Πότε μια απλή μεταφορά χρημάτων σε συγγενή γίνεται φορολογική παγίδα – Τι ελέγχει η ΑΑΔΕ

Στο στόχαστρο της Εφορίας μπαίνουν οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, οι γονικές παροχές και οι κινήσεις μέσω κοινών λογαριασμών — μια φαινομενικά απλή συναλλαγή μπορεί να ενεργοποιήσει φορολογικό έλεγχο.

Στο μικροσκόπιο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) μπαίνουν πλέον οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί που χρησιμοποιούν χιλιάδες οικογένειες για την κάλυψη καθημερινών οικονομικών υποχρεώσεων. Μια απλή μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό σε ατομικό ή σε λογαριασμό με διαφορετικούς συνδικαιούχους μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χαρακτηριστεί δωρεά, ενεργοποιώντας φορολογικό έλεγχο και πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Το ενδιαφέρον των ελεγκτικών αρχών δεν περιορίζεται πλέον στις κλασικές περιπτώσεις αδήλωτων εισοδημάτων. Στο στόχαστρο μπαίνουν ολοένα και συχνότερα οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, οι γονικές παροχές, οι δωρεές και οι κινήσεις μέσω κοινών τραπεζικών λογαριασμών. Οι ελεγκτές αναζητούν περιπτώσεις όπου πίσω από μια φαινομενικά απλή τραπεζική συναλλαγή κρύβεται μεταβίβαση περιουσίας που θα έπρεπε να έχει δηλωθεί διαφορετικά.

Η υπόθεση των 240.000 ευρώ που αποτελεί προηγούμενο

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση που εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών και αφορούσε μεταφορά 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό — στον οποίο συμμετείχαν οι γονείς και τα δύο παιδιά τους — σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος με τη σύζυγό του. Η φορολογική διοίκηση έκρινε ότι επρόκειτο για άτυπη δωρεά, καθώς δεν προέκυψε ότι ο γιος είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου του αρχικού λογαριασμού, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα τέθηκαν στη διάθεση αποκλειστικά του ίδιου και της συζύγου του.

Η προσφυγή του φορολογούμενου απορρίφθηκε. Η υπόθεση αυτή υπενθυμίζει ότι η ιδιότητα του συνδικαιούχου σε έναν κοινό λογαριασμό δεν σημαίνει αυτομάτως και δικαίωμα επί του συνόλου των χρημάτων που περιέχει. Για την Εφορία, καθοριστικό ρόλο παίζει ποιος κατέθεσε τα χρήματα, ποιος δημιούργησε το υπόλοιπο και ποιος έκανε τελικά χρήση τους.

1.080 υποθέσεις στο πρόγραμμα ελέγχων για το 2025

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της ΑΑΔΕ, φέτος θα ελεγχθούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ ή προσπάθειες μεταφοράς χρημάτων μέσω συγγενικών προσώπων ώστε να αποφευχθούν οι φορολογικές επιβαρύνσεις.

Το ισχύον ευνοϊκό καθεστώς προβλέπει ότι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού — γονείς, παιδιά, συζύγους, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια — απαλλάσσονται από φόρο. Ωστόσο, η απαλλαγή αυτή ισχύει μόνο όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνεται κανονικά στις φορολογικές αρχές.

Οι παγίδες: Μετρητά, αδήλωτες συναλλαγές και διαδοχικές μεταφορές

Εάν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή ή εάν ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο. Στην περίπτωση αυτή ο φόρος επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ, με συντελεστές που φτάνουν το 10%, 20% ή ακόμη και 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας των εμπλεκόμενων προσώπων.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις γονικές παροχές με μετρητά. Παρότι πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για απλή οικογενειακή διευκόλυνση, η νομοθεσία ορίζει ότι όταν η μεταφορά δεν γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος, το αφορολόγητο χάνεται και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ. Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης οι διαδοχικές μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, όταν ένα ποσό περνά από περισσότερα πρόσωπα πριν φτάσει στον τελικό αποδέκτη — πρακτική που οι ελεγκτές εξετάζουν ως πιθανή προσπάθεια αξιοποίησης αφορολόγητων από πρόσωπα που δεν τα δικαιούνται.

Τι δεν εγείρει φορολογικό ζήτημα

Αντίθετα, μικρές μεταφορές χρημάτων για καθημερινές ανάγκες δεν δημιουργούν κατά κανόνα φορολογικό πρόβλημα. Η αποστολή μικρών ποσών μέσω IRIS από γονείς προς παιδιά για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών εξόδων δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προστατευόμενα μέλη.

Το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η τεκμηρίωση: ποιος δημιούργησε το ποσό, πώς μεταφέρθηκε και ποιος ωφελήθηκε τελικά. Αυτή η «διαδρομή του χρήματος» είναι πλέον το βασικό εργαλείο των ελεγκτών της ΑΑΔΕ στις υποθέσεις οικογενειακών μεταβιβάσεων.