New York Times: Ο Τραμπ θα ανακοινώσει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα για τα F‑35

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να πει στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αυτή την εβδομάδα ότι είναι έτοιμος να αποκαταστήσει την πρόσβαση της Τουρκίας στο πρόγραμμα stealth μαχητικών F-35, αναιρώντας μια απαγόρευση που ο ίδιος επέβαλε το 2019 για λόγους εθνικής ασφαλείας. Η Σύνοδος Κορυφής έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει σήμερα το βράδυ. Προηγουμένως ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι ετοιμάζεται να φέρει ένα δώρο που θα έκανε τον Ερντογάν «πολύ χαρούμενο».

Η είδηση που δημοσιεύθηκε πρώτα στους New York Times κάνει τον γύρο του κόσμου, καθώς ο Τραμπ κατευθύνεται στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, όπου αναμένεται να συναντηθεί μεταξύ άλλων με τον Τούρκο πρόεδρο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης διαφώνησαν ως προς τις λεπτομέρειες γιια το πώς ο Τραμπ δηλαδή θα επιδιώξει να παρακάμψει τα κωλύματα του Κογκρέσου και τους νομικούς περιορισμούς, αλλά τόνισαν ότι θα μπορούσε να υπάρξει ανταλλαγή επιστολών επί του θέματος μεταξύ των δύο ηγετών.

Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 το 2019, μια κίνηση που η Ουάσινγκτον φοβόταν ότι θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να μελετήσει τις δυνατότητες του αεροσκάφους. Στη συνέχεια, το Κογκρέσο ψήφισε νόμο που απαγορεύει οποιαδήποτε πώληση F-35 στην Τουρκία, εφόσον διατηρεί τους S-400, επικαλούμενο τον κίνδυνο ασφαλείας που θέτει το ρωσικό σύστημα για τα αμερικανικής κατασκευής αεροσκάφη.

Αυτός ο περιορισμός του Κογκρέσου παραμένει ένα από τα κεντρικά εμπόδια σε οποιαδήποτε συμφωνία. Ωστόσο, ένας αξιωματούχος δήλωσε στους New York Times ότι οι S-400 της Τουρκίας θα μπορούσαν να μεταβιβαστούν σε τρίτο μέρος ως λύση, προσθέτοντας ότι ο μηχανισμός δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί. Το ζήτημα παραμένει ένα σημαντικό σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών, παρόλο που η Τουρκία απολαμβάνει θερμότερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον υπό τον Τραμπ.

Παρά τα νομικά εμπόδια, ο Τραμπ έχει σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να προχωρήσει, λέγοντας στον γγ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε τον περασμένο μήνα ότι ετοιμάζει στον Ερντογάν «ένα δώρο» που θα τον έκανε «πολύ χαρούμενο». Το αναφερόμενο σχέδιο έρχεται μετά την επίσημη ειδοποίηση της κυβέρνησης Τραμπ προς το Κογκρέσο τον περασμένο μήνα για την πρόθεσή της να πουλήσει στην Τουρκία δεκάδες κινητήρες αεριωθούμενων αεροσκαφών αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, κάτι που οι αναλυτές θεωρούν ως ένδειξη βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Έντονες αντιδράσεις από τον Νετανιάχου

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει αντιδράσει σθεναρά στην πιθανή συμφωνία. Σε δύο εμφανίσεις του στο Fox News τη Δευτέρα, πριν από τη Σύνοδο Κορυφής, δήλωσε: «Η Τουρκία είναι μια σπουδαία χώρα, αλλά κυβερνάται από έναν άνθρωπο που ζητά ανοιχτά την εξόντωση του Ισραήλ». Πρόσθεσε ότι ο Ερντογάν «κατέχει τη μισή Κύπρο, μια χώρα του ΝΑΤΟ» και «μιλεί ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».

Ο Νετανιάχου έθεσε επίσης το θέμα κατ' ιδίαν με τον Τραμπ σε τηλεφωνική επικοινωνία την Παρασκευή, προτρέποντάς τον να μην πουλήσει στην Τουρκία προηγμένες πλατφόρμες αεροπορικής δύναμης. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο Τραμπ μπορεί να περάσει ένα μήνυμα ζητώντας από τον Ερντογάν να μαλακώσει τη ρητορική του, αλλά πρόσθεσε: «Είναι αυτό που είναι».

Η διαμάχη εκτυλίσσεται με φόντο τις κλιμακούμενες αντι-ισραηλινές δηλώσεις από την Άγκυρα. Ο Ερντογάν την περασμένη εβδομάδα χαρακτήρισε τον Σιωνισμό «γενοκτονική ιδεολογία», ενώ ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε την ισραηλινή κυβέρνηση ως «ένα βάρος που η ανθρωπότητα δεν μπορεί πλέον να αντέξει».

Φιντάν: Η φιλία Τραμπ-Ερντογάν θα βοηθήσει το ΝΑΤΟ

Η Τουρκία θα επιδιώξει να αξιοποιήσει τη θερμή σχέση μεταξύ του Ερντογάν και του Τραμπ για να γεφυρώσει τις διαφορές εντός του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της στρατιωτικής συμμαχίας στην Τουρκία, δήλωσε εν τω μεταξύ ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Χακάν Φιντάν, σε πρόσφατη συνέντευξή του στους New York Times.

Τα 32 μέλη του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου θα συναντηθούν σήμερα στην τουρκική πρωτεύουσα για μια συνάντηση υψηλού διακυβεύματος σχετικά με το μέλλον της διατλαντικής συμμαχίας. Οι απειλές του Τραμπ να μειώσει τον ρόλο των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ - ή να αποσυρθεί εντελώς από αυτό - έχουν οδηγήσει άλλα μέλη να διερευνήσουν πιθανές νέες ρυθμίσεις ασφαλείας. Ο Τραμπ κατηγόρησε επίσης τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για απιστία επειδή δεν υποστήριξαν τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν.

Ενώ ασκεί ευθέως κριτική σε ορισμένους ηγέτες του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ διατηρεί εγκάρδιες σχέσεις με τον Ερντογάν, αποκαλώντας τον «φίλο» και «μεγάλο ηγέτη». Μιλώντας στους New York Times την εβδομάδα πριν από τη Σύνοδο Κορυφής, ο Φιντάν δήλωσε ότι η σχέση του Ερντογάν με τον Αμερικανό πρόεδρο θα μπορούσε να βοηθήσει στην άμβλυνση των εντάσεων εντός του ΝΑΤΟ.

«Είναι απλώς θέμα εμπιστοσύνης για τον Τραμπ και φιλίας», είπε ο Φιντάν. Η Τουρκία, πρόσθεσε, σκοπεύει να «χρησιμοποιήσει αυτή τη φιλία προς όφελος του γενικότερου καλού, για ολόκληρη την οικογένεια του ΝΑΤΟ». Ως πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών και κορυφαίος διπλωμάτης του Ερντογάν από το 2023, ο Φιντάν έχει επισημάνει τις πολιτικές της Τουρκίας σε πολλές παγκόσμιες κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων στη Συρία, τη Γάζα, το Ιράν και, κυρίως για το ΝΑΤΟ, την Ουκρανία.

Θα είναι ο μόνος υπουργός του ΝΑΤΟ στη Σύνοδο Κορυφής που θα μιλήσει απευθείας με κορυφαίους αξιωματούχους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν, τη Ρωσία, την Ουκρανία και την παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς.

Μεγάλο μέρος της συνόδου κορυφής θα επικεντρωθεί στους στρατιωτικούς προϋπολογισμούς, με τους συμμάχους να αναμένεται να επιδείξουν πρόοδο προς τον στόχο της δαπάνης του 5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους στους στρατούς τους. Ο Φιντάν δήλωσε στη συνέντευξη ότι παρά τις απειλές του κ. Trump προς το ΝΑΤΟ, αναμένει ότι αυτές οι τεχνικές συζητήσεις θα κυλήσουν ομαλά. «Δεν βλέπω κανένα πρόβλημα σε αυτό», είπε

«Υπάρχουν πολλές λέξεις που ανταλλάσσονται», πρόσθεσε. «Αλλά στην πράξη, τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει. Οι δυνάμεις είναι εκεί». Είπε ότι μεταξύ της Τουρκίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών, υπάρχει συμφωνία ότι η συμμαχία είναι σημαντική: «Κανείς δεν συζητά την αναγκαιότητα του ΝΑΤΟ». Ωστόσο, οι επίμονες επικρίσεις του Τραμπ έχουν προκαλέσει ανησυχίες μεταξύ ορισμένων αξιωματούχων του ΝΑΤΟ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να μην τηρήσουν τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της συμμαχίας εάν, ας πούμε, η Ρωσία επιτεθεί σε ένα ευρωπαϊκό μέλος.

Ο Τραμπ έχει απειλήσει να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από τη Γερμανία και αλλού, γεγονός που έχει επιταχύνει τις συζητήσεις μεταξύ των Ευρωπαίων σχετικά με το πώς θα ενισχύσουν τη συλλογική τους άμυνα, στο πλαίσιο της ΕΕ. Ο Φιντάν επέκρινε τις ιδέες αυτές ως «διαρθρωτικό πρόβλημα εντός του ΝΑΤΟ», υποστηρίζοντας ότι η αυξημένη αμυντική συνεργασία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιβαίνει στις δεσμεύσεις των ευρωπαϊκών χωρών προς το ΝΑΤΟ. Η Τουρκία και η Ευρώπη πρέπει να θεωρούν η μία την άλλη ζωτικής σημασίας για τη συλλογική τους ασφάλεια, είπε. «Είμαστε κι εμείς μέρος της Ευρώπης, και αν δεν ενωθούμε στην ευρωπαϊκή γεωγραφία για να σχηματίσουμε την πλατφόρμα ασφαλείας μας, δεν θα νιώσουμε ποτέ αρκετά ασφαλείς», είπε.