Το διάσημο «μπλε χαπάκι» ίσως έχει και μια ακόμα χρησιμότητα εκτός από τη στυτική δυσλειτουργία

Το διάσημο «μπλε χαπάκι» που έφερε επανάσταση στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ετοιμάζεται, όπως φαίνεται, να γράψει ένα εντελώς καινούργιο κεφάλαιο στην ιστορία της ιατρικής.

Μια νέα, υπόσχομενη επιστημονική μελέτη από το Weizmann Institute of Science, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cancer Research, αποκαλύπτει ότι η σιλδεναφίλη (η δραστική ουσία του Viagra) μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό όπλο στη μάχη κατά του καρκίνου — και συγκεκριμένα στην ανάσχεση των μεταστάσεων.

Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν η σιλδεναφίλη συνδυάζεται με τις στατίνες, τα ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα για τη χοληστερόλη, δημιουργώντας ένα διπλό «μπλόκο» στην εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων.

Πώς το μπλε χαπάκι «λιμοκτονεί» τα καρκινικά κύτταρα

Για να μπορέσουν τα καρκινικά κύτταρα να αποκολληθούν από τον αρχικό όγκο και να μεταναστεύσουν σε άλλα όργανα δημιουργώντας μεταστάσεις, χρειάζονται μεγάλες ποσότητες χοληστερόλης, η οποία δομεί τις κυτταρικές τους μεμβράνες. Εδώ ακριβώς παρεμβαίνει η σιλδεναφίλη.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η σιλδεναφίλη εγκλωβίζει τη χοληστερόλη μέσα στα λυσοσώματα των καρκινικών κυττάρων, εμποδίζοντάς την να κινηθεί εκεί που χρειάζεται. Χωρίς την απαραίτητη χοληστερόλη, τα καρκινικά κύτταρα χάνουν την ικανότητά τους να μετακινούνται και να εισβάλλουν σε νέους ιστούς.

Ο διπλός «συνδυασμός-φωτιά» με τις στατίνες

Η επιστημονική ομάδα πήγε την έρευνα ένα βήμα παραπέρα, συνδυάζοντας τη σιλδεναφίλη με στατίνες. Αποδείχθηκε ότι τα δύο φάρμακα χτυπούν τον καρκίνο από δύο διαφορετικές γωνίες:

• Η σιλδεναφίλη μπλοκάρει τη διακίνηση της ήδη υπάρχουσας χοληστερόλης μέσα στα καρκινικά κύτταρα.
• Οι στατίνες εμποδίζουν το σώμα να παράγει νέα χοληστερόλη.

Αυτός ο αθροιστικός μηχανισμός δοκιμάστηκε σε εργαστηριακά πειράματα σε ποντίκια και ανθρώπινες καλλιέργειες, κυρίως σε επιθετικούς τύπους όπως ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού, το μελάνωμα και ο καρκίνος του πνεύμονα. Επιπλέον, αναλύοντας τα ιατρικά αρχεία περίπου 5 εκατομμυρίων ασφαλισμένων, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι ογκολογικοί ασθενείς που λάμβαναν σιλδεναφίλη είχαν αυξημένη επιβίωση, με τα ποσοστά να βελτιώνονται ακόμη περισσότερο σε όσους έπαιρναν παράλληλα και στατίνες.

Η τάση της «επανατοποθέτησης» φαρμάκων

Η συγκεκριμένη ανακάλυψη εντάσσεται στη λογική της επανατοποθέτησης φαρμάκων (drug repurposing) — τη διερεύνηση δηλαδή ήδη εγκεκριμένων και ασφαλών σκευασμάτων για εντελώς νέες θεραπευτικές χρήσεις. Άλλωστε, ούτε η ίδια η σιλδεναφίλη ξεκίνησε ως φάρμακο για τη στυτική δυσλειτουργία· αρχικά είχε αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση καρδιαγγειακών παθήσεων!

Το μεγάλο πλεονέκτημα αυτής της στρατηγικής είναι ότι οι επιστήμονες γνωρίζουν ήδη το προφίλ ασφαλείας και τις παρενέργειες του φαρμάκου, γλιτώνοντας χρόνια εργαστηριακών δοκιμών.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ασθενείς

Παρά τον ενθουσιασμό, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι είναι πολύ νωρίς για να θεωρηθεί το Viagra «θεραπεία» για τον καρκίνο.

• Τα εργαστηριακά πειράματα και τα δεδομένα παρατήρησης δεν αντικαθιστούν τις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.
• Οι ασθενείς δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεκινήσουν τη λήψη σιλδεναφίλης ή στατινών αυτοβούλως ως θεραπεία κατά του καρκίνου.

Τα ευρήματα αυτά δείχνουν μια νέα, πολλά υποσχόμενη ερευνητική οδό. Απαιτείται πλέον εκτενής κλινική έρευνα για να διαπιστωθεί αν και πώς αυτή η προσέγγιση μπορεί να μετατραπεί σε μια ασφαλή και αποτελεσματική θεραπευτική ρουτίνα για τους ογκολογικούς ασθενείς.