Έριξαν 2 εκατ. λάστιχα στον ωκεανό για «καλό σκοπό»: 50 χρόνια μετά ζουν μια οικολογική καταστροφή

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η Φλόριντα βύθισε 2 εκατ. λάστιχα για να δημιουργήσει τεχνητό ύφαλο. Το αποτέλεσμα ήταν μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές καταστροφές της ιστορίας.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η πολιτεία της Φλόριντα αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα με τη διαχείριση των άχρηστων ελαστικών. Η λύση που επιλέχθηκε τότε φαινόταν ευφυής: η βύθιση περίπου δύο εκατομμυρίων λάστιχων για τη δημιουργία ενός τεχνητού υφάλου ανοιχτά του Φορτ Λόντερντεϊλ.

Η θεωρία ήταν ότι κοράλλια και άλλοι θαλάσσιοι οργανισμοί θα αποίκιζαν τα ελαστικά, δημιουργώντας νέους βιότοπους για τα ψάρια. Για τον σκοπό αυτό καλύφθηκαν περίπου 15 εκτάρια βυθού, σε βάθος περίπου 20 μέτρων, δίνοντας ζωή στον λεγόμενο ύφαλο Osborne Reef.

Από τεχνητός ύφαλος σε οικολογική καταστροφή

Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν εντελώς διαφορετικό από το αναμενόμενο. Αντί να επεκταθεί ο ήδη υπάρχων τεχνητός ύφαλος από τσιμεντένιους ογκόλιθους, το έργο εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές καταστροφές. Παρότι είχε τη στήριξη δημόσιων φορέων και επιχειρήσεων, τα ελαστικά — που ήταν αρχικά δεμένα μεταξύ τους με αλυσίδες — υπέστησαν σοβαρή διάβρωση από το θαλασσινό νερό.

Με την πάροδο των χρόνων, οι καταιγίδες και οι τυφώνες έσπασαν τις αλυσίδες στερέωσης. Τα λάστιχα άρχισαν να παρασύρονται στον βυθό, καταστρέφοντας τους φυσικούς κοραλλιογενείς υφάλους της περιοχής. Ορισμένα μάλιστα εντοπίστηκαν ακόμη και στα ανοιχτά της Βόρειας Καρολίνας, επιβεβαιώνοντας την πλήρη αποτυχία του εγχειρήματος.

Η επιχείρηση απομάκρυνσης συνεχίζεται

Τρεις δεκαετίες αργότερα αναγνωρίστηκε επίσημα ότι το σχέδιο ήταν λανθασμένο και ξεκίνησαν προσπάθειες αποκατάστασης. Το 2007, δύτες των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ άρχισαν επιχειρήσεις ανάσυρσης σε μια δύσκολη και ιδιαίτερα δαπανηρή αποστολή που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, υπό τον συντονισμό του Τμήματος Προστασίας Περιβάλλοντος της Φλόριντα.

Έως το 2019 είχε απομακρυνθεί περίπου το ένα τρίτο των ελαστικών. Ωστόσο, πολλά εξακολουθούν να είναι διασκορπισμένα σε μεγάλη θαλάσσια έκταση, ενώ άλλα βρίσκονται ανάμεσα σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, γεγονός που καθιστά την απομάκρυνσή τους ιδιαίτερα απαιτητική.

Παρότι το οικοσύστημα έχει ανακάμψει εν μέρει, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πλήρης αποκατάσταση της περιοχής θα απαιτήσει πολλά ακόμη χρόνια. Η υπόθεση του υφάλου Osborne αποτελεί σήμερα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης να προηγούνται επιστημονικές μελέτες πριν από την εφαρμογή αντίστοιχων έργων — και της αξίας λύσεων με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, όπως οι ειδικές κατασκευές από θαλάσσιο σκυρόδεμα.