Έρχεται το μητρώο φερεγγυότητας ενοικιαστών: Πώς θα βαθμολογούνται οι μισθώσεις πριν το συμβόλαιο

Με ένα νέο φίλτρο ελέγχου πριν την υπογραφή του συμβολαίου, η κυβέρνηση φέρνει το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών στην αγορά ενοικίων, επιχειρώντας να περιορίσει τα φαινόμενα κακοπληρωτών και τις «τυφλές» μισθώσεις. Το ψηφιακό εργαλείο μπαίνει σε πιλοτική εφαρμογή μέσα στο προσεχές διάστημα και ενεργοποιείται πλήρως από τα μέσα της χρονιάς, αλλάζοντας στην πράξη τον τρόπο με τον οποίο κλείνονται οι μισθώσεις.

Στην πράξη, το Μητρώο θα λειτουργεί ως βάση καταγραφής της μισθωτικής συμπεριφοράς, με πληροφορίες που θα αντλούνται από τα ψηφιακά συστήματα της ΑΑΔΕ και θα συνδέονται με τα στοιχεία των δηλωμένων μισθωτηρίων. Στο επίκεντρο θα βρίσκονται καθυστερήσεις ή συστηματικές αθετήσεις πληρωμών, ληξιπρόθεσμες οφειλές από δηλωμένα μισθώματα, καθώς και περιπτώσεις όπου έχουν υπάρξει τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις για απλήρωτα ενοίκια. Στόχος είναι να δημιουργείται ένα συνοπτικό αλλά αξιόπιστο προφίλ φερεγγυότητας, το οποίο θα μπορεί να λαμβάνεται υπόψη πριν από κάθε νέα μίσθωση.

Η πρόσβαση στο Μητρώο δεν θα είναι ανοικτή και ανεξέλεγκτη. Οι ιδιοκτήτες ακινήτων δεν θα έχουν εικόνα αναλυτικών οικονομικών δεδομένων, αλλά μόνο βασικές ενδείξεις συνέπειας, ενώ κάθε έλεγχος θα πραγματοποιείται με τη συναίνεση του ενοικιαστή, κατά το πρότυπο που εφαρμόζεται ήδη σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Παράλληλα, στο νέο πλαίσιο δίνεται η δυνατότητα και στον ίδιο τον υποψήφιο ενοικιαστή, εφόσον το επιθυμεί, να προσκομίζει πιστοποιητικό φερεγγυότητας που θα βεβαιώνει ότι δεν έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές στον δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα, ώστε να τεκμηριώνει την αξιοπιστία του και να περιορίζει τις επιφυλάξεις του εκμισθωτή πριν από την υπογραφή του συμβολαίου.

Η πιλοτική φάση, που τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2026, θα λειτουργήσει ως δοκιμαστικό πεδίο για τις διασταυρώσεις στοιχείων, την αντοχή των συστημάτων και τις δικλίδες προστασίας προσωπικών δεδομένων. Σε αυτό το στάδιο, το Μητρώο αναμένεται να διασυνδεθεί με το myPROPERTY και τις δηλώσεις μίσθωσης, ώστε να καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο η συνέπεια στις πληρωμές των δηλωμένων ενοικίων και να ενημερώνεται αυτόματα σε περιπτώσεις λύσης μίσθωσης. Εφόσον δεν προκύψουν νομικά ή τεχνικά εμπόδια, η πλήρης εφαρμογή του συστήματος τοποθετείται από τα μέσα του 2026, με προοπτική επέκτασης και στις επαγγελματικές μισθώσεις.

Το σχέδιο για το Μητρώο Φερεγγυότητας δεν αποτελεί καινούργια ιδέα, καθώς συζητείται σε τεχνικό επίπεδο στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ήδη από το 2024 και πλέον εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακών παρεμβάσεων που αφορούν την αγορά ακινήτων και τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Η λογική του μέτρου είναι να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στις μισθώσεις και να δημιουργηθούν συνθήκες ώστε περισσότερα ακίνητα να επιστρέψουν στη μακροχρόνια αγορά.

Οι επιπτώσεις στην αγορά ακινήτων εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικές. Πολλοί ιδιοκτήτες κρατούν σήμερα κλειστά τα διαμερίσματά τους όχι επειδή δεν τα χρειάζονται, αλλά επειδή φοβούνται μια κακή μίσθωση, μια μακρά δικαστική διαμάχη ή έναν μισθωτή που θα εξαφανιστεί αφήνοντας πίσω απλήρωτους λογαριασμούς. Η δυνατότητα να παρουσιάζει ο ενοικιαστής ένα πιστοποιητικό καλοπληρωτή εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό κίνητρο για να επιστρέψουν αυτά τα σπίτια στην αγορά, ενισχύοντας την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση.

Χαρακτηριστική είναι η θέση της ΠΟΜΙΔΑ, η οποία έχει θέσει επανειλημμένα το ζήτημα, επισημαίνοντας ότι όταν μια τράπεζα γνωρίζει τα πάντα για έναν καταναλωτή που ζητά δάνειο λίγων χιλιάδων ευρώ, είναι παράλογο ο ιδιοκτήτης ενός ακινήτου μεγάλης αξίας να μη γνωρίζει τίποτα για εκείνον στον οποίο θα εμπιστευτεί το σπίτι του.

Στο ίδιο πλαίσιο, στην αγορά ακινήτων κερδίζει έδαφος και η ιδέα της ασφάλισης ενοικίου, ως συμπληρωματικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου. Πρόκειται για ασφαλιστικά προϊόντα που καλύπτουν καθυστερήσεις πληρωμών, απώλεια εσόδων και νομικά έξοδα, ενώ σε περίπτωση αθέτησης υποχρεώσεων η ασφάλεια καταβάλλει το μίσθωμα στον ιδιοκτήτη και καλύπτει ακόμη και τις δικαστικές ενέργειες αποβολής και διεκδίκησης οφειλών.

Στην αγορά, πάντως, οι αντιδράσεις παραμένουν ανάμεικτες. Οι ιδιοκτήτες βλέπουν στο νέο Μητρώο ένα εργαλείο προστασίας απέναντι στους στρατηγικούς κακοπληρωτές, ενώ φορείς ενοικιαστών ζητούν σαφείς εγγυήσεις ώστε η αξιολόγηση να μην οδηγήσει σε αποκλεισμούς. Το βέβαιο είναι ότι οι μισθώσεις περνούν σε μια νέα φάση, όπου η «καλή φήμη» του ενοικιαστή αποκτά για πρώτη φορά θεσμικό ρόλο πριν πέσουν οι τελικές υπογραφές στο συμβόλαιο.