Η κόλαση του Αφγανιστάν: Πουλάνε τα παιδιά τους για να επιβιώσουν ‑ Μωρά πεθαίνουν από πείνα

Η χώρα αντιμετωπίζει πλέον επίπεδα πείνας ρεκόρ, με 4,7 εκατομμύρια ανθρώπους – περισσότερο από το ένα δέκατο του πληθυσμού του Αφγανιστάν – να εκτιμάται ότι βρίσκονται ένα βήμα πριν από την πείνα

Απίστευτες ιστορίες από το Αφγανιστάν αποκαλύπτει ρεπορτάζ του BBC, αναφέροντας ότι οικογένειες πουλάνε τα παιδιά τους για να επιβιώσουν.

Σύμφωνα με το βρετανικό δίκτυο, καθώς ξημερώνει, εκατοντάδες άνδρες συγκεντρώνονται σε μια σκονισμένη πλατεία στο Τσαγκτσάραν, την πρωτεύουσα της επαρχίας Γκορ στο Αφγανιστάν. Στέκονται κατά μήκος του δρόμου ελπίζοντας ότι θα περάσει κάποιος να τους προσφέρει οποιαδήποτε δουλειά. Αυτό θα καθορίσει αν οι οικογένειές τους θα φάνε εκείνη την ημέρα. Οι πιθανότητες επιτυχίας, ωστόσο, είναι μικρές.

Ο Τζούμα Χαν, 45 ετών, βρήκε μόνο τρεις μέρες δουλειά τις τελευταίες έξι εβδομάδες, με αμοιβή μεταξύ 150 και 200 αφγανί (2,35-3,13 δολάρια) την ημέρα. «Τα παιδιά μου πήγαν για ύπνο πεινασμένα τρεις νύχτες στη σειρά. Η γυναίκα μου έκλαιγε, το ίδιο και τα παιδιά μου. Έτσι, ικέτεψα έναν γείτονα να μου δώσει λίγα χρήματα για να αγοράσω αλεύρι», λέει.

«Ζω με τον φόβο ότι τα παιδιά μου θα πεθάνουν από την πείνα».

Η ιστορία του δεν είναι καθόλου μοναδική.

Τρεις στους τέσσερις δεν μπορούν να καλύψουν βασικές ανάγκες

Στο σημερινό Αφγανιστάν, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το συγκλονιστικό ποσοστό των τριών στους τέσσερις ανθρώπους δεν μπορεί να καλύψει τις βασικές του ανάγκες. Η ανεργία είναι διαδεδομένη, η υγειονομική περίθαλψη αγωνίζεται να επιβιώσει και η βοήθεια που κάποτε παρείχε τα βασικά για εκατομμύρια ανθρώπους έχει μειωθεί σε ένα κλάσμα του παρελθόντος.

Η χώρα αντιμετωπίζει πλέον επίπεδα πείνας ρεκόρ, με 4,7 εκατομμύρια ανθρώπους – περισσότερο από το ένα δέκατο του πληθυσμού του Αφγανιστάν – να εκτιμάται ότι βρίσκονται ένα βήμα πριν από την πείνα.

Η Γκορ είναι μία από τις πιο πληγείσες επαρχίες. Οι άνδρες εκεί είναι απελπισμένοι.

«Έλαβα ένα τηλεφώνημα που μου έλεγε ότι τα παιδιά μου δεν είχαν φάει για δύο ημέρες», λέει ο Ραμπάνι, με τη φωνή του να σπάει. «Ένιωσα ότι έπρεπε να αυτοκτονήσω. Αλλά μετά σκέφτηκα: πώς θα βοηθήσει αυτό την οικογένειά μου; Οπότε, εδώ είμαι, ψάχνοντας για δουλειά.»

Ο Κβάτζα Αχμάντ προλαβαίνει να πει μόλις λίγα λόγια πριν αρχίσει να κλαίει. «Πεθαίνουμε της πείνας. Τα μεγαλύτερα παιδιά μου πέθαναν, οπότε πρέπει να δουλέψω για να ταΐσω την οικογένειά μου. Αλλά είμαι γέρος, οπότε κανείς δεν θέλει να μου δώσει δουλειά», λέει.

Όταν ανοίγει ένας τοπικό φούρνο κοντά στην πλατεία, ο ιδιοκτήτης μοιράζει μπαγιάτικο ψωμί στο πλήθος. Μέσα σε δευτερόλεπτα, οι φραντζόλες έχουν διαλυθεί, με μισή ντουζίνα άνδρες να κρατούν σφιχτά τα πολύτιμα κομμάτια.

Ξαφνικά ξεσπάει άλλη μια συμπλοκή. Ένας άνδρας με μοτοσικλέτα περνάει θέλοντας να προσλάβει έναν εργάτη για να μεταφέρει τούβλα. Δεκάδες άνδρες ορμούν πάνω του. Στις δύο ώρες που ο ανταποκριτής του BBC ήταν εκεί, προσλήφθηκαν μόνο τρεις άνδρες.

«Είμαι πρόθυμος να πουλήσω τις κόρες μου»

Στις γειτονικές κοινότητες – γυμνά σπίτια διάσπαρτα σε άγονους, καφέ λόφους, με φόντο τις χιονισμένες κορυφές της οροσειράς Σιά Κοχ – η καταστροφική επίδραση της ανεργίας είναι εμφανής.

Ο Αμπντούλ Ρασίντ Αζίμι οδηγεί τον ανταποκριτή του βρετανικού δικτύου στο σπίτι του και φέρνει δύο από τα παιδιά του – τις επτάχρονες δίδυμες Ροκία και Ροχίλα. Τις κρατά σφιχτά, πρόθυμος να εξηγήσει γιατί αναγκάζεται να κάνει αφόρητες επιλογές.

«Είμαι πρόθυμος να πουλήσω τις κόρες μου», κλαίει. «Είμαι φτωχός, χρεωμένος και αβοήθητος. «Γυρίζω σπίτι από τη δουλειά με ξερά χείλη, πεινασμένος, διψασμένος, ταραγμένος και μπερδεμένος. Τα παιδιά μου έρχονται και μου λένε “Μπαμπά, δώσε μας λίγο ψωμί”. Αλλά τι μπορώ να τους δώσω; Πού είναι η δουλειά;»

Αγκαλιάζει τη Ροχίλα, φιλώντας την καθώς κλαίει. «Μου ραγίζει την καρδιά, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να ταΐσω τα άλλα μου παιδιά.» «Το μόνο που έχουμε να φάμε είναι ψωμί και ζεστό νερό, ούτε καν τσάι», λέει η μητέρα τους, η Kayhan.

Δύο από τους έφηβους γιους της εργάζονται γυαλίζοντας παπούτσια στο κέντρο της πόλης. Ένας άλλος μαζεύει σκουπίδια, τα οποία η Kayhan χρησιμοποιεί ως καύσιμο για το μαγείρεμα.

Ο Saeed Ahmad αποκαλύψε ότι έχει ήδη αναγκαστεί να πουλήσει την πεντάχρονη κόρη του, τη Shaiqa, αφού αυτή έπαθε σκωληκοειδίτιδα και κύστη στο συκώτι της. «Δεν είχα χρήματα για να πληρώσω τα ιατρικά έξοδα. Έτσι, πούλησα την κόρη μου σε έναν συγγενή», λέει. Η εγχείρηση της Σαΐκα ήταν επιτυχής. Τα χρήματα για αυτήν προήλθαν από τα 200.000 αφγάνι (3.200 δολάρια για τα οποία πουλήθηκε. «Αν είχα πάρει ολόκληρο το ποσό εκείνη τη στιγμή, θα την είχε πάρει μακριά. Έτσι του είπα να μου δώσει μόνο όσα χρειάζονται για τη θεραπεία της τώρα, και τα επόμενα πέντε χρόνια να μου δώσει τα υπόλοιπα, μετά από τα οποία μπορεί να την πάρει», εξηγεί ο Σαΐντ.

Αυτή τυλίγει τα μικροσκοπικά της χεράκια γύρω από το λαιμό του. Ο στενός δεσμός τους είναι εμφανής, αλλά σε πέντε χρόνια, θα πρέπει να φύγει και να πάει στο σπίτι του συγγενή. «Αν είχα χρήματα, δεν θα είχα πάρει ποτέ αυτή την απόφαση», λέει ο Σαΐντ. «Αλλά μετά σκέφτηκα, τι θα γίνει αν πεθάνει χωρίς την εγχείρηση; Έτσι τουλάχιστον θα είναι ζωντανή.»

Μόλις πριν από δύο χρόνια, ο Σαΐντ λάμβανε κάποια βοήθεια. Τότε, αυτός και η οικογένειά του – όπως εκατομμύρια άλλοι Αφγανοί – λάμβαναν επισιτιστική βοήθεια: αλεύρι, μαγειρικό λάδι, φακές και συμπληρώματα διατροφής για παιδιά.

Όμως, οι μαζικές περικοπές στη βοήθεια τα τελευταία χρόνια έχουν στερήσει τη μεγάλη πλειοψηφία από αυτή τη ζωτικής σημασίας υποστήριξη.

Οι ΗΠΑ – που κάποτε ήταν ο κορυφαίος δωρητής στο Αφγανιστάν – περικοψαν σχεδόν όλη τη βοήθεια προς τη χώρα πέρυσι. Πολλοί άλλοι βασικοί δωρητές έχουν επίσης μειώσει σημαντικά τις συνεισφορές τους, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου. Τα τρέχοντα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι η βοήθεια που έχει ληφθεί μέχρι στιγμής φέτος είναι 70% χαμηλότερη από ό,τι το 2025.

Η σοβαρή ξηρασία – η οποία έχει επηρεάσει περισσότερες από τις μισές επαρχίες της χώρας – επιδεινώνει τα προβλήματα. «Δεν έχουμε λάβει βοήθεια από κανέναν – ούτε από την κυβέρνηση, ούτε από ΜΚΟ», λέει ο χωρικός Αμπντούλ Μαλίκ.

Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν, η οποία ανέλαβε την εξουσία το 2021, αποδίδει επίσης την ευθύνη στην προηγούμενη κυβέρνηση του Αφγανιστάν – η οποία αναγκάστηκε να αποχωρήσει καθώς οι ξένες δυνάμεις αποσύρθηκαν από τη χώρα.

Η τεχνητή οικονομία των περασμένων ετών

«Κατά τη διάρκεια των 20 ετών της εισβολής, δημιουργήθηκε μια τεχνητή οικονομία λόγω της εισροής δολαρίων ΗΠΑ», δηλώνει ο Χαμντουλά Φιτράτ, αναπληρωτής εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, στο BBC.

«Μετά το τέλος της εισβολής, κληρονομήσαμε τη φτώχεια, τις δυσκολίες, την ανεργία και άλλα προβλήματα.»

Ωστόσο, οι ίδιες οι πολιτικές των Ταλιμπάν, ιδίως οι περιορισμοί που επιβάλλουν στις γυναίκες, αποτελούν επίσης βασικό λόγο για τον οποίο οι δωρητές απομακρύνονται.

Όταν ρωτήθηκε, η κυβέρνηση των Ταλιμπάν απέρριψε κάθε ευθύνη για την αποχώρηση των δωρητών, δηλώνοντας αντίθετα ότι «η ανθρωπιστική βοήθεια δεν πρέπει να πολιτικοποιείται».

Ο Φιτράτ επισημαίνει επίσης τα σχέδια των Ταλιμπάν «να μειώσουν τη φτώχεια και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας μέσω της υλοποίησης μεγάλων οικονομικών έργων», αναφέροντας μερικά έργα υποδομών και εξόρυξης.

Ωστόσο, ενώ τα μακροπρόθεσμα έργα μπορεί να βοηθήσουν κάποια μέρα, είναι σαφές ότι υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που απλά δεν θα επιβιώσουν χωρίς επείγουσα βοήθεια.

Βρέφος 14 μηνών πέθανε από την πείνα

Όπως ο Μοχάμαντ Χασέμ, του οποίου η 14 μηνών κορούλα πέθανε πριν από λίγες εβδομάδες. «Το παιδί μου πέθανε από την πείνα και την έλλειψη φαρμάκων... Όταν ένα παιδί είναι άρρωστο και πεινασμένο, είναι προφανές ότι θα πεθάνει», λέει.

Ένας τοπικός γέροντας λέει ότι η παιδική θνησιμότητα, κυρίως λόγω υποσιτισμού, έχει «αυξηθεί πραγματικά» τα τελευταία δύο χρόνια.

Ωστόσο δεν υπάρχουν επίσημα αρχεία θανάτων. Το νεκροταφείο είναι το μόνο μέρος όπου μπορεί κανείς να βρει στοιχεία για την αύξηση των παιδικών θανάτων.

Ο Δρ Μοχάμεντ Μόσα Ολντάτ, που διευθύνει τη μονάδα νεογνών, λέει ότι το ποσοστό θνησιμότητας φτάνει το 10%, κάτι που είναι «απαράδεκτο». «Αλλά λόγω της φτώχειας, ο αριθμός των ασθενών αυξάνεται κάθε μέρα», λέει. «Και εδώ επίσης δεν έχουμε τους πόρους για να περιθάλψουμε τα μωρά σωστά.»

Στη μονάδα εντατικής θεραπείας παιδιατρικής, ο Zameer, ηλικίας έξι εβδομάδων, πάσχει από μηνιγγίτιδα και πνευμονία. Και οι δύο παθήσεις είναι ιάσιμες, αλλά οι γιατροί θα έπρεπε να πραγματοποιήσουν μαγνητική τομογραφία και δεν διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό.

Αλλά ίσως το πιο συγκλονιστικό πράγμα που μας λένε οι γιατροί είναι ότι το δημόσιο νοσοκομείο δεν διαθέτει φάρμακα για τους περισσότερους ασθενείς, με αποτέλεσμα οι οικογένειες να αναγκάζονται να αγοράζουν τα φάρμακά τους από φαρμακεία εκτός νοσοκομείου.

«Μερικές φορές, αν έχουν μείνει φάρμακα από το μωρό μιας πιο εύπορης οικογένειας, τα χρησιμοποιούμε για τα μωρά των οποίων οι οικογένειες δεν έχουν τα χρήματα να τα αγοράσουν», λέει η νοσοκόμα Φατίμα.