Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Γιατί ο ηγέτης του Ιράν είναι άφαντος;

Στο σκοτεινό και δαιδαλώδες πολιτικό σκηνικό της Τεχεράνης, τα μυστικά είναι συχνά πιο ισχυρά από τις επίσημες ανακοινώσεις. Καθώς το Ιράν βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι, επιχειρώντας να διαπραγματευτεί το τέλος ενός πολέμου με τις ΗΠΑ, η φιγούρα που κρατά τα ηνία της χώρας μοιάζει περισσότερο με φάντασμα παρά με ηγέτη.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο άνθρωπος που φέρεται να έχει διαδεχθεί τον πατέρα του στην κορυφή της θεοκρατικής πυραμίδας, παραμένει άφαντος, πυροδοτώντας σενάρια που θυμίζουν κατασκοπευτικό θρίλερ.

Ένας ηγέτης από «ψηφιακό πηλό»

Η εξαφάνιση του Μοτζτάμπα δεν είναι απλώς μια επιλογή ασφαλείας, αλλά ένα μυστήριο που ξεκινά από τον περασμένο Φεβρουάριο. Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες από αμερικανικές και ιρανικές πηγές, ένα αεροπορικό πλήγμα εκείνης της περιόδου δεν προκάλεσε μόνο απώλειες στην οικογένειά του, αλλά άφησε και τον ίδιο σοβαρά τραυματισμένο. Έκτοτε, η φυσική του παρουσία έχει εκμηδενιστεί.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο στην όλη υπόθεση είναι ο τρόπος επικοινωνίας του. Σε μια εποχή όπου η εικόνα είναι το παν, ο ανώτατος ηγέτης περιορίζεται σε γραπτά μηνύματα και φωτογραφίες, οι οποίες μάλιστα έχουν μπει στο μικροσκόπιο των ειδικών. Οι αναφορές ότι οι εικόνες του είναι προϊόντα επεξεργασίας ή ακόμα και δημιουργήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) ενισχύουν την υποψία ότι το καθεστώς προσπαθεί να συντηρήσει την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας ενός ανθρώπου που ίσως δεν είναι σε θέση να κυβερνήσει ή, στην χειρότερη περίπτωση, δεν είναι πια στη ζωή.

Το χάσμα στην Τεχεράνη και το στοίχημα με τις ΗΠΑ

Αυτή η «ηγεσία του κενού» έχει προκαλέσει τριγμούς στα θεμέλια της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Χωρίς μια ισχυρή, ορατή φιγούρα να επιβάλει την πειθαρχία, η πολιτική και στρατιωτική ελίτ της χώρας έχει χωριστεί στα δύο. Από τη μία πλευρά, οι μετριοπαθείς βλέπουν στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον μια σανίδα σωτηρίας για την ερειπωμένη οικονομία. Από την άλλη, οι σκληροπυρηνικοί συντηρητικοί θεωρούν κάθε υποχώρηση ως «προδοσία», εκμεταλλευόμενοι την απουσία του Χαμενεΐ για να αμφισβητήσουν τις συνομιλίες.

Το ερώτημα που πλανάται πάνω από την Τεχεράνη είναι σαφές: Ποιος υπογράφει τελικά τις αποφάσεις; Αν η ηγεσία είναι διχασμένη και ο Ανώτατος Ηγέτης επικοινωνεί μόνο μέσω αλγορίθμων, η αξιοπιστία του Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δέχεται καίριο πλήγμα.

Η σιωπή που «κραυγάζει»

Παρά τις επίσημες διαψεύσεις και τις διαβεβαιώσεις των αξιωματούχων ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι ζωντανός και ασφαλής, η έλλειψη έστω και ενός ηχητικού μηνύματος ή ενός βίντεο χωρίς αμφισβητήσιμα στοιχεία, κλονίζει την εμπιστοσύνη ακόμα και των πιο πιστών οπαδών του συστήματος.

Στην πολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, η απουσία είναι συχνά μια μορφή παρουσίας. Όμως, στην περίπτωση του Ιράν, αυτή η παρατεταμένη σιωπή του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ενδέχεται να είναι το προοίμιο μιας βαθιάς καθεστωτικής κρίσης. Όσο ο ηγέτης παραμένει μια «ψηφιακή οπτασία», το μέλλον των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ και η σταθερότητα της ίδιας της χώρας θα κρέμονται από μια κλωστή, σε μια περίοδο που η ιστορία δεν περιμένει κανέναν, ούτε καν τους «αόρατους» ηγέτες.