Γιατί οι τιμές στα σούπερ μάρκετ ανεβαίνουν ακόμα

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές περνούν στις τιμές καταναλωτή με χρονική καθυστέρηση

Παρά την αποκλιμάκωση του γενικού πληθωρισμού, ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη παραμένει επίμονα υψηλός, δημιουργώντας διαρκή πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, την οποία επικαλείται το ΑΠΕ-ΜΠΕ, βασική αιτία αποτελούν οι έντονες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές συγκεκριμένων προϊόντων, όπως το κρέας, ο καφές και η σοκολάτα.

Όπως προκύπτει από τη μελέτη της ΕΚΤ, ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% στο ενδεκάμηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2025, επίπεδο σαφώς υψηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο της προ πανδημίας περιόδου (2,2%). Πάνω από το 50% της ετήσιας αύξησης οφείλεται σε λίγες μόνο κατηγορίες προϊόντων, παρότι η στάθμισή τους στον σχετικό δείκτη δεν ξεπερνά το 25%.

Από τα δημητριακά στο κακάο

Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των τροφίμων ξεκίνησαν ήδη από την περίοδο της πανδημίας, λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, και εντάθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Την πρώτη περίοδο το κύμα ακρίβειας αφορούσε κυρίως το σιτάρι, τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά.

Στη συνέχεια, το βάρος μεταφέρθηκε στο ελαιόλαδο, λόγω της μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στο κρέας, τον καφέ, το κακάο και τη σοκολάτα, προϊόντα που συνεχίζουν να επιβαρύνουν δυσανάλογα τους καταναλωτές.

Εκρηκτικές διακυμάνσεις σε καφέ και σοκολάτα

Ενδεικτική είναι η πορεία του καφέ: οι διεθνείς τιμές του υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σύγκριση με τις αρχές του 2024, υποχώρησαν τους επόμενους μήνες και στη συνέχεια κατέγραψαν νέα άνοδο έως τον Νοέμβριο, σύμφωνα με στοιχεία του Trading Economics.

Αντίστοιχα, η διεθνής τιμή της σοκολάτας άρχισε να αυξάνεται από το δεύτερο εξάμηνο του 2023, κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024 και, παρότι αποκλιμακώθηκε στη συνέχεια, παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές περνούν στις τιμές καταναλωτή με χρονική καθυστέρηση, γεγονός που εξηγεί γιατί οι καταναλωτές δεν βλέπουν άμεσα μειώσεις στα ράφια, ακόμη και όταν οι διεθνείς αγορές υποχωρούν.

Το μοσχάρι «φουντώνει» τον πληθωρισμό

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το βόειο κρέας. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 28% σε ετήσια βάση στα τέλη Νοεμβρίου 2025. Η άνοδος αποδίδεται στη διαρθρωτικά περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων και στην ισχυρή παγκόσμια ζήτηση.

Την ίδια στιγμή, η παραγωγή βόειου κρέατος στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7% στο πρώτο εννεάμηνο του 2025, με μεγάλες απώλειες σε χώρες-κλειδιά όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία, οδηγώντας σε αύξηση των εισαγωγών κατά 14,2%.

Μισθοί και λιανεμπόριο στον «λογαριασμό»

Σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΚΤ, στις αυξήσεις των τιμών τροφίμων συμβάλλει και η άνοδος των μισθών σε κλάδους όπως το εμπόριο, οι μεταφορές και τα καταλύματα. Οι μισθολογικές αυξήσεις το 2025 παρέμειναν υψηλότερες από τα προ πανδημίας επίπεδα, ενσωματώνοντας επιπλέον κόστος στις τελικές τιμές.

Προσδοκίες για αποκλιμάκωση το 2026

Παρά τη συνεχιζόμενη πίεση, η ΕΚΤ εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη. Η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα υποχωρήσει αισθητά το 2026, προσεγγίζοντας το 2% προς το τέλος του έτους, καθώς θα εξασθενήσει ο αντίκτυπος των προηγούμενων διεθνών ανατιμήσεων.