Ανοδο στη χρήση κοκαΐνης δείχνουν τα λύματα στην Αττική ‑ Για πρώτη φορά καταγράφεται κεταμίνη

Τις τάσεις στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών για το 2025 αποκαλύπτει η ανάλυση των λυμάτων, δείχνοντας για τη χώρα μας μια εντονότερη σύνδεση με τη νυχτερινή διασκέδαση.

Πρόκειται για τα πιο πρόσφατα δεδομένα από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA), τα οποία συνολικά αφορούν 115 πόλεις από 25 χώρες, προέρχονται από εργαστήρια που περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό δίκτυο SCORE και αναδεικνύουν έντονες γεωγραφικές διαφοροποιήσεις.

Στη χώρα μας, η παρακολούθηση ψυχοδραστικών ουσιών μέσω ανάλυσης αστικών λυμάτων υλοποιείται από το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας (ΕΑΧ) του ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας, από το 2010 έως σήμερα, αποτυπώνοντας συστηματικά τάσεις των ψυχοδραστικών ουσιών στον πληθυσμό του λεκανοπεδίου της Αττικής. Η αναφορά του Εργαστηρίου παρουσιάζει τη διαχρονική αποτύπωση για την κοκαΐνη, την κάνναβη, την αμφεταμίνη, τη μεθαμφεταμίνη, το MDMA και, για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο πλαίσιο της συγκεκριμένης παρακολούθησης, την κεταμίνη.

Τα αποτελέσματα της έκθεσης αφορούν αποκλειστικά καθημερινά δείγματα από μια «τυπική εβδομάδα» του μηνός Μαρτίου, κατά την οποία δεν λαμβάνουν χώρα φεστιβάλ, εορτές ή έντονες βροχοπτώσεις.

Κύρια ευρήματα

Κοκαΐνη: Η διαχρονική αποτίμηση της κοκαΐνης στα λύματα της Αττικής καταδεικνύει ενίσχυση της παρουσίας της ουσίας τα τελευταία έτη, καθώς και διαφοροποίηση του προτύπου κατανάλωσης εντός της εβδομάδας.

Η εβδομαδιαία κατανομή υποδηλώνει αυξημένη επιβάρυνση κατά το Σαββατοκύριακο, εύρημα που συνάδει με χρήση περισσότερο συνδεδεμένη με περιστάσεις ψυχαγωγίας, μοτίβο που έχει περιγραφεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μάλιστα, παρατηρείται ταυτόχρονη χρήση κοκαΐνης και αλκοόλης, πράγμα που υποδηλώνει ότι μέρος της κατανάλωσης σχετίζεται με συνδυαστική χρήση, παρατήρηση συμβατή και με το επαναλαμβανόμενο πρότυπο αυξημένων τιμών κατά το Σαββατοκύριακο.

Συνολικά, τα διαθέσιμα ευρήματα για την Αττική επιβεβαιώνουν συνεχή και αυξημένη χρήση κοκαΐνης στον πληθυσμό.

Κάνναβη: Τα στοιχεία για την κάνναβη στα λύματα της Αττικής αναδεικνύουν ένα πιο σύνθετο εβδομαδιαίο πρότυπο σε σύγκριση με άλλες ουσίες, όπως η κοκαΐνη, χωρίς σταθερή διαφοροποίηση στη χρήση μεταξύ καθημερινών και σαββατοκύριακου.

Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 30,62 έως 65,42 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με την υψηλότερη τιμή να καταγράφεται την Κυριακή και με αυξημένα επίπεδα να παρατηρούνται επίσης προς το τέλος και την αρχή της εβδομάδας. Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και το 2021, όταν οι τιμές διαμορφώθηκαν από 28,91 έως 65,34 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με εκ νέου κορύφωση την Κυριακή και σχετικά αυξημένες τιμές τη Δευτέρα.

Το 2024 η εβδομαδιαία κατανομή εμφανίζεται διαφοροποιημένη. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 20,15 έως 51,95 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις να καταγράφονται τη Δευτέρα και την Τρίτη, ενώ η χαμηλότερη τιμή παρατηρήθηκε την Κυριακή. Η μεταβολή αυτή υποδηλώνει ότι η χρήση κάνναβης δεν ακολουθεί ένα σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο.

Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η χρήση κάνναβης παρουσιάζει ενδοεβδομαδιαία διακύμανση, λιγότερο προβλέψιμη σε σχέση με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, όπως η κοκαΐνη.

Αμφεταμίνη: Η παρουσία της αμφεταμίνης στα λύματα της Αττικής παραμένει γενικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες διεγερτικές ουσίες, με διακυμάνσεις ανά έτος.

Μεθαμφεταμίνη: Η μεθαμφεταμίνη εμφανίζει διακυμάνσεις διαχρονικά, διατηρώντας ωστόσο σταθερή παρουσία στα λύματα της Αττικής.

MDMA: Η παρουσία του MDMA στα λύματα της Αττικής καταγράφεται σε σχετικά χαμηλά έως μέτρια επίπεδα το 2021 και το 2022, με σαφέστερη ενίσχυση και επεισοδιακές κορυφώσεις στα νεότερα δεδομένα του 2024 και 2025.

Συνολικά, τα ευρήματα για την Αττική δείχνουν ότι η παρουσία του MDMA εμφανίζεται ενισχυμένη κατά τη χρονική περίοδο 2024-2025 διατηρώντας το μοτίβο χρήσης τα σαββατοκύριακα.

Κεταμίνη: Στοιχεία για την κεταμίνη στα λύματα της Αττικής καταγράφονται για πρώτη φορά για το 2025. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 0,63 έως 2,12 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, υποδηλώνοντας ανιχνεύσιμη αλλά σχετικά χαμηλή παρουσία της ουσίας στον υπό μελέτη πληθυσμό. Η υψηλότερη τιμή καταγράφηκε το Σάββατο, χωρίς ωστόσο να προκύπτει σαφές και σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο.

Συμπερασματικά, η κοκαΐνη και το MDMA εμφανίζουν εντονότερη σύνδεση με περιστάσεις ψυχαγωγίας και νυχτερινής διασκέδασης, καθώς καταγράφουν αυξημένες τιμές κυρίως προς το Σαββατοκύριακο. Αντίθετα, η κάνναβη παρουσιάζει πιο σύνθετο και λιγότερο σταθερό εβδομαδιαίο προφίλ, ενώ η αμφεταμίνη και η μεθαμφεταμίνη εμφανίζονται γενικά σε χαμηλότερα επίπεδα, χωρίς σαφές και επαναλαμβανόμενο πρότυπο χρήσης. Ως προς την κεταμίνη, η ταυτοποίηση της στα λύματα το 2025 έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για τα πρώτα διαθέσιμα δεδομένα για την Ελλάδα.

Λαμβάνοντας, πάντως, υπόψη τα ευρωπαϊκά μοτίβα, η Αττική δεν συγκαταλέγεται στις πόλεις με τα υψηλότερα πληθυσμιακά κανονικοποιημένα φορτία για κοκαΐνη, τα οποία εντοπίζονται συχνότερα στη δυτική και νότια Ευρώπη, ιδιαίτερα στο Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία. Ωστόσο, δεν συμπεριλαμβάνεται ούτε στις πόλεις με τα χαμηλότερα φορτία, αλλά τείνει να καταλαμβάνει μια ενδιάμεση θέση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.