Το καράβι της «Οδύσσειας» του Νόλαν δεν είναι σκηνικό. Είναι ζωντανό μουσείο

Στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, το καράβι δεν είναι απλώς φόντο για τον Ματ Ντέιμον. Δεν είναι ένα ακόμη εντυπωσιακό σκηνικό, ούτε μια ψηφιακή κατασκευή που προστίθεται μετά στα πλάνα.

Είναι ένα πραγματικό, λειτουργικό ξύλινο πλοίο, χτισμένο για να μπαίνει στη θάλασσα, να σηκώνει πανί και να δουλεύει με πλήρωμα.

Το Draken Harald Hårfagre, που εμφανίζεται στην ταινία, είναι ένα πλήρους κλίμακας ωκεάνιο μακρόπλοιο τύπου longship, κατασκευασμένο στη Νορβηγία με παραδοσιακές τεχνικές ναυπήγησης των Βίκινγκ.

Στην ταινία του Νόλαν παίζει τον ρόλο ενός αρχαίου ελληνικού πολεμικού πλοίου με ένα προφανή ιστορικό αναχρονίσμό, αφού η εποχή των Βίκινγκ απέχει περίπου δύο χιλιετίες από τον κόσμο της ομηρικής «Οδύσσειας». Όμως εδώ το ενδιαφέρον δεν είναι η αρχαιολογική ακρίβεια. Είναι η υλικότητα.

Ο Νόλαν έχει χτίσει μεγάλο μέρος της κινηματογραφικής του μυθολογίας πάνω στην εμμονή με το πραγματικό: πρακτικά εφέ, αληθινά αντικείμενα, μηχανές, σώματα και τοπία που υπάρχουν μπροστά στην κάμερα. Το Draken ταιριάζει ακριβώς σε αυτή τη λογική. Δεν μιμείται απλώς ένα πλοίο. Είναι πλοίο. Έχει βάρος, ήχο, όρια, αντιστάσεις. Το ξύλο τρίζει, τα σχοινιά κινούνται, το πανί αντιδρά στον άνεμο, το πλήρωμα πρέπει να δουλέψει μαζί του και όχι απλώς να σταθεί πάνω του.

Η ίδια η Ζεντέγια, που υποδύεται την Αθηνά, το είπε απλά σε βίντεο από τα γυρίσματα: ως ηθοποιός, είναι πολυτέλεια να βρίσκεται σε έναν τόσο καθηλωτικό χώρο. Δεν χρειάζεται να προσποιηθεί ότι είναι σε καράβι. Είναι πάνω στο καράβι. Είναι στη θάλασσα.

Το Draken άρχισε να κατασκευάζεται το 2010 στη Νορβηγία, με πρωτοβουλία του Σίγκουρντ Όσε, επιχειρηματία στον χώρο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ο οποίος θέλησε να πραγματοποιήσει ένα προσωπικό του «όνειρο». Το πλοίο χτίστηκε από δρυ, με την παραδοσιακή τεχνική των επικαλυπτόμενων σανίδων που έχει επιβιώσει στη νορβηγική ναυπηγική παράδοση. Όταν ολοκληρώθηκε, είχε μήκος πάνω από 34 μέτρα, πλάτος περίπου 8 μέτρα, 50 κουπιά και κατάρτι 24 μέτρων.

Το 2012 καθελκύστηκε και το 2016 πραγματοποίησε υπερατλαντικό ταξίδι, περνώντας από την Ισλανδία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ. Αυτά τα ταξίδια δεν ήταν απλώς επίδειξη δεξιοτεχνίας. Ήταν μέρος μιας λογικής βιωματικής αρχαιολογίας: η γνώση του παρελθόντος δεν μένει κλεισμένη σε μια προθήκη, αλλά δοκιμάζεται σε κύματα, αέρα, κόπωση, κρύο και πραγματικό κίνδυνο.

Αυτό δανείζεται τώρα η «Οδύσσεια» του Νόλαν: όχι μόνο την εικόνα ενός αρχαϊκού πλοίου, αλλά την εμπειρία ανθρώπων που πρέπει να κινηθούν πάνω σε κάτι ζωντανό.

Ο διευθυντής του Draken, Εμάνουελ Πέρσον, είπε ότι όταν σέβεσαι το πλοίο ως πραγματικό σκάφος, με τον δικό του χαρακτήρα, τις δυνάμεις και τους περιορισμούς του, παίρνεις κάτι πολύ ισχυρότερο από διακόσμηση.

Αυτό είναι και το ωραίο παράδοξο. Για να φτιάξει κινηματογραφικό μύθο, ένα blockbuster επιστρατεύει χειροτεχνία, ιστορική αναπαράσταση και ζωντανή ναυτική γνώση. Η «Οδύσσεια» δεν δανείζεται απλώς ένα εντυπωσιακό αντικείμενο από τον κόσμο των Βίκινγκ. Δανείζεται έναν τρόπο να καταλάβεις τη θάλασσα ως εμπειρία: κάτι κρύο, υγρό, επικίνδυνο, όμορφο και βαθιά ανθρώπινο.

Μετά την άφιξή του στο Όσλο για την πρεμιέρα της ταινίας στις 17 Ιουλίου, το Draken θα ανοίξει στο κοινό από τις 19 έως τις 31 Ιουλίου. Σχεδιάζονται επίσης νέα ταξίδια σε σκανδιναβικά και βορειοατλαντικά νερά, με στόχο το πλοίο να παραμείνει ενεργό στη θάλασσα και όχι να γίνει στατικό έκθεμα.

Και κάπου εκεί βρίσκεται η πραγματική δύναμη της εικόνας. Το καράβι της «Οδύσσειας» του Νόλαν δεν είναι απλώς ένα κινηματογραφικό αντικείμενο που μεταφέρει τον Οδυσσέα προς την Ιθάκη. Είναι ένα ζωντανό μουσείο που θυμίζει ότι οι μύθοι, πριν γίνουν λογοτεχνία ή σινεμά, ήταν ιστορίες ανθρώπων που έμπαιναν στη θάλασσα χωρίς να ξέρουν αν θα επιστρέψουν.

με στοιχεία από Artnet