«Καμπανάκι» από τους ειδικούς: Φόβοι πώς η «ασθένεια Χ» θα εμφανιστεί μέσα στο 2026

Οι ειδικοί της δημόσιας υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι τέσσερις συγκεκριμένοι ιοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση της επόμενης παγκόσμιας πανδημίας, την ώρα που τα ποσοστά εμβολιασμού μειώνονται διεθνώς.

Οι ειδικοί της δημόσιας υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι τέσσερις συγκεκριμένοι ιοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση της επόμενης παγκόσμιας πανδημίας, την ώρα που τα ποσοστά εμβολιασμού μειώνονται διεθνώς.

Σύμφωνα με λοιμωξιολόγους, η Mpox, η ερυθρά, η γρίπη των πτηνών και ο ιός Oropouche θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε αυτό που αποκαλείται «Ασθένειας X», τον άγνωστο παθογόνο παράγοντα που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια νέα κρίση τύπου Covid.

Οι επιστήμονες εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες ότι ο κόσμος –και ειδικά το Ηνωμένο Βασίλειο– είναι ουσιαστικά απροετοίμαστος να αντιμετωπίσει ένα ακόμη εκτεταμένο ξέσπασμα μολυσματικής νόσου με μαζική διασπορά στον πληθυσμό.

Η Mpox ήρθε για να μείνει

Ο δρ Μάικλ Χεντ, ερευνητής παγκόσμιας υγείας στη σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, επισημαίνει ότι τα κρούσματα Mpox συνεχίζονται σε πολλές χώρες, ακόμη και στην Ευρώπη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ισπανία.

Όπως δήλωσε στη Sun, εμφανίζονται νέα στελέχη του ιού και πλέον είναι σαφές ότι πρόκειται για έναν παθογόνο παράγοντα που, από σπάνιος, έχει καθιερωθεί σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο ιός, γνωστός παλαιότερα ως ευλογιά των πιθήκων, εντοπιζόταν για δεκαετίες σποραδικά σε περιοχές της Αφρικής.

Ωστόσο, από τον Μάιο του 2022 καταγράφηκε κύμα επιδημιών σε περισσότερες από 100 χώρες, μεταξύ αυτών το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, χώρες της Ευρώπης και ο Καναδάς. Προς τα τέλη του 2025, μάλιστα, εντοπίστηκε στην Αγγλία ένα νέο μεταλλαγμένο στέλεχος της Mpox.

Η επιστροφή της ερυθράς και η πτώση των εμβολιασμών

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πιθανή επανεμφάνιση της ερυθράς, μιας νόσου που θεωρούνταν σχεδόν εξαλειμμένη. Ο δρ Χεντ τονίζει ότι η χαμηλή πλέον κάλυψη του εμβολίου MMR, που προστατεύει από ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά, έχει φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών.

Η ερυθρά είναι συνήθως ήπια νόσος, ειδικά στα παιδιά. Όμως, αν μια έγκυος γυναίκα μολυνθεί, μπορεί να οδηγήσει σε αποβολή, θνησιγένεια ή σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες, όπως κώφωση, καρδιοπάθειες και νοητική αναπηρία.

Ήδη, η μειωμένη εμβολιαστική κάλυψη έχει οδηγήσει σε ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς στο Ηνωμένο Βασίλειο από τον περασμένο Απρίλιο, κυρίως στη βορειοδυτική Αγγλία και στο Λονδίνο.

Πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων από το 2012. Η ιλαρά είναι από τις πιο μεταδοτικές ασθένειες παγκοσμίως και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές ή ακόμη και θάνατο.

Η απειλή της γρίπης των πτηνών

Η γρίπη των πτηνών θεωρείται εδώ και δεκαετίες πιθανός υποψήφιος για πανδημία. Ένα ιδιαίτερα επιθετικό στέλεχος του ιού H5N1 προκαλεί από το 2020 μαζικούς θανάτους άγριων πτηνών και πουλερικών.

Με την πάροδο του χρόνου, ο ιός μεταλλάχθηκε, αποκτώντας τη δυνατότητα να μεταδίδεται και σε θηλαστικά, όπως οι αγελάδες, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να εντοπιστεί ακόμη και στο γάλα.

Ο καθηγητής Εντ Χάτσινσον, ειδικός στη μοριακή και κυτταρική ιολογία στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, προειδοποιεί ότι ο ιός θα μπορούσε να «αναμειχθεί» με την εποχική γρίπη και να μεταλλαχθεί σε μορφή που θα μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Όπως δήλωσε, όσο ο H5N1 συνεχίζει να κυκλοφορεί και να μολύνει ανθρώπους, θα αποτελεί μόνιμη πανδημική απειλή, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν αντιικά φάρμακα και η δυνατότητα ανάπτυξης εμβολίων.

Ο ιός Oropouche και η «γρίπη του βραδύποδα»

Τέλος, αυξανόμενη ανησυχία προκαλεί και ο ιός Oropouche, γνωστός και ως «γρίπη του βραδύποδα». Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφηκαν πέρυσι τα πρώτα περιστατικά, μετά από αύξηση των κρουσμάτων στην Ευρώπη.

Ο ιός μεταδίδεται στον άνθρωπο μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων σκνιπών και κυκλοφορεί μεταξύ πρωτευόντων, βραδυπόδων και πτηνών.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται έως και οκτώ ημέρες μετά το τσίμπημα και μοιάζουν με εκείνα του δάγκειου πυρετού και του Ζίκα, περιλαμβάνοντας μυϊκούς πόνους, πόνο στα μάτια, εξανθήματα, φωτοευαισθησία και εμετούς.

Ο καθηγητής Τζάκσον, ειδικός λοιμωξιολόγος από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, εκτιμά ότι το 2026 τα ξεσπάσματα Oropouche θα συνεχίσουν να επηρεάζουν ταξιδιώτες στην αμερικανική ήπειρο, ενώ δεν αποκλείεται η γεωγραφική εξάπλωση του ιού να διευρυνθεί περαιτέρω.