυκλοφορία ανήλθε στα 7,3 εκατομμύρια ευρώ. Έρευνα του Sol Movement αποκάλυψε σημαντικές αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες: το 48% των χρηστών στρέφονται σε τοπικά προϊόντα, το 36% προτιμά βιολογικά προϊόντα και το 70% μειώνει τις αγορές από μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ. Οι τοπικές επιχειρήσεις ωφελούνται επίσης, με το 22% να αναφέρει αύξηση των εσόδων.

Το Moneko αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιτυχίας. Ξεκινώντας το 2020 στη Λουάρ-Ατλαντίκ, γνώρισε άνοδο σε αντίθεση με προγενέστερα νομίσματα της περιοχής που δεν άντεξαν. Η στήριξη από τις τοπικές αρχές υπήρξε καθοριστική, καθώς το 50% των εσόδων προέρχεται από δημόσια χρηματοδότηση. Αυτή η επιτυχία καταδεικνύει τη σημασία της θεσμικής υποστήριξης για την επιβίωση αυτών των πρωτοβουλιών.

Παρά τα οφέλη, οι προκλήσεις είναι υπαρκτές. Χωρίς την απαραίτητη δημοτική υποστήριξη, πολλές ενώσεις λειτουργούν με περιορισμένους πόρους, συχνά βασιζόμενες σε εθελοντές. Η ψηφιακή μετάβαση παραμένει επίσης ένα σημαντικό στοίχημα, καθώς η ηλεκτρονική μορφή θα μπορούσε να αυξήσει τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα αυτών των νομισμάτων.

Η πανδημία COVID-19 ενίσχυσε την ανάγκη για τοπικές και βιώσιμες οικονομικές λύσεις, καθιστώντας τα τοπικά νομίσματα ακόμη πιο σημαντικά. Όπως επισημαίνει ο Ντάντε Εντμέ-Σανχούρχο, εκ των συνιδρυτών του Eusko, «Όταν το νόμισμα παραμένει εντός μιας περιοχής, ενδυναμώνει τις τοπικές επιχειρήσεις, προστατεύει τις θέσεις εργασίας και δημιουργεί νέες ευκαιρίες». Παράλληλα, συμβάλλει στη σύσφιξη των κοινωνικών δεσμών και προάγει την τοπική δημοκρατική συμμετοχή.

Παρά τις επικρίσεις που θέλουν τα τοπικά νομίσματα να είναι απλώς «παιχνίδι» για συγκεκριμένους ακτιβιστικούς κύκλους, η χρήση τους δείχνει να επεκτείνεται σταθερά. Η συνεργασία με τις τοπικές αρχές και η δημιουργία ενός κρατικού ταμείου θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν την περαιτέρω ανάπτυξή τους, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινοτήτων και προσφέροντας μια ρεαλιστική απάντηση απέναντι στην οικονομική παγκοσμιοποίηση.