The Great Nothing: Ένα σπασμένο τρίπτυχο για το σώμα, τη μνήμη και τον φόβο του κενού

Εμπνευσμένο από το «Κενό του Βοώτη» – ένα κοσμικό φαινόμενο που μόνο φαινομενικά είναι άδειο – το The Great Nothing ξεδιπλώνεται ως ένα σπασμένο τρίπτυχο στον χώρο και τον χρόνο, όπου το τίποτα δεν είναι ποτέ κενό.

Σε έναν σκηνικό τόπο που ακροβατεί ανάμεσα στο οικείο και το ανοίκειο, έγκλειστα σώματα κινούνται ανάμεσα στην ακινησία και τη μνήμη, κουβαλώντας απώλειες, φθορές και εικόνες που επιστρέφουν σαν φαντάσματα.

Με αφορμή την παρουσίαση της παράστασης, συνομιλήσαμε με τη χορογράφο και δημιουργό του έργου, Αντωνία Οικονόμου, σε μια εκτενή συνέντευξη γύρω από το σώμα ως τόπο μνήμης, τον φόβο του κενού, τη διαστρέβλωση του χρόνου και τη σκηνική γραφή που γεννιέται στο όριο ανάμεσα στον χορό, τον κινηματογράφο και τις εικαστικές τέχνες.

Photo credits: Πέτρος Πουλόπουλος

Μέσα από τις απαντήσεις της, το The Great Nothing αποκαλύπτεται όχι ως αφήγηση, αλλά ως εμπειρία – ένα έργο που δεν εξηγείται, αλλά βιώνεται.

Το the great nothing αντλεί έμπνευση από το «Κενό του Βοώτη», ένα κοσμικό φαινόμενο που δεν είναι πραγματικά άδειο. Πώς μεταφράζεται αυτή η έννοια του «μη κενού κενού» στη σκηνική δράση και στο σώμα των ερμηνευτών;

Σε αυτό το κοσμικό Κενό το τίποτα δεν είναι άδειο αλλά χαρακτηρίζεται από σκοτάδι και αχανείς αποστάσεις, όπως και σε έναν αποχωρισμό ή σε μια απώλεια. Το έργο είναι ένα σπασμένο τρίπτυχο στον χώρο και τον χρόνο. Εκεί, έγκλειστες μορφές αναμένουν απομονωμένες, σε αδράνεια, μέσα σε υπαρξιακά “κλουβιά”, όπου το σώμα γίνεται ο μοναδικός τόπος μνήμης - ακινητοποιημένο ανάμεσα σε ό,τι υπήρξε κάποτε και σε ό,τι δεν συνέβη ποτέ. Η έννοια του «μη κενού κενού» στο έργο έγκειται στο ότι ο φόβος του κενού και της απώλειας γεμίζει το χώρο, και σε αυτήν την περίπτωση ένα σπίτι, με φαντάσματα που κατοικούν σε πολλούς κόσμους - τον πραγματικό, τον μνημονικό, τον φανταστικό.

Photo credits: Χρήστος Ανδριόπουλος

Στο έργο μιλάτε για έναν «χώρο χωρίς χώρο» και για υπαρξιακά κλουβιά στα οποία κατοικούμε απομονωμένοι. Είναι αυτή η αίσθηση μοναξιάς περισσότερο προσωπική εμπειρία ή ένα σχόλιο πάνω στη σύγχρονη συλλογική πραγματικότητα;

Αυτό είναι το ζήτημα ότι είναι και τα δύο. Νιώθω ότι αυτά τα κλουβιά είναι μια συλλογική πραγματικότητα και εμπειρία, που όμως δεν είναι κοινή γιατί την βιώνουμε ατομικά και απομονωμένα. Σίγουρα όμως σε προσωπικό επίπεδο με φοβίζει το πέρασμα του χρόνου και οι φθορές, οι απώλειες και τα κενά που φέρει.

Photo credits: Χρήστος Ανδριόπουλος

Η μνήμη, η απώλεια και το στοιχειωμένο παρελθόν διαπερνούν έντονα το έργο. Πώς λειτουργεί το σώμα ως φορέας μνήμης στη χορογραφική σας γλώσσα και τι σημαίνει για εσάς το σώμα ως «ο μοναδικός τόπος μνήμης»;

Νιώθω ότι η μνήμη μας μπορεί να μας απατήσει, αλλά το σώμα δεν ξεχνά το τραύμα που αποθηκεύει, και εν τέλη λειτουργεί σαν ένας τόπος που κατοικούν όλα αυτά που ξεχνάμε και αφήνουμε πίσω. Το σώμα εμφανίζεται σε αδράνεια στο έργο, σε δυσκαμψία , και κυρίως “παθαίνει”, δεν δρα με δική του βούληση - συμπιέζεται από το μικρό χώρο στον οποίο κατοικεί, προσπαθώντας συνεχεία να νικήσει την ακινησία. Χορογραφικά, το σώμα και η όποια του κίνηση, καθορίζεται και από το χρόνο που ρέει κινηματογραφικά όπως η μνήμη στο έργο: αποσπασματικά, ονειρικά και συναισθηματικά. Τα σώματα συνθέτουν εικόνες και αναμνήσεις που περνάνε και φεύγουν γρήγορα κουβαλώντας τα βάρη του παρελθόντος σε ένα κατακερματισμένο παρόν. Από τα πρώτα κινητικά εργαστήρια εστίασα στα τρίπτυχα του Francis Bacon, μια αναφορά που πολύ καιρό ήθελα να δουλέψουμε, και που κατέληξε να υποβόσκει σε όλες τις πτυχές του έργου - το σκηνικό χώρο, το φως και κυρίως το σώμα και την κίνηση. Είναι για μένα μία χωρική αναφορά απόλυτης μοναξιάς όπου η παραμόρφωση του σώματος - και οι εξωτερικές δυνάμεις που το διαστρεβλώνουν - πρωταγωνιστεί, όπως και στο έργο.

Στο the great nothing το οικείο γίνεται ανοίκειο, το μπροστά γίνεται πίσω και το τέλος αρχή. Πόσο συνειδητή είναι αυτή η αποδόμηση του χρόνου και της αφήγησης και τι ζητάτε από τον θεατή μέσα σε αυτή τη μη γραμμική εμπειρία;

Δεν τα πάω καλά με το πέρασμα του χρόνου και με τις παραμορφωτικές επιδράσεις του στη μνήμη. Αυτή μου η αδυναμία με οδηγεί αναπόφευκτα, στο να εστιάσω σε θέματα όπως ο χρόνος, η φθορά και η παρακμή. Η διαστρέβλωση και η χειραγώγηση του χρόνου και του χώρου είναι το κέντρο αυτού του έργου. Ο σκηνικός χώρος και ο ήχος διαστρεβλώνει τις αποστάσεις, τις κλίμακες, το βάθος, τις σχέσεις - άρα και το χρόνο. Οι γρήγορες εναλλαγές ανάμεσα σε φως και σκοτάδι, σαν ταινιακό μοντάζ, δημιουργούν μια μη γραμμική αφήγηση. Ενώ η κίνηση, όταν νικάει την ακινησία, σπάει σε καρέ, διαστέλλεται και συστέλλεται και επιτρεπει στο βλέμμα του θεατή να “ζουμάρει” σε όσα διαφεύγουν στη φυσιολογική ταχύτητα. Όλα αυτά μαζί συνθέτουν ένα τόπο που ακροβατεί ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό.

Photo credits: Χρήστος Ανδριόπουλος

Η δουλειά σας συχνά κινείται στο όριο μεταξύ χορού, κινηματογράφου και εικαστικών τεχνών. Πώς επηρεάζει αυτή η διασταύρωση μέσων τη δραματουργία του έργου και τη δημιουργία των σκηνικών εικόνων στο the great nothing;

Στις πρόβες του the great nothing ο ήχος, η μουσική, το σκηνικό, το φως και η κίνηση “έρχονται” και δουλεύονται μαζί για να συνθέσουν αυτό το σπασμένο τρίπτυχο, μέχρι που τα όρια μεταξύ τους να μην είναι πια διακριτά. Νομίζω η διασταύρωση όλων αυτών έρχεται από την επαφή μου με την ιστορία της τέχνης. Στην πρακτική μου, και ειδικά σε αυτό το έργο, ξεκινάω από μια ακίνητη εικόνα και φαντάζομαι τον κόσμο της εν κίνηση πριν και μετά την απαθανάτιση. Αυτή η δραματουργία εικόνας πυροδοτεί και καθοδηγεί την δημιουργία ήχου και μουσικής, του σκηνικού χώρου και της κίνησης και είναι επί της ουσίας η δραματουργία του έργου.

Αφού το ATITLON γνώρισε θερμή υποδοχή και sold-out παραστάσεις, τι διαφορετικό ή πιο τολμηρό νιώθετε ότι επιχειρείτε με το the great nothing — τόσο καλλιτεχνικά όσο και προσωπικά;

Το the great nothing είναι η συνεχεία, και η αντίθεση, του Άτιτλον. Το Άτιτλον ήταν ένα μονοπλάνο, χωρίς κανένα cut, ένας λευκός καμβάς οπού το θέμα ήταν η συνύπαρξη του συνόλου σε έναν χώρο αεικινησίας και η συνεχόμενη πορεία προς την αγκαλιά, τον έρωτα, την ένωση Το the great nothing είναι μια ροή με συνεχόμενα cuts και αντιπαραθέσεις, σε ένα μαύρο κενό οπού το θέμα είναι ο αποχωρισμός, η απώλεια και η ακινησία που απομονώνουν το άτομο σε πολύ μικρούς χώρους.

Trailer παράστασης:

* Το The Great Nothing κάνει πρεμιέρα στις 5 Φεβρουαρίου 2026 στο Τζάμια Κρύσταλλα και παρουσιάζεται κάθε Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο έως τις 28 Φεβρουαρίου.

Μια σπάνια σκηνική εμπειρία που κινείται ανάμεσα στον χορό, τον κινηματογράφο και τις εικαστικές τέχνες και αξίζει να τη συναντήσει κανείς στον χρόνο και τον χώρο που δημιουργεί.

Κλείσε εδώ το εισιτήριό σου!