Σήμερα έμαθα: Η Νορβηγία και το «Παράδοξο του Πλούτου» της

Αν σου έλεγαν ότι υπάρχει μια χώρα όπου κάθε πολίτης είναι, στα χαρτιά, εκατομμυριούχος, πιθανότατα θα φανταζόσουν χρυσές Lamborghini και ουρανοξύστες που αγγίζουν τα σύννεφα. Κι όμως, η Νορβηγία επιλέγει να ζει με μια σχεδόν «προτεσταντική» σεμνότητα, ενώ την ίδια στιγμή διαχειρίζεται το μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό ταμείο στον κόσμο.

Σήμερα έμαθα ότι το Government Pension Fund Global της Νορβηγίας κατέχει πλέον το 1,5% έως 1,6% όλων των εισηγμένων μετοχών παγκοσμίως. Με απλά λόγια, αν μια εταιρεία οπουδήποτε στον πλανήτη βγάζει κέρδος, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ένα κομμάτι αυτού του κέρδους να καταλήγει στο Όσλο.

Ένας κουμπαράς 1,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων

Η ιστορία αυτής της οικονομικής αυτοκρατορίας ξεκίνησε τη δεκαετία του '60, όταν οι Νορβηγοί ανακάλυψαν πετρέλαιο στη Βόρεια Θάλασσα. Αντί όμως να σπαταλήσουν τα κέρδη σε πρόσκαιρη κατανάλωση και φανταχτερά έργα, αποφάσισαν να κάνουν κάτι επαναστατικό: να αποταμιεύσουν τον πλούτο για τις μελλοντικές γενιές. Το ταμείο δημιουργήθηκε επίσημα το 1990 και από τότε λειτουργεί ως ένας γιγάντιος κουμπαράς που επενδύει σε διεθνείς αγορές, ακίνητα και υποδομές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διασφαλίζοντας ότι η ευημερία της χώρας δεν θα εξαρτάται για πάντα από τα ορυκτά καύσιμα.

Σήμερα, το ταμείο διαχειρίζεται το αστρονομικό ποσό των 1,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, έχοντας μερίσματα από περισσότερες από 9.000 εταιρείες σε όλο τον κόσμο. Στο χαρτοφυλάκιό του βρίσκονται κολοσσοί όπως η Apple, η Microsoft και η Nestlé. Το παράδοξο έγκειται στο γεγονός ότι η νορβηγική κυβέρνηση έχει θέσει έναν απαράβατο κανόνα: μπορεί να ξοδεύει μόνο το 3% της αξίας του ταμείου ετησίως για τον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτή η πειθαρχία προστατεύει την εγχώρια οικονομία από τον πληθωρισμό και διατηρεί το κεφάλαιο άθικτο για τις επόμενες δεκαετίες.

Η ηθική πίσω από τα δισεκατομμύρια

Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι αυτού του «μυστικού» είναι η αυστηρή ηθική του διάσταση. Η Νορβηγία δεν επενδύει οπουδήποτε. Το ταμείο διαθέτει μια ανεξάρτητη επιτροπή δεοντολογίας που αποκλείει εταιρείες που εμπλέκονται σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παραγωγή πυρηνικών όπλων ή σοβαρή περιβαλλοντική ζημιά. Με αυτόν τον τρόπο, η Νορβηγία ασκεί μια «ήπια ισχύ» στην παγκόσμια σκηνή, πιέζοντας τις πολυεθνικές να γίνουν πιο βιώσιμες αν θέλουν να έχουν πρόσβαση στα κεφάλαιά της.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πώς μια χώρα 5,5 εκατομμυρίων ανθρώπων κατάφερε να γίνει ο μεγαλύτερος μέτοχος του παγκόσμιου καπιταλισμού, παραμένοντας ταυτόχρονα πιστή στις αξίες της κοινωνικής πρόνοιας και της ισότητας. Ενώ άλλες πλούσιες σε πόρους χώρες συχνά πέφτουν στην παγίδα της διαφθοράς ή της υπερβολής, η Νορβηγία απέδειξε ότι ο πλούτος μπορεί να είναι ευχή, αρκεί να συνοδεύεται από σύνεση. Έτσι, την επόμενη φορά που θα αγοράσεις ένα προϊόν τεχνολογίας, θυμήσου: ένας Νορβηγός κάπου κοντά στα φιόρδ, κερδίζει ένα μικρό κλάσμα από αυτό, εξασφαλίζοντας το μέλλον του.