Γιατί το Αμστερνταμ απαγόρευσε διαφημίσεις για burger, αυτοκίνητα και αεροπορικές πτήσεις;

Το Άμστερνταμ έγραψε ιστορία ως η πρώτη πρωτεύουσα παγκοσμίως που απαγορεύει τις δημόσιες διαφημίσεις τόσο για το κρέας όσο και για προϊόντα ορυκτών καυσίμων.

Από την 1η Μαΐου, διαφημιστικά για μπέργκερ, βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και αεροπορικές εταιρείες έχουν αφαιρεθεί από πινακίδες, στάσεις τραμ και σταθμούς του μετρό. Πλέον, στους δρόμους της πόλης προωθούνται πολιτιστικές δράσεις, όπως εκθέσεις του Εθνικού Μουσείου της Ολλανδίας (Rijksmuseum) και κονσέρτα πιάνου, αντικαθιστώντας τις εικόνες με nuggets κοτόπουλου και SUV.

Η περιβαλλοντική στρατηγική και η ελευθερία επιλογής

Η κίνηση αυτή στοχεύει στην εναρμόνιση της εικόνας της πόλης με τους περιβαλλοντικούς στόχους της τοπικής κυβέρνησης. Το Άμστερνταμ επιδιώκει να γίνει κλιματικά ουδέτερο έως το 2050, ενώ παράλληλα στοχεύει στον υποδιπλασιασμό της κατανάλωσης κρέατος από τους κατοίκους κατά την ίδια περίοδο.

Πολιτικοί όπως η Anneke Veenhoff από το κόμμα GreenLeft υποστηρίζουν ότι είναι αντιφατικό για μια πόλη που ηγείται στην κλιματική πολιτική να νοικιάζει τους χώρους της για την προώθηση προϊόντων που αντιτίθενται σε αυτήν. Από την πλευρά της, η Anke Bakker από το Κόμμα για τα Ζώα απορρίπτει τις κατηγορίες περί «κράτους-νταντά», τονίζοντας ότι η αφαίρεση της συνεχούς οπτικής παρότρυνσης δίνει στους ανθρώπους μεγαλύτερη ελευθερία να επιλέγουν χωρίς την πίεση των μεγάλων εταιρειών.

Η «στιγμή του καπνού» και οι έντονες αντιδράσεις

Για ακτιβιστές όπως η δικηγόρος Hannah Prins, η απαγόρευση αποτελεί μια σκόπιμη προσπάθεια να δημιουργηθεί μια «στιγμή καπνού» για τις τροφές με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα. Όπως κάποτε οι διαφημίσεις τσιγάρων από διάσημους αθλητές θεωρούνταν φυσιολογικές αλλά σήμερα μοιάζουν αδιανόητες, έτσι και η προβολή «σφαγιασμένων ζώων» σε πινακίδες πρέπει να σταματήσει να θεωρείται κανονικότητα.

Ωστόσο, ο Ολλανδικός Σύνδεσμος Κρέατος χαρακτηρίζει την κίνηση ως έναν «ανεπιθύμητο τρόπο επηρεασμού της καταναλωτικής συμπεριφοράς», υποστηρίζοντας ότι το κρέας παρέχει απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Αντίστοιχα, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες θεωρούν την απαγόρευση δυσανάλογο περιορισμό της εμπορικής τους ελευθερίας.

Από το Άμστερνταμ στον υπόλοιπο κόσμο και το ψηφιακό στοίχημα

Το Άμστερνταμ ακολουθεί το παράδειγμα της πόλης Χάαρλεμ, που το 2022 ανακοίνωσε πρώτη μια ευρεία απαγόρευση διαφημίσεων κρέατος, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2024. Παρόμοιες κινήσεις έχουν γίνει στην Ουτρέχτη και το Ναϊμέχεν, ενώ πόλεις όπως το Εδιμβούργο, η Στοκχόλμη και η Φλωρεντία έχουν ήδη απαγορεύσει τις διαφημίσεις ορυκτών καυσίμων.

Παρά την αισιοδοξία ερευνητών όπως η καθηγήτρια Joreintje Mackenbach —που αναφέρει ότι η αφαίρεση τέτοιων ερεθισμάτων μπορεί να αλλάξει τα κοινωνικά πρότυπα, όπως συνέβη με την απαγόρευση του junk food στο μετρό του Λονδίνου το 2019— παραμένει το ερώτημα της αποτελεσματικότητας. Καθώς οι ίδιες διαφημίσεις εξακολουθούν να εμφανίζονται στους ψηφιακούς αλγόριθμους των social media, η πραγματική επίδραση στις συνήθειες των πολιτών μένει να αποδειχθεί.