Στο τραπέζι η απαγόρευση της μπούρκας στην Ελλάδα: Τα μέτρα που εξετάζει το υπουργείο Μετανάστευσης και τι ισχύει στην Ευρώπη

Σε φάση διερεύνησης φαίνεται να βρίσκεται το ενδεχόμενο επιβολής περιορισμών στη χρήση της μπούρκας και στη χώρα μας, με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου να μελετά τα δεδομένα χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση.

Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο ύστερα από δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Θάνος Πλεύρης, ο οποίος μιλώντας στον ιστότοπο της εφημερίδας «Τα Νέα», εμφανίστηκε θετικός σε μια κατεύθυνση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε απαγορευτικές ρυθμίσεις.

Το μέλος της κυβέρνησης υποστήριξε ότι η πλήρης κάλυψη του προσώπου εγείρει ζητήματα που σχετίζονται με την ανθρώπινη και γυναικεία αξιοπρέπεια, επαναφέροντας μια συζήτηση που έχει απασχολήσει κατ’ επανάληψη τον δημόσιο διάλογο. Σύμφωνα με πληροφορίες από το αρμόδιο υπουργείο, το θέμα εξετάζεται σε αρχικό στάδιο, με έμφαση κυρίως σε χώρους όπου συναθροίζονται ανήλικοι, όπως τα σχολεία, αλλά και σε περιπτώσεις που απαιτείται άμεση επαφή με το κοινό, όπως οι δημόσιες υπηρεσίες και τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Ο κ. Πλεύρης σε συνεργασία με την υφυπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, δικηγόρο Σέβη Βολουδάκη, εξετάζει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, τις πρακτικές που έχουν υιοθετηθεί σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, καθώς και τη σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ώστε να αποφασιστεί πώς θα προχωρήσουν σε επίπεδο διατάξεων. Να σημειωθεί ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει τη δυνατότητα των κρατών – μελών να επιβάλλουν περιορισμούς στην κάλυψη του προσώπου, ιδίως όταν πρόκειται για ανήλικους ή για λόγους που άπτονται της κοινωνικής συνύπαρξης.

Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε απόφαση θα ληφθεί έπειτα από στάθμιση των πραγματικών συνθηκών που επικρατούν στη χώρα μας. Όπως τονίζεται, δεν παρατηρείται εκτεταμένο φαινόμενο χρήσης μπούρκας στην Ελλάδα, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αξιολόγηση της αναλογικότητας τυχόν μέτρων. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι η συζήτηση αφορά αποκλειστικά την πλήρη κάλυψη των χαρακτηριστικών του προσώπου και δεν επεκτείνεται στη μαντίλα (το ισλαμικό χιτζάμπ που καλύπτει τα μαλλιά και τον λαιμό των γυναικών), η οποία προφανώς δεν μπορεί να εξομοιωθεί με τη μπούρκα, όπως σημειώνουν από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, εκτός εάν προκύπτουν ζητήματα εξαναγκασμού, ιδίως σε περιπτώσεις ανηλίκων.

Θυμίζουμε ότι αρχές του περασμένου Ιουνίου, ο τότε υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Μάκης Βορίδης, είχε επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής απαγόρευσης στα ελληνικά πανεπιστήμια, αναζωπυρώνοντας τότε τη σχετική αντιπαράθεση. «Είναι μια σκέψη» όπως είχε πει χαρακτηριστικά σε ραδιοφωνική του συνέντευξη

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αρκετές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε νομοθετικές παρεμβάσεις που περιορίζουν ή απαγορεύουν τη χρήση της μπούρκας και του νικάμπ (δηλαδή του πέπλου προσώπου που αφήνει ακάλυπτα μόνο τα μάτια και δεν θα πρέπει να συγχέεται με την μπούρκα η οποία καλύπτει ολόκληρο το σώμα από την κορυφή του κεφαλιού έως το έδαφος, με μόνο ένα πλέγμα να επιτρέπει σε αυτή που τη φοράει να βλέπει μπροστά της).

Η Γαλλία αποτέλεσε τον Απρίλιο του 2011 το πρώτο ευρωπαϊκό κράτος που καθιέρωσε την καθολική απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους, της μπούρκας δηλαδή, ένα μέτρο που προκάλεσε πολλαπλές αντιδράσεις κι έναν έντονο δημόσιο διάλογο με σφοδρούς πολέμιους και υποστηρικτές. Το μέτρο επεκτάθηκε ακολούθως σε Βέλγιο και Αυστρία. Πρόσφατα, η κυβέρνηση της Δανία ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επεκτείνει το ήδη ισχύον πλαίσιο, που από τον Αύγουστο του 2018 προβλέπει απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους και επιβολή προστίμων στους παραβάτες, ώστε να περιλαμβάνει ρητά σχολεία και πανεπιστήμια.

Στην Ολλανδία απαγορεύεται η χρήση μπούρκας σε δημόσια σχολεία, νοσοκομεία και μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ αντίστοιχα μέτρα έχουν ληφθεί και σε ορισμένα κρατίδια της Γερμανίας, ομοίως και σε ορισμένες περιοχές της Καταλονίας, στην Ισπανία. Στη δε Ελβετία, η απαγόρευση εγκρίθηκε μέσω δημοψηφίσματος και αφορά τόσο κλειστούς όσο και υπαίθριους δημόσιους χώρους. Παράλληλα, η Πορτογαλία ενέκρινε στα τέλη του 2025 νομοθεσία που απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου για θρησκευτικούς λόγους σε δημόσιους χώρους. Στη Νορβηγία από την άλλη, υπάρχει σχετική απαγόρευση της μπούρκας σε παιδικούς σταθμούς, δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια, γενικότερα δηλαδή στην εκπαίδευση.

Το ερώτημα, πλέον, είναι αν η Ελλάδα θα επιλέξει να ευθυγραμμιστεί με αυτή την ευρωπαϊκή τάση ή αν θα διατηρήσει το υφιστάμενο καθεστώς. Προς το παρόν, η κυβέρνηση δηλώνει ότι βρίσκεται σε φάση μελέτης και αξιολόγησης, χωρίς να έχει καταλήξει σε τελικές αποφάσεις.