Πρόωρη συνταξιοδότηση: Ποιοι ασφαλισμένοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τα «παράθυρα» του 2025

Χιλιάδες ασφαλισμένοι έχουν στη διάθεσή τους σημαντικές ευκαιρίες πρόωρης συνταξιοδότησης μέσα στο τρέχον έτος, μέσα από ρυθμίσεις για τον ΟΓΑ, εξαγορά πλασματικών ετών και κάλυψη εισφορών ανέργων από τη ΔΥΠΑ.

Χιλιάδες ασφαλισμένοι μπορούν να «ανοίξουν παράθυρο» πρόωρης συνταξιοδότησης μέσα στο 2025, αξιοποιώντας ρυθμίσεις που έχουν τεθεί σε ισχύ και αφορούν διαφορετικές κατηγορίες εργαζομένων. Οι επιλογές περιλαμβάνουν την αναγνώριση ενσήμων από τον πρώην ΟΓΑ, την εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης και την προαιρετική συνέχιση ασφάλισης για ανέργους με δαπάνη που καλύπτει η ΔΥΠΑ.

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο δίνει σε πολλές περιπτώσεις τη δυνατότητα θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος έως και πέντε χρόνια νωρίτερα, με σημαντικά οφέλη τόσο σε χρόνο όσο και σε ύψος σύνταξης.

Ποιους αφορά η αναγνώριση της «δεκαετίας του ΟΓΑ»

Από τον πρώην ΟΓΑ, αναγνωρίζεται πλέον ο χρόνος προαιρετικής ασφάλισης από το 1988 έως και το 1997 — ένας ασφαλιστικός χρόνος που μέχρι πρότινος δεν υπολογιζόταν, αλλά εντάσσεται τώρα στις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης. Η ρύθμιση δεν αφορά μόνο αγρότες, αλλά και εργαζομένους από όλους τους κλάδους — ιδιωτικού και δημόσιου τομέα — οι οποίοι, σε κάποιο διάστημα της επαγγελματικής τους πορείας, ήταν ασφαλισμένοι στον ΟΓΑ και κατέβαλαν εισφορές στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης.

Μέχρι πρόσφατα, τα ένσημα αυτής της περιόδου μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο από όσους παρέμειναν ασφαλισμένοι στον ΟΓΑ. Όσοι είχαν αλλάξει επάγγελμα — γίνοντας, για παράδειγμα, ελεύθεροι επαγγελματίες, δημόσιοι ή ιδιωτικοί υπάλληλοι — έχαναν το δικαίωμα αναγνώρισής τους. Με τη νέα ρύθμιση, ο χρόνος αυτός μπορεί να προσμετρηθεί σε συνδυασμό με άλλους φορείς κύριας ασφάλισης, όπως τα πρώην ταμεία ΟΑΕΕ και ΙΚΑ καθώς και το Δημόσιο, που έχουν ενταχθεί πλέον στον ΕΦΚΑ.

Πώς λειτουργεί η εξαγορά πλασματικών ετών

Η νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα εξαγοράς έως 7 ετών πλασματικού χρόνου, επιτρέποντας στον ασφαλισμένο να βγει νωρίτερα στη σύνταξη και σε ορισμένες περιπτώσεις να «κερδίσει» ακόμη και 500 ευρώ τον μήνα περισσότερα στις αποδοχές του. Όταν τα πλασματικά χρόνια οδηγούν σε θεμελίωση δικαιώματος πλήρους αντί μειωμένης σύνταξης, το όφελος είναι διπλό: τόσο σε χρόνο όσο και σε ποσό.

Η αναγνώριση πρέπει να γίνει πριν ή κατά την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης. Η διαδικασία πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω gov.gr ή με αίτηση στον ΕΦΚΑ, και η εξόφληση γίνεται είτε εφάπαξ, είτε με έως 60 δόσεις, είτε με παρακράτηση του 25% της σύνταξης. Τα έτη που μπορούν να εξαγοραστούν περιλαμβάνουν:

Στρατιωτική θητεία, τέκνα (για γονείς), σπουδές σε ΑΕΙ/ΤΕΙ, κενά διαστήματα μεταξύ εργασίας, επίδομα ανεργίας (έως 300 ή 200 ημέρες ανάλογα με τη θεμελίωση), ασθένεια (έως 200 ημέρες), γονική άδεια ανατροφής και μαθητεία.

Τι ισχύει για Δημόσιο, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες

Στο Δημόσιο, για αιτήσεις που υποβάλλονται από 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά, η εξαγορά γίνεται με εισφορά 20% επί του βασικού μισθού του ασφαλισμένου, χωρίς προβλεπόμενο ελάχιστο κόστος. Για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, κάθε μήνας αναγνώρισης κοστίζει όσο και η μηνιαία εισφορά για τον κλάδο σύνταξης.

Τα σχετικά ποσά έχουν ήδη αυξηθεί κατά 2,5% από την 1η Ιανουαρίου 2026, οπότε και αναπροσαρμόστηκε αυτόματα το κόστος αναγνώρισης πλασματικού χρόνου για αιτήσεις που υποβάλλονται μέσα στο τρέχον έτος. Για μισθωτούς, ο υπολογισμός βασίζεται στο 20% των ασφαλιστέων αποδοχών του προηγούμενου έτους.

Κάλυψη εισφορών για μακροχρόνια ανέργους μέσω ΔΥΠΑ

Για χιλιάδες μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη σύνταξη, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προσφέρει σημαντική διέξοδο: τη δυνατότητα προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Το κόστος καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), η οποία λειτουργεί ως «γέφυρα» προς τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Δικαιούχοι είναι όσοι πληρούν αθροιστικά τις εξής προϋποθέσεις: είναι άνεργοι για τουλάχιστον 12 συνεχείς μήνες, υπολείπονται έως 5 έτη για θεμελίωση σύνταξης, διαθέτουν 3.000 έως 4.500 ένσημα και δεν καλύπτονται από καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων.