Τα ελληνικά νησιά που πάνε κόντρα στο δημογραφικό

Την ώρα που η Ελλάδα μετρά απώλειες πληθυσμού και η επαρχία αδειάζει, κάποια νησιά κάνουν κάτι σχεδόν αδιανόητο: μεγαλώνουν.

Κυκλάδες, Δωδεκάνησα και Κρήτη συνθέτουν ένα μικρό δημογραφικό θαύμα, καθώς καταφέρνουν να αντιστρέψουν το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων που χαρακτηρίζει σχεδόν όλη τη χώρα. Εκεί όπου αλλού κυριαρχεί η υπογεννητικότητα, τα νησιά αυτά κρατούν ζωντανό τον κύκλο της ζωής.

Ο βασικός λόγος είναι απλός και βαθιά πρακτικός. Ο τουρισμός και οι θέσεις εργασίας που δημιουργεί προσφέρουν προοπτική. Οι νέοι μπορεί να φύγουν προσωρινά για σπουδές ή εμπειρίες, όμως επιστρέφουν. Γυρίζουν για να χτίσουν ζωή, να κάνουν οικογένεια, να ριζώσουν. Δεν κόβεται ο δεσμός με τον τόπο. Αντίθετα, δυναμώνει.

freepik

Η μεγαλύτερη πληθυσμιακή άνοδος την τελευταία δεκαετία καταγράφεται στο Νότιο Αιγαίο, που από 309.015 κατοίκους το 2011 έφτασε τους 327.820 το 2021. Ακολουθεί η Κρήτη, που επίσης κινείται ανοδικά. Μάλιστα, το Νότιο Αιγαίο πέτυχε αύξηση 16,7%, τη μεγαλύτερη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται συγκεκριμένα νησιά-πρωταγωνιστές: Κως, Κάλυμνος, Νάξος, Ρόδος, Μήλος, Πάρος, Μύκονος, Κάρπαθος, Ικαρία, Τήνος. Νησιά που δεν συρρικνώνονται, αλλά αναπνέουν.

Το κοντράστ με την ηπειρωτική Ελλάδα είναι σκληρό. Αγροτικές περιοχές από τη Θράκη έως την Πελοπόννησο αδειάζουν. Μικροί δήμοι χάνουν τους νέους τους, μένουν με ηλικιωμένους. Υπάρχουν τόποι όπου ένας στους τρεις έχει φύγει. Οι γεννήσεις καταρρέουν. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, μέσα σε μία δεκαετία χάθηκε πάνω από το ένα τρίτο των γεννήσεων. Στη Ροδόπη, η πτώση ξεπερνά το 56%.

Η εικόνα αποτυπώνεται και στα σχολεία. Λιγότερα παιδιά σε νηπιαγωγεία και δημοτικά. Περισσότερες κλειστές αίθουσες. Ο δείκτης γονιμότητας παραμένει κάτω από το 1,4, πολύ μακριά από το 2,1 που απαιτείται για σταθερό πληθυσμό. Σχεδόν ένας στους πέντε Έλληνες είναι άνω των 65.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, τα νησιά που αντέχουν δεν είναι απλώς μια στατιστική εξαίρεση. Είναι ένα παράδειγμα. Δείχνουν πως όταν υπάρχει δουλειά, προοπτική και ποιότητα ζωής, ο κόσμος μένει. Και όταν μένει, γεννά. Και όταν γεννά, το μέλλον αποκτά ξανά πρόσωπο.