Ανατροπή στο κληρονομικό Δίκαιο ‑ Τι αλλάζει και πότε ισχύει η προφορική τελευταία βούληση

Σε σημαντικές αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο προχωρά το Υπουργείο Δικαιοσύνης, με νέο νομοθετικό πλαίσιο που εκσυγχρονίζει τις ρυθμίσεις για τις λεγόμενες «Έκτακτες Διαθήκες».

Σε σημαντικές αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο προχωρά το Υπουργείο Δικαιοσύνης, με νέο νομοθετικό πλαίσιο που εκσυγχρονίζει τις ρυθμίσεις για τις λεγόμενες «Έκτακτες Διαθήκες».

Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην προσαρμογή της νομοθεσίας σε ακραίες συνθήκες, όπως πόλεμος, επιδημίες ή περιπτώσεις άμεσου κινδύνου για τη ζωή.

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, δίνεται πλέον η δυνατότητα σε έναν πολίτη να εκφράσει προφορικά την τελευταία του επιθυμία μπροστά σε μάρτυρες, όταν δεν είναι εφικτό να συντάξει κανονική διαθήκη. Η ρύθμιση συνοδεύεται από αυστηρούς κανόνες και συγκεκριμένα χρονικά όρια ισχύος, ενώ για πρώτη φορά επεκτείνονται τα ίδια δικαιώματα και στους συντρόφους που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Προφορική διαθήκη σε έκτακτες συνθήκες

Το σχέδιο προβλέπει ότι άτομο που βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο θανάτου και δεν μπορεί να συντάξει διαθήκη με τους γνωστούς τύπους (ιδιόγραφη, δημόσια ή μυστική), λόγω έκτακτων περιστάσεων όπως αποκλεισμός, επιδημία, πόλεμος ή θαλάσσιο ταξίδι, θα μπορεί να δηλώσει προφορικά την τελευταία του βούληση ενώπιον τριών μαρτύρων.

Η δήλωση αυτή καταγράφεται σε έγγραφο, στο οποίο περιγράφονται και οι συνθήκες υπό τις οποίες έγινε η διαθήκη. Το έγγραφο χρονολογείται και υπογράφεται από τους μάρτυρες. Ακόμη και αν υπάρξουν τυπικές παραλείψεις, η διαθήκη μπορεί να θεωρηθεί έγκυρη εφόσον αποδεικνύεται ότι αποτυπώνει την πραγματική βούληση του διαθέτη.

Χρονικό όριο ισχύος

Οι έκτακτες διαθήκες δεν έχουν μόνιμη ισχύ. Με βάση το σχέδιο νόμου, παύουν να ισχύουν τρεις μήνες μετά τη σύνταξή τους, εφόσον ο διαθέτης εξακολουθεί να βρίσκεται στη ζωή.

Ωστόσο, το τρίμηνο μπορεί να «παγώσει» εάν ο διαθέτης εξακολουθεί να αδυνατεί να συντάξει κανονική διαθήκη. Αν επανεμφανιστούν οι ίδιες έκτακτες συνθήκες πριν λήξει η προθεσμία, η διαδικασία διακόπτεται και ξεκινά ξανά μετά την άρση των συνθηκών.

Σε περίπτωση που ο διαθέτης κηρυχθεί άφαντος, η διαθήκη παραμένει σε ισχύ, εφόσον το τρίμηνο δεν είχε λήξει κατά τον χρόνο της εξαφάνισης.

Υποχρεωτική παράδοση σε συμβολαιογράφο

Το πρόσωπο που έχει καταγράψει την προφορική δήλωση υποχρεούται να παραδώσει το έγγραφο σε συμβολαιογράφο στην Ελλάδα ή σε ελληνική προξενική αρχή στο εξωτερικό μόλις καταστεί δυνατό.

Κατά την παράδοση, πρέπει να ενημερώσει για τυχόν θάνατο του διαθέτη, αλλά και για στοιχεία που αφορούν τον τόπο τελευταίας κατοικίας ή διαμονής του. Η διαδικασία καταγράφεται σε απλή πράξη, η οποία υπογράφεται από αυτόν που παραδίδει και από αυτόν που παραλαμβάνει τη διαθήκη.

Αντίγραφο της πράξης αποστέλλεται χωρίς καθυστέρηση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ το πρωτότυπο φυλάσσεται από τον συμβολαιογράφο ή την προξενική αρχή και δημοσιεύεται μετά τον θάνατο του διαθέτη.

Νέα πρόβλεψη για άτομα με αναπηρία λόγου

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου. Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα σύνταξης διαθήκης με τη χρήση μηχανικών ή ηλεκτρονικών μέσων που μετατρέπουν τη γραφή σε φωνητική απόδοση, διασφαλίζοντας έτσι ότι η τελευταία βούληση μπορεί να εκφραστεί με ασφάλεια και εγκυρότητα.

Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί το επόμενο διάστημα σε δημόσια διαβούλευση πριν κατατεθεί στη Βουλή.