Πού υπερτερεί η Ευρώπη σε σχέση με τις ΗΠΑ στον αμυντικό εξοπλισμό

Η αναζωπύρωση της συζήτησης για την πιθανή εξαγορά της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ δεν αποτελεί απλώς μια γεωπολιτική παραξενιά, αλλά το σύμπτωμα μιας βαθύτερης μετατόπισης στην αρχιτεκτονική ασφάλειας του πλανήτη.

Για τους Ευρωπαίους συμμάχους, το ερώτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό: Μπορεί η Ευρώπη να πολεμήσει και να νικήσει χωρίς την αμερικανική υποστήριξη; Η απάντηση των αναλυτών, όπως καταγράφεται στους Financial Times, είναι ένα συγκρατημένο «ναι», το οποίο όμως συνοδεύεται από αστερίσκους αξίας 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων — το ποσό δηλαδή που απαιτείται για να καλυφθεί το κενό της αμερικανικής αποχώρησης.

Η «Αφύπνιση» της Πολεμικής Βιομηχανίας και το Κενό του 1 Τρισ.

Μετά από δεκαετίες εφησυχασμού, η ευρωπαϊκή αμυντική μηχανή κινείται πλέον με ρυθμούς που είχαμε να δούμε από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Η εισβολή στην Ουκρανία και η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ λειτούργησαν ως καταλύτες. Το 2025, οι αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη άγγιξαν τα 560 δισ. δολάρια, ποσό διπλάσιο σε σχέση με μια δεκαετία πριν. Η γερμανική Rheinmetall κατασκευάζει ήδη 16 νέα εργοστάσια, ενώ η ιταλική Leonardo έχει αυξήσει το προσωπικό της κατά 50%. Παρά την εντυπωσιακή άνοδο, το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών προειδοποιεί ότι η αντικατάσταση των αμερικανικών συστημάτων stealth, των δορυφορικών πληροφοριών και των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς παραμένει μια τιτάνια πρόκληση.

Πού η Ευρώπη Κυριαρχεί και πού Παραμένει «Δέσμια»

Η ακτινογραφία της ευρωπαϊκής παραγωγής αποκαλύπτει μια ήπειρο δύο ταχυτήτων. Η Ευρώπη είναι πλέον αυτάρκης και συχνά πρωτοπόρος σε:

• Ναυτική ισχύ: Παράγει σχεδόν το σύνολο των πλοίων και υποβρυχίων της.
• Πυρομαχικά: Η Rheinmetall σύντομα θα παράγει 1,5 εκατ. βλήματα ετησίως, ξεπερνώντας το σύνολο της αμερικανικής βιομηχανίας.
• Drones και Τεθωρακισμένα: Η ταχύτητα ίδρυσης νέων εταιρειών, όπως η Twentyfour Industries, δείχνει ότι υπάρχει πλέον η πολιτική βούληση και τα κεφάλαια.

Ωστόσο, η εξάρτηση από την Ουάσιγκτον παραμένει κρίσιμη σε τομείς αιχμής. Τα φινλανδικά μαχητικά, για παράδειγμα, δεν μπορούν να πετάξουν χωρίς αμερικανικό λογισμικό και ανταλλακτικά. Η Ευρώπη απέχει τουλάχιστον 10 χρόνια από ένα εγχώριο μαχητικό stealth και εξακολουθεί να βασίζεται σε αμερικανικές εταιρείες για το «cloud» που διαχειρίζεται τα δεδομένα στο πεδίο της μάχης.

Η Πολιτική Πίεση και ο «Κίνδυνος» της Γροιλανδίας

Η στρατηγική στροφή των ΗΠΑ προς την Ασία και η εργαλειοποίηση της στρατιωτικής βοήθειας από τη διοίκηση Τραμπ έχουν θορυβήσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο φόβος δεν είναι μόνο η απόσυρση στρατευμάτων, αλλά ένας πιθανός «εκβιασμός» μέσω της διακοπής προμήθειας όπλων ή ενημερώσεων λογισμικού. Η περίπτωση της Δανίας είναι ενδεικτική: ενώ το 80% των εξοπλισμών της προερχόταν από τις ΗΠΑ, μέσα σε ένα χρόνο το ποσοστό των ευρωπαϊκών αγορών της εκτινάχθηκε, σε μια άτυπη προσπάθεια απεξάρτησης.

Ο Κατακερματισμός ως το Μεγαλύτερο Εμπόδιο

Παρά την αφθονία κεφαλαίων, ο «εχθρός» της ευρωπαϊκής άμυνας είναι ο εσωτερικός κατακερματισμός. Όπως επισημαίνει ο CEO της Leonardo, Ρομπέρτο Τσινγκολάνι, το γεγονός ότι κάθε χώρα επιμένει να αναπτύσσει το δικό της άρμα ή πλοίο, διασπά τους πόρους και μειώνει την αποτελεσματικότητα. Η Ευρώπη προσπαθεί να οικοδομήσει έναν «ευρωπαϊκό πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ, αντικαθιστώντας στρατηγικούς πολλαπλασιαστές ισχύος (όπως οι δορυφόροι), όμως ο χρόνος πιέζει.

Η Ευρώπη μπορεί να εξοπλιστεί αυτόνομα, αλλά αυτό είναι ένα εγχείρημα που απαιτεί χρόνο που ίσως δεν διαθέτει. Όπως συνοψίζει ο Μάθιου Σάβιλ του RUSI, η ήπειρος κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά ο όγκος και η ποιότητα σε ορισμένους κρίσιμους τομείς δεν έχουν φτάσει ακόμη στο επίπεδο που θα επέτρεπε μια πλήρη «αποκοπή» από τον αμερικανικό ομφάλιο λώρο.