Σήμερα Έμαθα: Γιατί το κουμπί που κλείνει τις πόρτες στο ασανσέρ είναι στην πραγματικότητα «placebo button»;

Πατάτε μανιωδώς το κουμπί με τα δύο βέλη που δείχνουν προς τα μέσα ($><$), ελπίζοντας ότι οι πόρτες του ασανσέρ θα κλείσουν πιο γρήγορα και θα γλιτώσετε την αμήχανη αναμονή (ή τον γείτονα που έρχεται τρέχοντας);

Σας έχουμε νέα: Στη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων ανελκυστήρων, το κουμπί αυτό δεν κάνει απολύτως τίποτα. Είναι ένα «κουμπί Placebo», ένας ψηφιακός αντικατοπτρισμός που υπάρχει εκεί μόνο για να σας δίνει την ψευδαίσθηση του ελέγχου.

Η ιστορία αυτής της «φάρσας» ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '90 στις ΗΠΑ, με την ψήφιση νόμων για τα άτομα με αναπηρία. Οι κανονισμοί επέβαλαν οι πόρτες των ανελκυστήρων να παραμένουν ανοιχτές για αρκετό χρόνο, ώστε κάποιος με αναπηρικό αμαξίδιο ή πατερίτσες να μπορεί να επιβιβαστεί με ασφάλεια. Έτσι, οι κατασκευαστές αφαίρεσαν τη δυνατότητα των επιβατών να παρακάμπτουν αυτόν τον χρόνο, αφήνοντας το κουμπί «κλεισίματος» αποσυνδεδεμένο από τον κεντρικό μηχανισμό.

Γιατί όμως οι εταιρείες συνεχίζουν να το τοποθετούν στο πάνελ; Η απάντηση κρύβεται στην ψυχολογία. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το να νιώθουμε πως έχουμε τον έλεγχο μιας κατάστασης μειώνει δραματικά το άγχος μας. Ακόμα κι αν το κουμπί είναι «νεκρό», η πράξη του πατήματος μας προσφέρει μια μικρή δόση ικανοποίησης και μας βοηθά να αντέξουμε την αναμονή των λίγων δευτερολέπτων, αφού πιστεύουμε ότι εμείς «δώσαμε την εντολή».

Φυσικά, το κουμπί δεν είναι πάντα άχρηστο. Σχεδόν όλοι οι ανελκυστήρες έχουν μια ειδική λειτουργία για τους πυροσβέστες ή το προσωπικό συντήρησης, οι οποίοι με τη χρήση ενός ειδικού κλειδιού μπορούν να ενεργοποιήσουν το κουμπί και να το κάνουν λειτουργικό για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Για όλους εμάς τους υπόλοιπους, όμως, παραμένει ένα απλό παιχνίδι για τα δάχτυλά μας.

Το φαινόμενο των «κουμπιών Placebo» δεν περιορίζεται μόνο στα ασανσέρ. Παρόμοια στρατηγική ακολουθείται συχνά σε θερμοστάτες μεγάλων γραφείων (που δεν αλλάζουν πραγματικά τη θερμοκρασία) ή σε ορισμένα κουμπιά στους φωτεινούς σηματοδότες για τους πεζούς σε μεγαλουπόλεις όπως η Νέα Υόρκη και το Λονδίνο. Το σύστημα είναι ήδη προγραμματισμένο από υπολογιστή και το πάτημά μας δεν αλλάζει τη ροή της κυκλοφορίας, αλλά μας κάνει να νιώθουμε λιγότερο ανήσυχοι στην άκρη του πεζοδρομίου.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα βρεθείτε σε ένα ασανσέρ, πάρτε μια βαθιά ανάσα και αφήστε το κουμπί στην ησυχία του. Οι πόρτες θα κλείσουν ακριβώς στον ίδιο χρόνο, είτε το πατήσετε μία φορά, είτε δέκα. Η τεχνολογία μας «κοροϊδεύει» ευγενικά, υπενθυμίζοντάς μας ότι μερικές φορές η υπομονή είναι η μόνη πραγματική λύση.