Επεισόδια στην Αλβανία: Οσμή μαύρου χρήματος και προνόμια στρατηγικών επενδυτών βάζουν σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή πορεία

Με εμφανείς αιχμές για την πορεία ένταξης της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήρθε η ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, μετά τον τραυματισμό Έλληνα πολίτη στην πόλη Ζβέρνετς κατά τη διάρκεια επεισοδίων που σημειώθηκαν στην περιοχή.

Και όμως, μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα οι Αλβανοί αξιωματούχοι πανηγύριζαν: υπό την κυπριακή προεδρία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Προσχώρησης, όπου τα Τίρανα πέτυχαν έναν από τους πιο κρίσιμους στόχους της διαπραγματευτικής τους διαδικασίας — γεγονός που θεώρησαν ότι άλλαξε ουσιαστικά τη δυναμική της υποψηφιότητάς τους.

Η Αλβανία έγινε μόλις η δεύτερη υποψήφια προς ένταξη χώρα που εκπληρώνει τις απαιτήσεις αξιολόγησης για την ενότητα των λεγόμενων «Θεμελιωδών Πεδίων», ακολουθώντας το παράδειγμα του Μαυροβουνίου. Η συγκεκριμένη ομάδα θεωρείται η πιο καθοριστική σε ολόκληρη τη διαδικασία προσχώρησης, καθώς αφορά τη λειτουργία των θεσμών, το κράτος δικαίου, τη δημόσια διοίκηση και τη συνολική οικονομική λειτουργία του κράτους.

Ο Ράμα και το «EU Talibans» όραμα

Η ιδιαίτερη βαρύτητα της ομάδας αυτής αποτυπώθηκε και στη μεταρρυθμισμένη διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την οποία ανοίγει πρώτη και ολοκληρώνεται τελευταία, καθορίζοντας την πρόοδο όλων των υπόλοιπων κεφαλαίων.

Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, εμφανώς αισιόδοξος, επέλεξε να υπογραμμίσει τη μεταμόρφωση της αλβανικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια. Αναφέρθηκε στην ισχυρή αύξηση του ΑΕΠ και στην εντυπωσιακή άνοδο των ξένων επενδύσεων, επιμένοντας ότι η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας αποτελεί μονόδρομο.

Με μια χαρακτηριστική και ασυνήθιστη φράση δήλωσε ότι οι Αλβανοί είναι «EU Talibans», θέλοντας να αποδώσει τον έντονο ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει εναλλακτική εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Αλβανία θα καταφέρει να ενταχθεί στην Ένωση πριν ολοκληρωθεί η τρέχουσα δεκαετία.

 Ο νόμος για τις στρατηγικές επενδύσεις και το περιουσιακό ζήτημα

Το πρόσφατο περιστατικό ανέδειξε τις αδυναμίες του κράτους, αλλά και ένα άλλο, βαθύτερο πρόβλημα: το περιουσιακό. Αυτό τονίζεται εύστοχα και στην ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών.

Το περιουσιακό πρόβλημα επέτεινε ο νόμος που ψήφισε η κυβέρνηση Ράμα περί στρατηγικών επενδύσεων. Όταν ένας στρατηγικός επενδυτής επιλέξει να αποκτήσει κάποιο οικόπεδο, ο ιδιοκτήτης έχει 90 μέρες να διαπραγματευθεί την τιμή πώλησης. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το κράτος απαλλοτριώνει το οικόπεδο έναντι ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και το παραχωρεί στον επενδυτή. Η μόνη επιλογή για τον ιδιοκτήτη είναι να πουλήσει όσο-όσο την περιουσία του.

Κούσνερ, Σάσωνα και οσμή μαύρου χρήματος

Υποτίθεται ότι ο νόμος ψηφίστηκε για να προσελκύσει αλλοδαπούς επενδυτές. Και η αλήθεια είναι ότι πριν από λίγες εβδομάδες έγινε γνωστή μια νέα, εξαιρετικά φιλόδοξη επένδυση με την υπογραφή του Τζάρεντ Κούσνερ — γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και συζύγου της κόρης του Ιβάνκα.

Μέσω της εταιρείας του Affinity Partners, ο Κούσνερ ανακοίνωσε τη δημιουργία πολυτελούς τουριστικού θερέτρου στο απομονωμένο και μέχρι πρόσφατα ακατοίκητο νησί Σάσωνα της Αλβανίας. Η απόφαση προκάλεσε ταυτόχρονα ενθουσιασμό και έντονες αντιδράσεις.

Στις αντιδράσεις ήρθαν να προστεθούν και οι δηλώσεις του κεντρικού τραπεζίτη της Αλβανίας, ο οποίος αποκάλυψε ότι το 2024 ο τζίρος στην οικοδομή εντός της αλβανικής επικράτειας ξεπέρασε τα 4 δισ. ευρώ, ενώ από τις τράπεζες διακινήθηκαν μόνο 800 εκατομμύρια ευρώ. Τα υπόλοιπα, σύμφωνα με τις καταγγελίες, ήταν μαύρο χρήμα.

Τα επεισόδια στο Ζβέρνετς και η αντίδραση της Αθήνας

Το περασμένο Σάββατο, αφορμή για τα επεισόδια ήταν η διαμαρτυρία πολιτών που αντιδρούν στην ανέγερση μεγάλου τουριστικού συγκροτήματος στην περιοχή Νταλάνι. Οι διαδηλωτές συγκρούστηκαν με άτομα που οι ίδιοι χαρακτήρισαν ως ιδιωτική ασφάλεια των κατασκευαστικών εταιρειών.

Οι διαδηλωτές επισήμαναν την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και αντιτίθενται στα σχέδια δόμησης σε μια από τις πιο ευαίσθητες οικολογικά ζώνες των αλβανικών ακτών. Ζητούσαν την άμεση διακοπή των έργων και επανεξέταση του συνολικού σχεδίου, καθώς απειλείται η βιοποικιλότητα της περιοχής Pishë Poro–Narta.

Εκκρεμότητες στο κτηματολόγιο και ανοιχτά ζητήματα

Τον Δεκέμβριο του 2024, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Αλβανίας και των 27 μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα πρώτα ενταξιακά κεφάλαια, συμφωνήθηκε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της καταγραφής των περιουσιών όλων των Αλβανών πολιτών στο κτηματολόγιο.

Υποτίθεται ότι έως εκείνη την προθεσμία θα είχαν περάσει όλες οι περιουσίες στους νόμιμους δικαιούχους. Από τότε, όμως, το ζήτημα παραμένει σε εκκρεμότητα.