Σύγκρουση Σλοβακίας – ΕΕ για τους γάμους ομόφυλων ζευγαριών

Ο Ρόμπερτ Φίτσο ζητά να μην αναγνωρίζονται στη Σλοβακία γάμοι που έχουν τελεστεί νόμιμα σε άλλα κράτη-μέλη, παρά την πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Νέα αντιπαράθεση μεταξύ εθνικής κυριαρχίας και ευρωπαϊκού δικαίου βρίσκεται σε εξέλιξη στη Σλοβακία, μετά την πρόθεση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο να αγνοήσει στην πράξη πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την αναγνώριση γάμων ομόφυλων ζευγαριών.

Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός κάλεσε το κοινοβούλιο να προχωρήσει άμεσα στην ψήφιση νομοθεσίας που θα αποτρέπει την αναγνώριση γάμων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, ακόμη και όταν αυτοί έχουν τελεστεί νόμιμα σε άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως δήλωσε, στόχος είναι να αποτραπούν περιπτώσεις κατά τις οποίες ομόφυλα ζευγάρια παντρεύονται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα και στη συνέχεια ζητούν την καταχώριση του γάμου τους στα ληξιαρχεία της Σλοβακίας.

Η θέση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Το δικαστήριο είχε αποφανθεί ότι όλα τα κράτη-μέλη οφείλουν να αναγνωρίζουν γάμους ομόφυλων ζευγαριών που έχουν τελεστεί σε άλλη χώρα της Ένωσης, ακόμη και αν η εθνική τους νομοθεσία δεν προβλέπει τη δυνατότητα τέλεσης τέτοιων γάμων.

Η απόφαση είχε εκδοθεί με αφορμή υπόθεση στην Πολωνία και στόχευε στη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας και των αστικών δικαιωμάτων των πολιτών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Δικαστήριο είχε διευκρινίσει ότι η αναγνώριση ενός γάμου δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι ένα κράτος πρέπει να θεσπίσει τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών στο εσωτερικό του δίκαιο. Επομένως, σύμφωνα με το σκεπτικό των δικαστών, δεν θίγεται η εθνική αρμοδιότητα κάθε χώρας να καθορίζει το οικογενειακό της δίκαιο.

Ωστόσο, ο Φίτσο υποστηρίζει ότι η Σλοβακία πρέπει να προστατεύσει τη συνταγματική της τάξη και επικαλείται την αρχή της εθνικής κυριαρχίας. Υπενθυμίζεται ότι το 2014, επί δικής του διακυβέρνησης, το Σύνταγμα της χώρας τροποποιήθηκε ώστε να ορίζει τον γάμο αποκλειστικά ως ένωση μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας.

Οι συνταγματικές αλλαγές συνεχίστηκαν και μετά την επιστροφή του στην εξουσία. Το 2025 η Σλοβακία προχώρησε σε νέα αναθεώρηση του Συντάγματος, ενσωματώνοντας διατάξεις που αναγνωρίζουν μόνο δύο φύλα, απαγορεύουν την παρένθετη μητρότητα και ενισχύουν την υπεροχή του σλοβακικού δικαίου σε ζητήματα που αφορούν την «πολιτιστική και ηθική ταυτότητα» της χώρας.

Η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει ακόμη ένα πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στις Βρυξέλλες και κυβερνήσεις της Κεντρικής Ευρώπης που προβάλλουν ολοένα συχνότερα το επιχείρημα της εθνικής κυριαρχίας απέναντι στις αποφάσεις των ευρωπαϊκών θεσμών. Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι εάν η Σλοβακία προχωρήσει στην εφαρμογή της σχεδιαζόμενης νομοθεσίας, δεν αποκλείεται να βρεθεί αντιμέτωπη με νέα διαδικασία παράβασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή ακόμη και με νέα προσφυγή ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαστηρίων.