Ανταρκτική: Θερμοκρασίες 20 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο ‑ Χάνονται πάγοι «μεγέθους Γαλλίας»

Η δυτική ακτή της Ανταρκτικής έχει χάσει μια έκταση χειμερινού θαλάσσιου πάγου που ισοδυναμεί σε μέγεθος με τη Γαλλία, εγείροντας ανησυχίες για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν πιγκουίνοι και άλλα θαλάσσια είδη, καθώς και για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ένας ειδικός δήλωσε ότι η απώλεια πάγου στη Θάλασσα Μπέλινγκσχαουζεν είναι «θλιβερή» και ότι η αποτυχία σχηματισμού πάγου ενδέχεται να ενίσχυσε το κύμα καύσωνα που έπληξε την Ανταρκτική Χερσόνησο την περασμένη εβδομάδα. Οι θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας έφτασαν τους 15,4 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή περισσότερο από 20 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο.

Βρισκόμαστε στον χειμώνα της Ανταρκτικής, περίοδο κατά την οποία ο θαλάσσιος πάγος επεκτείνεται ταχύτατα γύρω από την ήπειρο και φτάνει στο μέγιστό του τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, δορυφορικές παρατηρήσεις έδειξαν ότι η Θάλασσα Μπέλινγκσχαουζεν — στη δυτική πλευρά της Ανταρκτικής Χερσονήσου, η οποία συνήθως μέχρι τον Ιούνιο καλύπτεται από πάγο — ήταν σχεδόν εντελώς κενή.

«Δεν νομίζω να ξαναδούμε θαλάσσιο πάγο εκεί»

Οι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι από την περιοχή έλειπαν περίπου 650.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου πάγου σε σύγκριση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 — έκταση σχεδόν δέκα φορές μεγαλύτερη από την Τασμανία. «Ανησυχώ. Είναι θλιβερό», δήλωσε στον Guardian ο δρ Γουίλ Χομπς, ειδικός στον θαλάσσιο πάγο της Ανταρκτικής στο Πανεπιστήμιο της Τασμανίας και συνεργάτης του Australian Antarctic Program Partnership. «Είναι αξιοσημείωτο ότι βρισκόμαστε στον Ιούνιο και δεν υπάρχει καθόλου θαλάσσιος πάγος εκεί».

Ο δρ Χομπς επισήμανε ότι αυτή είναι η τρίτη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια που τα επίπεδα θαλάσσιου πάγου στην περιοχή είναι εξαιρετικά χαμηλά. «Δεν νομίζω ότι θα ξαναδούμε θαλάσσιο πάγο εκεί. Τελείωσε», τόνισε. Πρόσθεσε ότι η απώλεια πιθανότατα συνδέεται με αλλαγές στον ωκεανό και ότι οι επιστήμονες διερευνούν κατά πόσο η παγκόσμια υπερθέρμανση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Η περιοχή είναι επίσης κρίσιμη για το κριλ, ένα βασικό είδος στην τροφική αλυσίδα, που τον χειμώνα κρύβεται κάτω από τον πάγο τρεφόμενο με φύκη.

Στις 10 Ιουνίου υπήρχαν περίπου 11,4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου πάγου γύρω από ολόκληρη την ήπειρο, έναντι μακροπρόθεσμου μέσου όρου 12,6 εκατομμυρίων για την ίδια ημερομηνία. Ο δρ Φιλ Ριντ, που παρακολουθεί τις συνθήκες στην Ανταρκτική για τη Μετεωρολογική Υπηρεσία της Αυστραλίας, δήλωσε ότι η Θάλασσα Μπέλινγκσχαουζεν έχει παρουσιάσει «απίστευτη έκθεση των παράκτιων περιοχών» τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι τα τελευταία χρόνια.

Ακριβώς δυτικά της περιοχής βρίσκονται οι παγετώνες Πάιν Άιλαντ και Θουέιτς, οι μεγαλύτεροι συντελεστές απώλειας πάγου και ανόδου της στάθμης της θάλασσας στην ήπειρο. Οι πλωτές παγοκρηπίδες μπροστά τους θα μπορούσαν να διαλυθούν ταχύτερα εάν ο προστατευτικός θαλάσσιος πάγος απουσιάζει για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα — κάτι που θα επιτάχυνε την απώλεια πάγου και θα ανέβαζε τη στάθμη των θαλασσών παγκοσμίως.

Καταστρέφεται το φυσικό περιβάλλον πιγκουίνων και φωκιών

Η ακτογραμμή της Θάλασσας Μπέλινγκσχαουζεν ήταν επίσης το σκηνικό μιας τραγωδίας στα τέλη του 2022, όταν χιλιάδες νεοσσοί αυτοκρατορικών πιγκουίνων πέθαναν εξαιτίας μιας «καταστροφικής αποτυχίας αναπαραγωγής» σε τέσσερις αποικίες. Το γεγονός αυτό συνέβαλε στο να αναβαθμίσουν σύμβουλοι του ΟΗΕ το είδος κατά δύο κατηγορίες, κατατάσσοντάς το ως «απειλούμενο με εξαφάνιση» νωρίτερα φέτος.

Ο δρ Πίτερ Φρέτγουελ, επιστήμονας του British Antarctic Survey που καταγράφει τη μείωση των πληθυσμών των πιγκουίνων, δήλωσε ότι η τρέχουσα κατάσταση αποτελεί «σοβαρό πρόβλημα για τους πιγκουίνους, ιδιαίτερα τους αυτοκρατορικούς». «Ο θαλάσσιος πάγος σχηματίζεται πολύ αργά και λιώνει πολύ νωρίς. Αυτό οδηγεί σε μειωμένη αναπαραγωγική επιτυχία και σε μεγαλύτερες μετακινήσεις προς τις περιοχές όπου αλλάζουν πτέρωμα». Πρόσθεσε ότι οι πληθυσμοί των πιγκουίνων Αντέλι επίσης μειώνονται, ενώ οι φώκιες καβουροφάγοι αναγκάζονται να μεταναστεύουν το καλοκαίρι για να βρουν σταθερό πάγο.

«Ακραίο θερμοκρασιακό γεγονός»

Τον τρέχοντα μήνα, η Ανταρκτική Χερσόνησος βίωσε μια ακραία άνοδο θερμοκρασίας που κράτησε αρκετές ημέρες. Ο Χομπς εξήγησε ότι, παρόλο που «κανείς δεν έχει κάνει ακόμη τους σχετικούς υπολογισμούς», είναι εύλογο να υποτεθεί ότι το κύμα καύσωνα «επιδεινώθηκε από την έλλειψη θαλάσσιου πάγου». Ο θαλάσσιος πάγος, όπως εξήγησε, βοηθά κανονικά στην ψύξη των θερμότερων αέριων μαζών που εισέρχονται στην περιοχή από τον βορρά.

Αξιωματούχοι της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας της Αργεντινής, Servicio Meteorologico Nacional, δήλωσαν ότι η βάση Εσπεράνσα, στο βορειοανατολικό άκρο της χερσονήσου, βίωσε ένα «ακραίο θερμοκρασιακό γεγονός» που κορυφώθηκε στις 5 και 6 Ιουνίου. Καταγράφηκαν μέγιστες θερμοκρασίες 15,4 και 13,4 βαθμών Κελσίου αντίστοιχα, σε μια εποχή που ο μέσος ημερήσιος μέγιστος κυμαίνεται στους -6,2 βαθμούς. Το προηγούμενο ρεκόρ Ιουνίου για τη βάση, 13,3 βαθμοί Κελσίου, είχε καταγραφεί στις 12 Ιουνίου 1998.