Γερνούν πιο γρήγορα οι άνδρες; Η αθέατη απειλή των «παντοτινών χημικών» στο αίμα μας

Η ιδέα ότι οι άνδρες «βαραίνουν» πιο γρήγορα με τα χρόνια ίσως τελικά να μην είναι απλώς μια κοινωνική εντύπωση. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η βιολογική τους ηλικία μπορεί πράγματι να επιταχύνεται και μάλιστα εξαιτίας χημικών ουσιών που βρίσκονται διαρκώς γύρω μας.

Ο λόγος για τα PFAS, γνωστά και ως «παντοτινά χημικά», εξαιτίας της εξαιρετικής ανθεκτικότητάς τους στη διάσπαση. Πρόκειται για συνθετικές ουσίες με πολύ ισχυρούς μοριακούς δεσμούς, που χρησιμοποιούνται ευρέως σε αντικολλητικές επιστρώσεις, αδιάβροχα υφάσματα, συσκευασίες τροφίμων, καθαριστικά προϊόντα, πλαστικά και αφρούς πυρόσβεσης. Τα τελευταία χρόνια, νεότερες μορφές τους αξιοποιούνται ακόμη και σε data centers τεχνητής νοημοσύνης. Το πρόβλημα είναι ότι δεν «φεύγουν» ποτέ: ανιχνεύονται πλέον σε νερό, έδαφος και στους ιστούς ζωντανών οργανισμών.

Έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Shanghai Jiao Tong University, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging, εστίασε στη σχέση των PFAS με τη βιολογική γήρανση. Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα 326 ανδρών και γυναικών από την αμερικανική εθνική έρευνα υγείας National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES), εξετάζοντας τόσο τις συγκεντρώσεις έντεκα διαφορετικών PFAS στο αίμα όσο και δείκτες επιγενετικής γήρανσης μέσω της μεθυλίωσης του DNA.

Το εύρημα που ξεχώρισε ήταν σαφές: δύο ουσίες, το PFNA και το PFOSA, ανιχνεύθηκαν στο 95% των δειγμάτων αίματος. Και όσο υψηλότερες ήταν οι συγκεντρώσεις τους, τόσο ταχύτερη εμφανιζόταν η επιγενετική γήρανση – αλλά μόνο στους άνδρες ηλικίας 50 έως 64 ετών. Στις γυναίκες δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη συσχέτιση.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μέση ηλικία αποτελεί ένα «ευαίσθητο βιολογικό παράθυρο», κατά το οποίο ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε στρεσογόνους παράγοντες. Παράλληλα, παράγοντες τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, ενδέχεται να επιδεινώνουν τις επιδράσεις αυτών των ρύπων στους δείκτες γήρανσης, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί οι άνδρες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο.

Τα PFAS έχουν ήδη συνδεθεί σε προηγούμενες μελέτες με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, ορμονικές διαταραχές, υπογονιμότητα και παχυσαρκία. Η νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει έναν ακόμη κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα: την επιτάχυνση της βιολογικής φθοράς.

Οι συγγραφείς καλούν τις ρυθμιστικές αρχές να επεκτείνουν τους περιορισμούς όχι μόνο στις «παλαιές» PFAS, αλλά και στις νεότερες ουσίες, όπως το PFNA και το PFOSA, που μέχρι σήμερα διαφεύγουν συχνά αυστηρού ελέγχου.

Σε έναν κόσμο όπου η μακροζωία αποτελεί ζητούμενο, το ερώτημα δεν είναι απλώς πόσο ζούμε, αλλά πόσο γρήγορα γερνά το σώμα μας. Και, όπως φαίνεται, η απάντηση μπορεί να κρύβεται σε χημικά που δεν βλέπουμε – αλλά κουβαλάμε καθημερινά μέσα μας.