Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα: Τι αλλάζει μετά την Εθνική Δράση και γιατί αφορά κάθε οικογένεια

Η Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας ολοκληρώθηκε με μετρήσιμα αποτελέσματα σε σχολεία, οικογένειες και υπηρεσίες υγείας, καταγράφοντας αυξημένη συμμετοχή παιδιών στην άσκηση, βελτιωμένες διατροφικές συνήθειες και ευρεία εμπλοκή γονέων σε όλη τη χώρα.

Η παιδική διατροφή και η σωματική δραστηριότητα βρίσκονται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για την υγεία στην Ελλάδα. Με δεδομένο το αυξημένο ενδιαφέρον για τις καθημερινές συνήθειες των παιδιών και των εφήβων, η πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας έχει αναδειχθεί σε βασικό πεδίο πολιτικών και κοινωνικών παρεμβάσεων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από τη θεωρία στην πράξη, δημιουργώντας ένα οργανωμένο δίκτυο παρεμβάσεων που έφτασε σε σχολεία, οικογένειες, παιδιά, επαγγελματίες υγείας και τοπικές κοινότητες σε όλη τη χώρα.

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» και με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την ολοκλήρωσή του παρουσιάστηκε ένας συνολικός απολογισμός που περιλαμβάνει τόσο αριθμητικά δεδομένα όσο και αλλαγές σε καθημερινές συνήθειες γύρω από τη διατροφή και την άσκηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της δράσης, περισσότερα από 1.900 παιδιά με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία έλαβαν δωρεάν εξατομικευμένη διατροφική υποστήριξη μέσω περισσότερων από 13.000 συνεδριών με 60 διαιτολόγους-διατροφολόγους. Από αυτά, περίπου 8 στα 10 παιδιά βελτίωσαν σημαντικά την εικόνα του σωματικού τους βάρους και του δείκτη μάζας σώματος, ενώ παιδιά με συνοδά προβλήματα υγείας -όπως διαβήτη, υπέρταση ή αυξημένη χοληστερόλη -εμφάνισαν βελτιωμένους κλινικούς δείκτες και, σε αρκετές περιπτώσεις, μείωση της φαρμακευτικής αγωγής.

Παράλληλα, το πρόγραμμα έδωσε έμφαση και στην έγκαιρη παρακολούθηση μέσα από το σύστημα υγείας. Εκπαιδεύτηκαν 1.124 παιδίατροι και επαγγελματίες υγείας, ενώ δημιουργήθηκε ψηφιακή πλατφόρμα παραπομπών, με στόχο την καλύτερη σύνδεση της πρωτοβάθμιας φροντίδας με εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης. Ενδεικτικό της ενίσχυσης της πρόληψης είναι ότι αυξήθηκε η συχνότητα καταγραφής βάρους και ύψους κατά την παιδιατρική επίσκεψη -από 69% σε 72,5%.

Σημαντικό κομμάτι της δράσης μεταφέρθηκε στο σχολικό περιβάλλον, εκεί όπου διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό οι καθημερινές συνήθειες των παιδιών. Μέσα από το πρόγραμμα «Τροφή για Δράση», το οποίο θεσμοθετήθηκε πανελλαδικά μέσω διυπουργικής εγκυκλίου, περισσότεροι από 7.600 εκπαιδευτικοί και γονείς συμμετείχαν σε εκπαιδευτικές δράσεις, ψηφιακά εργαλεία και σεμινάρια γύρω από τη σωστή διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα.

Παράλληλα, 31 σχολεία λειτούργησαν ως «Health Hubs», δηλαδή ως πρότυποι χώροι εφαρμογής πρακτικών υγιεινής διατροφής και άσκησης, με τη συμμετοχή περισσότερων από 3.400 παιδιών και σχεδόν 1.400 γονέων. Επιπλέον, 694 καθηγητές φυσικής αγωγής εκπαιδεύτηκαν ώστε να αξιοποιούν τον αθλητισμό ως εργαλείο ενίσχυσης υγιεινών συνηθειών μέσα και έξω από το σχολείο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην πρόσβαση των παιδιών σε καλύτερες διατροφικές επιλογές. Στο πλαίσιο της δράσης διανεμήθηκαν περισσότερα από 130.000 υγιεινά γεύματα και φρέσκα φρούτα σε μαθητές 435 δημοτικών σχολείων, επιχειρώντας να ενισχυθεί η εξοικείωση των παιδιών με πιο ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες στην καθημερινότητά τους.

Παράλληλα, η δράση επιχείρησε να συνδέσει τη διατροφή με τη βιωματική μάθηση και την κοινωνική συμμετοχή. Μέσα από το πρόγραμμα «Το Ταξίδι της Τροφής», περίπου 100.000 έφηβοι συμμετείχαν σε σχεδόν 4.900 εργαστήρια σε περισσότερα από 1.600 σχολεία, ενώ σε συνεργασία με 23 δήμους πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε λαϊκές αγορές. Οι μαθητές συνέλεξαν και διέθεσαν περισσότερους από 20 τόνους πλεοναζόντων τροφίμων σε ευάλωτες οικογένειες, συνδέοντας την εκπαίδευση γύρω από τη διατροφή με την κοινωνική προσφορά.

Ένα από τα πιο ουσιαστικά ευρήματα αφορά τη σωματική δραστηριότητα των παιδιών. Πάνω από 135.000 παιδιά συμμετείχαν δωρεάν σε αθλητικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του προγράμματος, ενώ τα στοιχεία δείχνουν μεταβολές στις συνήθειες άσκησης. Η συμμετοχή σε οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες αυξήθηκε από 52,5% σε 60%, ενώ το ποσοστό των παιδιών που παραμένουν δραστήρια τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα αυξήθηκε από 49,9% σε 52,8%.

Ταυτόχρονα, καταγράφηκαν ενθαρρυντικές αλλαγές και στις διατροφικές επιλογές. Η συχνή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών αυξήθηκε, ενώ μειώθηκε η συχνή κατανάλωση γλυκών, σοκολάτας και σφολιατοειδών -μια μεταβολή που, σύμφωνα με τους ειδικούς, αποτελεί σημαντικό δείκτη αλλαγής συνηθειών ήδη από την παιδική ηλικία.

Κομβικό στοιχείο φαίνεται να ήταν και η συμμετοχή των γονέων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δράσης, το 73,5% των οικογενειών δήλωσε ότι είχε κάποια μορφή εμπλοκής ή επαφής με υπηρεσίες και εργαλεία του προγράμματος. Παράλληλα, αυξήθηκε αισθητά η ενημέρωση των γονέων γύρω από τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα των παιδιών και των εφήβων.

Όπως ανέφερε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, στόχος της δράσης ήταν να δημιουργηθούν σταθερές βάσεις πρόληψης και να ενισχυθούν καθημερινές συνήθειες που επηρεάζουν τη μελλοντική υγεία των παιδιών. Η επόμενη ημέρα, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου Υγείας, περιλαμβάνει τη διατήρηση των ψηφιακών εργαλείων -όπως η εφαρμογή «Healthy Kids»- καθώς και ένα πλαίσιο 19 νομοθετικών προτάσεων για τη μακροπρόθεσμη πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας.

Το στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο η ολοκλήρωση μιας μεγάλης παρέμβασης, αλλά η συνέχεια: κατά πόσο οι συνήθειες που χτίστηκαν σε σχολεία, οικογένειες και κοινότητες μπορούν να παραμείνουν ενεργές τα επόμενα χρόνια.