ΗΠΑ και Ιράν στο ίδιο τραπέζι – Ποιες είναι οι «κόκκινες γραμμές» της Τεχεράνης

Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν για τερματισμό του πολέμου ξεκίνησαν στο Ισλαμαμπάντ, με τους απεσταλμένους των δύο χωρών να συζητούν στην ίδια αίθουσα. Το Ιράν έθεσε σαφείς προϋποθέσεις, ενώ ο Ντραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει τον καθαρισμό των Στενών του Ορμούζ από νάρκες.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου ξεκίνησαν επίσημα στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν, με τους απεσταλμένους των δύο χωρών να συζητούν μέσα στην ίδια αίθουσα. Την αμερικανική αντιπροσωπεία ηγείται ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ενώ την ιρανική ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ. Και οι δύο αντιπροσωπείες είχαν διενεργήσει χωριστές συναντήσεις με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ πριν από την έναρξη των κοινών συνομιλιών.

Το Ιράν έχει διαβιβάσει σαφώς τις «κόκκινες γραμμές» του, τα μη διαπραγματεύσιμα θέματα που προϋποθέτουν την επίτευξη οποιασδήποτε συμφωνίας. Οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν τα ζητήματα που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ, την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων, την αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς και την επίτευξη ευρύτερης κατάπαυσης του πυρός στην περιοχή.

Οι αρχικές προϋποθέσεις της Τεχεράνης

Πριν από την έναρξη των επαφών, η ιρανική πλευρά έθεσε δύο βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη συμφωνίας: την άμεση κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο και την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, τα συγκεκριμένα μέτρα περιλαμβάνονταν στο πλαίσιο αρχικής συμφωνίας που φέρεται να επιτεύχθηκε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.

Ωστόσο, οι απαντήσεις των ΗΠΑ δείχνουν σημαντικές διαφωνίες. Η Ουάσινγκτον αρνείται ότι έχει συμφωνήσει στην αποδέσμευση οποιωνδήποτε παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, όπως δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος στο CBS News. Αντίθετα, υπάρχουν αναφορές από το Reuters, επικαλούμενο ανώτερη ιρανική πηγή, ότι οι ΗΠΑ έχουν δώσει το «πράσινο φως» για την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα σε ξένες τράπεζες, μεταξύ των οποίων και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στο Κατάρ.

Η στάση του Ντραμπ και τα στενά του Ορμούζ

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν «δεν διαθέτει ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά». Ταυτόχρονα, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεκινήσει τον καθαρισμό των Στενών του Ορμούζ από τις νάρκες, θέτοντας αυτό ως άμεση προτεραιότητα. Ο Ντραμπ επίσης τόνισε ότι η αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν αποτελεί «το 99% της υπόθεσης».

Στο μεταξύ, έχει καταφτάσει πληροφορία ότι μεγάλοι αριθμοί άδειων πετρελαϊκών τάνκερ κατευθύνονται στις ΗΠΑ για να φορτώσουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, σημάδι της ανανέωσης του ενεργειακού εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών.

Εκεχειρία στον Λίβανο – ένα διαιρετικό ζήτημα

Η Τεχεράνη επιδιώκει να ενταχθεί και ο Λίβανος στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, σε μια συγκυρία όπου οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες απώλειες. Ωστόσο, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ισραήλ απορρίπτουν την ένταξη του συγκεκριμένου μετώπου στις διαπραγματεύσεις, δημιουργώντας ένα σημαντικό σημείο σύγκρουσης.

Κυρώσεις, πυρηνικό και πυράυλοι – τα πολύπλοκα ζητήματα

Η άρση των κυρώσεων και η απελευθέρωση των οικονομικών πόρων αποτελούν βασική απαίτηση της Τεχεράνης. Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται πρόθυμη να προχωρήσει σε κάποιας μορφής ελάφρυνση, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν αντίστοιχες υποχωρήσεις από το Ιράν σε ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό και πυραυλικό του πρόγραμμα.

Ωστόσο, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι το θέμα του πυραυλικού προγράμματος «δεν είναι διαπραγματεύσιμο», θέτοντας ένα σαφές όριο στις δυνατές υποχωρήσεις της. Η απαίτηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ για περιορισμό των ιρανικών πυραυλικών δυνατοτήτων παραμένει κομβική, αλλά αναμένεται να συναντήσει σκληρή αντίσταση.

Στενά του Ορμούζ, πολεμικές αποζημιώσεις και στρατιωτική παρουσία

Η ιρανική πλευρά διεκδικεί ενισχυμένο ρόλο ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και το δικαίωμα επιβολής τελών διέλευσης. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν στην αρχή της ελεύθερης και απρόσκοπτης ναυσιπλοΐας, χωρίς περιορισμούς ή επιβαρύνσεις. Παράλληλα, στο τραπέζι των συζητήσεων αναμένεται να τεθεί και το ζήτημα των αποζημιώσεων για τις καταστροφές που προκάλεσαν οι συγκρούσεις.

Το Ιράν ζητά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την ευρύτερη περιοχή, καθώς και εγγυήσεις μη επίθεσης. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να διατηρούν στρατιωτική παρουσία έως ότου επιτευχθεί μια ολοκληρωμένη συμφωνία.

Ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον

Οι συνομιλίες εξελίσσονται σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον, με βαθιές αποκλίσεις στις θέσεις των δύο πλευρών. Τα ζητήματα είναι πολύπλοκα και αλληλένδετα, με εξαιρετικά υψηλό διακύβευμα για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή. Παρά τις δυσκολίες, και οι δύο πλευρές συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις, δείχνοντας ότι υπάρχει τουλάχιστον βούληση για διάλογο και αναζήτηση λύσης.