Οι υπόγειες «πόλεις πυραύλων» του Ιράν που από όπλο έγιναν η μεγαλύτερη αδυναμία του

Η πολυδιαφημισμένη στρατηγική της Τεχεράνης να θωρακίσει το πυραυλικό της οπλοστάσιο μέσα σε ένα δαιδαλώδες δίκτυο υπόγειων βάσεων αποδεικνύεται μοιραίο λάθος. Λίγα 24ωρα μετά την έναρξη της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, οι «πόλεις πυραύλων» —το καμάρι της ιρανικής αποτροπής— μοιάζουν περισσότερο με υπόγειες φυλακές για τα ίδια τα όπλα τους.

Επί δεκαετίες, το Ιράν έσκαβε βαθιά στα βουνά για να προστατευτεί από αεροπορικές επιδρομές. Σήμερα, η συνδυασμένη ισχύς αμερικανικών και ισραηλινών μαχητικών, βαρέων βομβαρδιστικών και drones, έχει καταστήσει αυτή την επένδυση δισεκατομμυρίων σχεδόν άχρηστη. Τα συμμαχικά αεροσκάφη περιπολούν πάνω από τις εξόδους των τούνελ, εξουδετερώνοντας τους εκτοξευτές τη στιγμή ακριβώς που επιχειρούν να βγουν στην επιφάνεια.

Η Σφαγή των Εκτοξευτών και η «Πτώση» του 86%

Οι δορυφορικές εικόνες των τελευταίων ημερών είναι αμείλικτες: κατεστραμμένοι εκτοξευτές και καμένα απομεινάρια πυραύλων μπλοκάρουν τις πύλες των υπόγειων εγκαταστάσεων. Παρόλο που το Ιράν εξαπέλυσε πάνω από 500 πυραύλους από το περασμένο Σάββατο, η αποτελεσματικότητά του φθίνει δραματικά.

Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, οι ιρανικές εκτοξεύσεις μειώθηκαν κατά 86% μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες. Ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ επιβεβαίωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «κυνηγούν τους τελευταίους εναπομείναντες εκτοξευτές», την ώρα που το Ιράν προσπαθεί μάταια να διασπείρει το οπλοστάσιό του εκτός των βάσεων για να το σώσει.

Το Σφάλμα της Στατικότητας: Από Κινητά Όπλα σε Στόχους

Η βασική αδυναμία του συστήματος είναι πλέον προφανής. Όπως εξηγεί ο ερευνητής Σαμ Λερ, αυτό που κάποτε ήταν «κινητό και δύσκολο να εντοπιστεί», πλέον είναι εγκλωβισμένο σε γνωστές τοποθεσίες και εύκολο να πληγεί. Με την ιρανική αεράμυνα να έχει εξουδετερωθεί, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διατηρούν αεροσκάφη επιτήρησης πάνω από κάθε βάση, χτυπώντας με ακρίβεια μόλις εντοπιστεί δραστηριότητα.

Ακτινογραφία των Πληγμάτων: Σιράζ, Ισφαχάν και Ταμπρίζ

Οι αναλυτές εστιάζουν σε συγκεκριμένα μέτωπα όπου η ιρανική άμυνα καταρρέει:

• Σιράζ: Στο σύμπλεγμα βάσεων κοντά στην πόλη, κινητοί εκτοξευτές καταστράφηκαν μέσα σε ένα φαράγγι πριν προλάβουν να πυροδοτήσουν. Δορυφόροι κατέγραψαν κοκκινωπά νέφη —σαφής ένδειξη διαρροής τοξικού καυσίμου (νιτρικού οξέος)— και πυρκαγιές που σάρωσαν την περιοχή.
• Ισφαχάν: Ενώ ένας εκτοξευτής γλίτωσε αρχικά από επίθεση, την επόμενη ημέρα οι είσοδοι της βάσης δέχθηκαν βαρύ βομβαρδισμό. Συντρίμμια από διατρητικές βόμβες (bunker-busters) εντοπίζονται γύρω από τα τούνελ, αφήνοντας αμφιβολίες για το αν οι εγκαταστάσεις παραμένουν λειτουργικές.
• Κερμανσάχ: Βαριές αμερικανικές βόμβες έχουν ισοπεδώσει τις εισόδους και το οδικό δίκτυο, αποκόπτοντας κάθε δυνατότητα μετακίνησης.
• Ταμπρίζ: Δορυφορικές εικόνες της εταιρείας Planet δείχνουν καταρρευσμένες εισόδους σε τουλάχιστον δύο μεγάλες υπόγειες βάσεις βόρεια της πόλης.

• Το Μυστήριο των «Σιλό» και η Τελευταία Εφεδρεία

Παρά τη στρατηγική παράλυση, το Ιράν διατηρεί σε εφεδρεία τους ισχυρότερους πυραύλους του ως «έσχατη λύση» για την επιβίωση του καθεστώτος. Η Τεχεράνη έχει αποκεντρώσει την εξουσία εκτόξευσης για να αποφύγει τον αποκεφαλισμό της ηγεσίας της, ενώ η προπαγάνδα γύρω από τις «πόλεις πυραύλων» συνεχίζεται.

Υπάρχουν ενδείξεις για υπόγεια σιλό στη βάση της Χορμούζ στο νότιο Ιράν, όπου πύραυλοι μετακινούνται με σιδηροτροχιές και εκτοξεύονται από οπές στις πλαγιές των βουνών. Ωστόσο, η τεχνική πολυπλοκότητα αυτών των συστημάτων και οι συνεχείς βομβαρδισμοί των υπέργειων υποδομών (δρόμοι, κτίρια ελέγχου) ακυρώνουν το όποιο πλεονέκτημα.

Η Στρατηγική των «Κυμάτων»

Η απόφαση των συμμάχων να επικεντρωθούν στις υπέργειες υποδομές αντί να προσπαθήσουν να ισοπεδώσουν κάθε τούνελ είναι θέμα οικονομίας δυνάμεων. Με περιορισμένο αριθμό βομβών διάτρησης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτυπούν σε κύματα, καταστρέφοντας δύο ή τρεις στόχους τη φορά. Όπως καταλήγει ο ειδικός Κόλιν Ντέιβιντ, μετά από μερικά τέτοια κύματα, οι βάσεις χάνουν την αποτελεσματικότητά τους: Οι πύραυλοι μπορεί να υπάρχουν ακόμα από κάτω, αλλά ο δρόμος προς την επιφάνεια είναι πλέον κλειστός.