Μπορούν οι στρατοί της Λατινικής Αμερικής να τα βάλουν με τις ΗΠΑ;

Το Σαββατοκύριακο, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επίθεση κατά της Βενεζουέλας και απήγαγαν τον πρόεδρο Νικολά Μαδούρο, σε μια σημαντική κλιμάκωση που προκάλεσε σοκ σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, τη Δευτέρα το πρωί, ο Ντόναλντ Τραμπ το πήγε ένα βήμα παρακάτω, απειλώντας με δράση εναντίον των κυβερνήσεων της Κολομβίας, της Κούβας και του Μεξικού, αν δεν «συντονιστούν», ισχυριζόμενος ότι καταπολεμά το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και διασφαλίζει τα συμφέροντα των ΗΠΑ στη Δυτική Ημισφαίρια.

Οι δηλώσεις αυτές αναζωπυρώνουν τις διαχρονικές εντάσεις σχετικά με την παρέμβαση των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική.

Και ενώ πολλές από τις κυβερνήσεις που στοχεύει ο Τραμπ δεν επιθυμούν την εμπλοκή της Ουάσιγκτον, οι ένοπλες δυνάμεις τους δεν έχουν την ικανότητα να κρατήσουν τις ΗΠΑ σε απόσταση.

Οι στρατιωτικές δυνατότητες της Λατινικής Αμερικής

Οι ΗΠΑ διαθέτουν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο και δαπανούν περισσότερα για τον στρατό τους από το συνολικό προϋπολογισμό των επόμενων 10 χωρών με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες μαζί.

Το 2025, ο αμυντικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ ήταν 895 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 3,1% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους.

Από την άλλη, σύμφωνα με την κατάταξη Global Firepower του 2025, η Βραζιλία διαθέτει τον ισχυρότερο στρατό στη Λατινική Αμερική και κατατάσσεται 11η παγκοσμίως.

Το Μεξικό κατατάσσεται 32ο παγκοσμίως, η Κολομβία 46η, η Βενεζουέλα 50η και η Κούβα 67η.

Όλες αυτές οι χώρες βρίσκονται σημαντικά κάτω από τον αμερικανικό στρατό σε όλους τους δείκτες, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού του ενεργού προσωπικού, των στρατιωτικών αεροσκαφών, των αρμάτων μάχης, των ναυτικών πόρων και των στρατιωτικών προϋπολογισμών τους.

Σε έναν τυπικό πόλεμο με άρματα μάχης, αεροσκάφη και ναυτική δύναμη, οι ΗΠΑ διατηρούν συντριπτική υπεροχή.

Ο μόνος αξιοσημείωτος δείκτης στον οποίο αυτές οι χώρες υπερέχουν των ΗΠΑ είναι οι παραστρατιωτικές τους δυνάμεις, οι οποίες λειτουργούν παράλληλα με τις τακτικές ένοπλες δυνάμεις, χρησιμοποιώντας συχνά ασύμμετρη πολεμική τακτική και μη συμβατικές στρατηγικές έναντι των συμβατικών στρατιωτικών στρατηγικών.

Παραστρατιωτικές δυνάμεις στη Λατινική Αμερική

Αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν μακρά ιστορία παραστρατιωτικών και παράτυπων ένοπλων ομάδων, οι οποίες συχνά διαδραματίζουν ρόλο στην εσωτερική ασφάλεια.

Αυτές οι ομάδες είναι συνήθως οπλισμένες, οργανωμένες και έχουν πολιτική επιρροή, αλλά λειτουργούν εκτός της τακτικής στρατιωτικής ιεραρχίας.

Η Κούβα διαθέτει την τρίτη μεγαλύτερη παραστρατιωτική δύναμη στον κόσμο, η οποία αποτελείται από περισσότερα από 1,14 εκατομμύρια μέλη, σύμφωνα με την Global Firepower.

Αυτές οι ομάδες περιλαμβάνουν πολιτοφυλακές που ελέγχονται από το κράτος και επιτροπές άμυνας γειτονιών. Η μεγαλύτερη από αυτές, η Πολιτοφυλακή Εδαφικών Δυνάμεων, λειτουργεί ως εφεδρεία πολιτών με στόχο να βοηθά τον τακτικό στρατό κατά των εξωτερικών απειλών ή κατά τη διάρκεια εσωτερικών κρίσεων.

Στη Βενεζουέλα, μέλη φιλοκυβερνητικών ένοπλων πολιτικών ομάδων γνωστών ως «colectivos» έχουν κατηγορηθεί για την επιβολή πολιτικού ελέγχου και τον εκφοβισμό των αντιπάλων.

Αν και δεν αποτελούν επίσημα μέρος των ενόπλων δυνάμεων, θεωρείται ευρέως ότι λειτουργούν με την ανοχή ή την υποστήριξη του κράτους, ιδίως κατά τη διάρκεια περιόδων αναταραχής υπό τον Μαδούρο.

Στην Κολομβία, δεξιές παραστρατιωτικές ομάδες εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1980 για να πολεμήσουν τους αριστερούς αντάρτες.

Αν και επίσημα αποστρατεύτηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 2000, πολλές από αυτές επανεμφανίστηκαν αργότερα ως εγκληματικές ή νεοπαραστρατιωτικές οργανώσεις, παραμένοντας ενεργές σε αγροτικές περιοχές.

I was saying it months ago, we have an excellent military track record for interventions in latin america and the Caribbean (see: urgent fury & just cause).

The issue now will be the power vacuum, expect colombian paramilitaries, gangs, and drug cartels to take advantage of this pic.twitter.com/VzwpXv3QqZ

— shah reah (@ReahDiar8551) January 3, 2026

Οι πρώτες ομάδες οργανώθηκαν με τη συμμετοχή του κολομβιανού στρατού, ακολουθώντας τις οδηγίες των αμερικανών συμβούλων καταστολής ανταρτών κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Στο Μεξικό, βαριά οπλισμένα καρτέλ ναρκωτικών λειτουργούν ως de facto παραστρατιωτικές δυνάμεις.

Ομάδες όπως οι Zetas, που αρχικά σχηματίστηκαν από πρώην στρατιώτες, διαθέτουν όπλα στρατιωτικού επιπέδου και ασκούν εδαφικό έλεγχο, συχνά υπερισχύοντας της τοπικής αστυνομίας και αμφισβητώντας την εξουσία του κράτους. Ως απάντηση, ο μεξικανικός στρατός έχει αναλάβει όλο και περισσότερο ρόλους επιβολής του νόμου.

Ιστορία της αμερικανικής παρέμβασης στη Λατινική Αμερική

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο αιώνων, οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα παρέμβει στη Λατινική Αμερική.

Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, οι λεγόμενοι «Πόλεμοι της μπανάνας» οδήγησαν στην ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων σε ολόκληρη την Κεντρική Αμερική για την προστασία των εταιρικών συμφερόντων.

Το 1934, ο πρόεδρος Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ εισήγαγε την «πολιτική της καλής γειτονίας», δεσμευόμενος για μη παρέμβαση.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ χρηματοδότησαν επιχειρήσεις για την ανατροπή εκλεγμένων κυβερνήσεων, συχνά συντονισμένες από τη CIA, που ιδρύθηκε το 1947.

Ο Παναμάς είναι η μόνη χώρα της Λατινικής Αμερικής που οι ΗΠΑ έχουν εισβάλει επίσημα, το 1989, υπό την προεδρία του Τζορτζ Χ. Μπους.

Η «Επιχείρηση Just Cause» είχε ως φαινομενικό στόχο την απομάκρυνση του προέδρου Μανουέλ Νοριέγκα, ο οποίος αργότερα καταδικάστηκε για διακίνηση ναρκωτικών και άλλα αδικήματα.