Το χωριό της Ρωσίας που έχασε σχεδόν όλους τους άνδρες του στον πόλεμο στην Ουκρανία

Στο ψαροχώρι Σεδάνκα, στη ρωσική Άπω Ανατολή, η καθημερινότητα ήταν ήδη δύσκολη πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα περισσότερα σπίτια δεν διαθέτουν βασικές υποδομές, όπως τρεχούμενο νερό, εσωτερική τουαλέτα ή κεντρική θέρμανση, παρότι οι θερμοκρασίες τον χειμώνα πέφτουν συχνά στους -10 βαθμούς Κελσίου.

Το χωριό, περιτριγυρισμένο από δάση-τούνδρα και βάλτους, είναι απομονωμένο: από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο προσεγγίζεται μόνο με ποταμόπλοιο ή οχήματα με ερπύστριες, ενώ τον χειμώνα η πρόσβαση γίνεται αποκλειστικά με snowmobile ή ελικόπτερο. Οι θέσεις εργασίας είναι ελάχιστες και οι κάτοικοι ζουν κυρίως από το ψάρεμα και την καλλιέργεια της γης.

Σήμερα, ακριβώς 4 χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, σχεδόν όλοι οι άνδρες ηλικίας 18 έως 55 ετών έχουν φύγει για να πολεμήσουν στην Ουκρανία.

«Δεν υπάρχει κανείς να κόψει ξύλα»

«Είναι σπαρακτικό – τόσοι άνθρωποί μας έχουν σκοτωθεί», λέει η Ναταλία (όνομα αλλαγμένο για λόγους ασφαλείας) σε συνέντευξή της στο BBC. «Ο σύζυγος της αδελφής μου και τα ξαδέλφια μου βρίσκονται στο μέτωπο. Σχεδόν σε κάθε οικογένεια κάποιος πολεμά».

Η Σεδάνκα βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της χερσονήσου Καμτσάτκα, κοντά στη Θάλασσα του Οχότσκ, περισσότερα από 7.000 χιλιόμετρα μακριά από τη γραμμή του μετώπου στην Ουκρανία.

Από τους 258 κατοίκους του χωριού, 39 άνδρες υπέγραψαν συμβόλαια για να πολεμήσουν. Από αυτούς, 12 έχουν σκοτωθεί και επτά αγνοούνται.

«Όλοι οι άνδρες μας έφυγαν για την ειδική στρατιωτική επιχείρηση», είπαν γυναίκες του χωριού στον περιφερειάρχη κατά την επίσκεψή του τον Μάρτιο του 2024, χρησιμοποιώντας την ορολογία του Κρεμλίνου. «Δεν υπάρχει κανείς να κόψει ξύλα για να ζεστάνουμε τις σόμπες τον χειμώνα», πρόσθεσαν, όπως μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.

Ένας από τους άνδρες της Σεδάνκα που σκοτώθηκαν ήταν ο 45χρονος κυνηγός και ψαράς Βλαντίμιρ Ακέεφ, ο οποίος έφυγε το καλοκαίρι του 2024 και σκοτώθηκε τέσσερις μήνες αργότερα. Στην κηδεία του, τον Νοέμβριο, το φέρετρο μεταφέρθηκε με ξύλινα έλκηθρα και οι παρευρισκόμενοι έφτασαν στο κοιμητήριο με snowmobile.

Το φθινόπωρο του 2024 αποκαλύφθηκε στο χωριό μνημείο για τους «συμμετέχοντες στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση», ενώ η περιφερειακή κυβέρνηση υποσχέθηκε να απονείμει στη Σεδάνκα τον τιμητικό τίτλο «χωριό στρατιωτικής ανδρείας» και να προσφέρει πρόγραμμα στήριξης στις οικογένειες των στρατιωτών.

Ωστόσο, ο τίτλος δεν έχει απονεμηθεί ακόμη, ενώ η στήριξη δεν έχει υλοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Τέσσερις κατοικίες στρατιωτών επισκευάστηκαν μόνο μετά από δημοσιότητα στα μέσα ενημέρωσης.

Περίπου ένα στα πέντε σπίτια, κατασκευασμένα την περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης, έχει κριθεί επισήμως ακατάλληλο. Το μοναδικό σχολείο του χωριού έχει χαρακτηριστεί από τις αρχές ως επικίνδυνο, με τοίχους που απειλούνται με κατάρρευση.

Η απώλεια σχεδόν όλων των ανδρών παραγωγικής ηλικίας επιβαρύνει περαιτέρω μια ήδη ευάλωτη κοινότητα, σε ένα από τα πιο απομονωμένα σημεία της Ρωσίας.

Ραγδαία αύξηση των ρωσικών απωλειών

Το BBC, σε συνεργασία με το ρωσικό μέσο Medizona και εθελοντές ερευνητές, έχει επιβεβαιώσει μέχρι στιγμής τον θάνατο 40.201 Ρώσων στρατιωτών μέσα στο 2025. Η εκτίμηση είναι ότι οι απώλειες για το σύνολο του έτους θα φτάσουν τις 80.000 – αριθμός που θα καταστήσει το 2025 το πιο αιματηρό έτος για τη Ρωσία από την έναρξη της πλήρους εισβολής στις 24 Φεβρουαρίου 2022.

Οι επιβεβαιωμένοι θάνατοι για το 2024 ανέρχονται σε 69.362, αριθμός περίπου αντίστοιχος με το άθροισμα των ετών 2022 και 2023. Η καμπύλη των απωλειών έχει επιταχυνθεί από τα τέλη του 2024.

Συνολικά, το BBC έχει ταυτοποιήσει ονομαστικά 186.102 Ρώσους στρατιώτες που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Ωστόσο, οι πραγματικές απώλειες εκτιμάται ότι είναι πολύ υψηλότερες, καθώς πολλοί θάνατοι στο πεδίο της μάχης δεν καταγράφονται. Στρατιωτικοί αναλυτές θεωρούν ότι τα επιβεβαιωμένα στοιχεία αντιστοιχούν μόλις στο 45% έως 65% του πραγματικού συνόλου, γεγονός που ανεβάζει τις πιθανές ρωσικές απώλειες σε 286.000 έως 413.500.

Βαριές απώλειες και στην Ουκρανία

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε τον περασμένο μήνα στο γαλλικό France 2 ότι «επισήμως» 55.000 Ουκρανοί έχουν σκοτωθεί στο πεδίο της μάχης. Παράλληλα, ανέφερε ότι μεγάλος αριθμός ανθρώπων θεωρείται επισήμως αγνοούμενος, χωρίς να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία.

Με βάση εκτιμήσεις από πηγές όπως η ιστοσελίδα UA Losses, τις οποίες το BBC διασταύρωσε, ο αριθμός των Ουκρανών που έχουν σκοτωθεί ενδέχεται να φτάνει έως και τις 200.000.

Δυσανάλογες απώλειες σε φτωχές και ιθαγενείς κοινότητες

Η ανάλυση δείχνει ότι το 67% των Ρώσων που έχουν σκοτωθεί προέρχεται από αγροτικές περιοχές και μικρές πόλεις με πληθυσμό κάτω των 100.000 κατοίκων, παρότι μόλις το 48% του συνολικού πληθυσμού της Ρωσίας ζει εκεί.

Η Μόσχα καταγράφει τις χαμηλότερες απώλειες αναλογικά – πέντε θανάτους ανά 10.000 άνδρες (0,05%). Αντίθετα, σε φτωχότερες περιοχές όπως η Μπουριατία και η Τούβα, το ποσοστό θανάτων είναι 27 έως 33 φορές υψηλότερο σε σχέση με την πρωτεύουσα.

Στη Σεδάνκα κατοικούν κυρίως Κοριάκοι και Ιτελμένοι, ιθαγενείς πληθυσμοί που, βάσει κανόνων πολέμου, μπορούν να εξαιρεθούν από επιστράτευση. Παρόλα αυτά, οι απώλειες μεταξύ μικρών ιθαγενών ομάδων είναι δυσανάλογα υψηλές: 201 Νένετς, 96 Τσούκτσι, 77 Χάντι, 30 Κοριάκοι και επτά Ινουίτ έχουν επιβεβαιωθεί ως νεκροί.

Αναλογικά με τον ανδρικό πληθυσμό 18–60 ετών, οι απώλειες αντιστοιχούν σε περίπου 2% των Τσούκτσι, 1,4% των Ρώσων Ινουίτ, 1,32% των Κοριάκων και 0,8% των Χάντι.

Αντιπολεμική ακτιβίστρια υποστηρίζει ότι η ρωσική κρατική τηλεόραση ενισχύει στερεότυπα περί «γεννημένων πολεμιστών» στις ιθαγενείς κοινότητες, αξιοποιώντας την πολιτισμική τους υπερηφάνεια για τη στρατολόγηση.