Σκάνδαλο μεγατόνων: Το Instagram οδηγούσε χρήστες σε κανάλια με βίντεο κακοποίησης παιδιών

Η πλατφόρμα του Instagram προέβαλε επί πληρωμή διαφημίσεις που προωθούσαν υλικό σeξουαλικής κακοποίησης παιδιών στην Ινδία, σύμφωνα με αποκαλυπτική έρευνα του BBC Eye. Οι διαφημίσεις, που εγκρίθηκαν από το σύστημα ελέγχου της πλατφόρμας, περιείχαν όρους όπως «βίντεο βιασμού» και «παιδικό βίντεο» και παρέπεμπαν χρήστες σε κανάλια του Telegram, όπου το παράνομο υλικό διατίθετο έναντι μόλις 99 ρουπιών, δηλαδή περίπου ενός δολαρίου.

Η υπόθεση προκαλεί σοβαρά ερωτήματα για τους μηχανισμούς εποπτείας της Meta, καθώς όλες οι διαφημίσεις στο Instagram εγκρίνονται πριν από τη δημοσίευσή τους μέσω των συστημάτων ελέγχου της εταιρείας.

Το BBC δημιούργησε έναν νέο λογαριασμό στο Instagram στην Ινδία, αφού διαπίστωσε ότι η πλατφόρμα προωθούσε σeξουαλικοποιημένο περιεχόμενο ακόμη και σε χρήστες που δεν είχαν πραγματοποιήσει σχετικές αναζητήσεις. Ο συγκεκριμένος λογαριασμός άρχισε να ακολουθεί δέκα γυναίκες που δημοσίευαν περιεχόμενο για την καθημερινότητά τους, το φαγητό ή τον καιρό, αλλά χρησιμοποιούσαν αποκαλυπτική εμφάνιση και σeξουαλικά υπονοούμενα στις αναρτήσεις τους.

Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, το Instagram άρχισε να προβάλλει διαφημίσεις με γυναίκες που προσέφεραν βιντεοκλήσεις, καθώς και βίντεο με γυμνά ζευγάρια που πραγματοποιούσαν σeξουαλικές πράξεις. Λίγες ημέρες αργότερα εμφανίστηκαν διαφημίσεις με παιδιά και ενήλικες σε σeξουαλικά υπονοούμενες σκηνές, οι οποίες οδηγούσαν απευθείας σε κανάλια του Telegram.

Συνολικά εντοπίστηκαν περίπου 30 διαφορετικές διαφημίσεις που προωθούσαν υλικό σeξουαλικής κακοποίησης παιδιών, ενώ αρκετές είχαν δημοσιευθεί από περισσότερους από έναν λογαριασμούς. Παράλληλα, ο λογαριασμός του BBC είδε ακόμη περίπου 20 διαφημίσεις που προωθούσαν πορνογραφικό περιεχόμενο ενηλίκων.

Σύμφωνα με την έρευνα, μία από τις διαφημίσεις εμφάνιζε ένα αγόρι και ένα κορίτσι, τα οποία έμοιαζαν να είναι περίπου 12 ετών, να συμμετέχουν σε σeξουαλική πράξη. Μία άλλη παρουσίαζε έναν άνδρα να αγκαλιάζει ένα κορίτσι, συνοδευόμενο από κείμενο που ανέφερε ότι ο άνδρας ήταν 52 ετών και το κορίτσι 12 ετών, καλώντας τους χρήστες να κάνουν κλικ για να δουν περισσότερο περιεχόμενο μέσω Telegram.

Το BBC κατήγγειλε επίσης μία διαφήμιση που έδειχνε ένα πολύ μικρό κορίτσι να κλαίει, με διατύπωση που υποδήλωνε ότι είχε πέσει θύμα σeξουαλικής επίθεσης. Ωστόσο, 24 ώρες αργότερα, το Instagram απάντησε ότι η διαφήμιση δεν παραβίαζε τα πρότυπα της κοινότητάς του και δεν την αφαίρεσε.

Αφού το BBC επικοινώνησε με τη Meta ζητώντας σχόλιο, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι είχε ήδη απενεργοποιήσει αρκετές διαφημίσεις, ανέστειλε λογαριασμούς που τις δημοσίευαν, αφαίρεσε επιπλέον διαφημίσεις και απέκλεισε συνδέσμους που παραβίαζαν τις πολιτικές της.

Η Meta παραδέχθηκε ότι κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο και ότι η διαδικασία ελέγχου ενδέχεται να μην εντοπίζει όλες τις παραβιάσεις. Όπως ανέφερε, συνεχίζει να χρησιμοποιεί τεχνολογία προληπτικού εντοπισμού στις διαφημίσεις ακόμη και μετά τη δημοσίευσή τους και επιτρέπει στους χρήστες να αναφέρουν περιεχόμενο που θεωρούν ότι παραβιάζει τους κανόνες.

Η εταιρεία πρόσθεσε ότι, όταν εντοπίζει πιθανή εκμετάλλευση παιδιών, ενημερώνει το Εθνικό Κέντρο για τα Εξαφανισμένα και Κακοποιημένα Παιδιά (NCMEC), όπως προβλέπει η νομοθεσία.

Το BBC κατήγγειλε δύο κανάλια του Telegram που πουλούσαν βίντεο σeξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Ένα από αυτά αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε από μήνυμα ότι παραβίαζε τους όρους χρήσης της πλατφόρμας, ενώ το δεύτερο συνέχισε να δημοσιεύει νέο παράνομο υλικό προς πώληση.

Η Telegram ανέφερε ότι μόνο μέσα στο 2026 έχει αφαιρέσει περισσότερες από 274.000 ομάδες και κανάλια που σχετίζονταν με υλικό σeξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Σύμφωνα με την εταιρεία, χρησιμοποιεί τόσο αυτοματοποιημένα όσο και ανθρώπινα συστήματα ελέγχου και υποστηρίζει ότι έχει σχεδόν εξαλείψει τη δημόσια διακίνηση τέτοιου υλικού στην πλατφόρμα της.

Η έρευνα υπενθυμίζει ότι οι διαφημίσεις αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή εσόδων της Meta. Τον Ιανουάριο η εταιρεία ανακοίνωσε ότι σχεδόν το 98% των εσόδων της, ύψους 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το οικονομικό έτος που έληξε το 2025, προήλθε από τη διαφημιστική δραστηριότητα, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι πάνω από το 90% των εσόδων του Instagram προέρχεται επίσης από διαφημίσεις.

Σε αντίθεση με τις απλές δημοσιεύσεις, οι διαφημίσεις ελέγχονται πριν από τη δημοσίευσή τους μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων που αξιολογούν εικόνες, βίντεο, κείμενα, ήχο, το κοινό στο οποίο απευθύνονται και τους συνδέσμους στους οποίους οδηγούν. Τον Μάρτιο η Meta ανακοίνωσε ότι μειώνει την εξάρτησή της από εξωτερικούς ανθρώπινους συντονιστές και αυξάνει τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την εποπτεία του περιεχομένου.

Ο πρώην αντιπρόεδρος του Facebook, Μπράιαν Μπόλαντ, δήλωσε ότι αισθάνθηκε «φρίκη αλλά όχι έκπληξη» από τα ευρήματα του BBC. Ο ίδιος, που εργάστηκε στην εταιρεία από το 2009 έως το 2020 και συνέβαλε στην ανάπτυξη του διαφημιστικού της μοντέλου, υποστήριξε ότι ο αλγόριθμος του Instagram έχει σχεδιαστεί ώστε να διατηρεί τους χρήστες στην πλατφόρμα προβάλλοντας όλο και πιο ακραίο περιεχόμενο, ενώ εκτίμησε ότι με την πάροδο του χρόνου τα έσοδα απέκτησαν μεγαλύτερη βαρύτητα σε σχέση με την ασφάλεια των χρηστών.

Από την πλευρά της, η Meta απέρριψε ότι δίνει προτεραιότητα στα έσοδα έναντι της προστασίας των χρηστών και χαρακτήρισε «κατηγορηματικά ανακριβή» τον ισχυρισμό ότι στοχοποιεί χρήστες με διαφημίσεις που περιλαμβάνουν παιδιά. Σύμφωνα με την εταιρεία, μόνο μέσα στο 2025 απενεργοποίησε αυτόματα περισσότερους από τέσσερα εκατομμύρια λογαριασμούς που εμφάνιζαν ενδείξεις ύποπτης συμπεριφοράς.

Παράλληλα, ο πρώην δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ινδίας, Μαντάν Λοκούρ, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σοβαρή την υπόθεση, σημειώνοντας ότι το Ανώτατο Δικαστήριο θα μπορούσε να παρέμβει αυτεπαγγέλτως και να ζητήσει από την κυβέρνηση να λάβει μέτρα κατά οποιασδήποτε πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης, τονίζοντας ότι οι πλατφόρμες δεν μπορούν να αποποιούνται την ευθύνη τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η έρευνα, οι αμερικανικές εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης υποχρεούνται να αναφέρουν περιστατικά σeξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο NCMEC. Το 2025 η Ινδία έλαβε περίπου 1,9 εκατομμύρια σχετικές αναφορές, αριθμός που ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Σίκα Γκόελ, διευθύντρια του Γραφείου Κυβερνοασφάλειας της πολιτείας Τελανγκάνα, δήλωσε ότι το Instagram και το Facebook παράγουν τις περισσότερες αναφορές, διευκρινίζοντας όμως ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως διαθέτουν και το μεγαλύτερο πρόβλημα, αλλά ενδέχεται να οφείλεται στην αποτελεσματικότητα των αλγορίθμων εντοπισμού.

Αντίστοιχα, το Ίδρυμα Ράτι, που υποστηρίζει παιδιά τα οποία αντιμετωπίζουν διαδικτυακές απειλές, ανέφερε ότι η πλειονότητα των αναφορών που λαμβάνει αφορά πλατφόρμες της Meta. Ο συνιδρυτής του οργανισμού, Σιντάρθ Πιλάι, υποστήριξε ότι οι εγκληματίες εκμεταλλεύονται την εύκολη μετάβαση από το Instagram στο Telegram ώστε να παρακάμπτουν τους μηχανισμούς ελέγχου και να ανεβάζουν ξανά το παράνομο περιεχόμενο.