Το χρώμα που μόνο 7 άνθρωποι στον πλανήτη έχουν δει

Βεραμάν, μπλε κοβαλτίου, εκάιγ, τσαγαλί... Για πολλούς από εμάς, η αναγνώριση ακόμα και αυτών των αποχρώσεων φαντάζει σπαζοκεφαλιά.

Κι όμως, κάπου σε ένα εργαστήριο της Καλιφόρνιας, οι επιστήμονες κατάφεραν να ξεκλειδώσουν μια οπτική εμπειρία πέρα από τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης. Το όνομα αυτής; «Olo».

Πρόκειται για ένα χρώμα που δεν υπάρχει στη φύση, δεν μπορεί να φωτογραφηθεί, να εκτυπωθεί, ούτε καν να εμφανιστεί στην πιο προηγμένη οθόνη του κόσμου. Μέχρι στιγμής, μόλις επτά άνθρωποι στον πλανήτη έχουν καταφέρει να το αντικρίσουν.

Πώς οι επιστήμονες «ξεγέλασαν» το ανθρώπινο μάτι

Για να καταλάβουμε τι είναι το «olo», πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε πώς βλέπουμε. Στον αμφιβληστροειδή μας υπάρχουν τρεις τύποι ειδικών κυττάρων (κωνία) που ανιχνεύουν το φως: τα L (κόκκινο), τα M (πράσινο) και τα S (μπλε). Κάθε φορά που κοιτάμε οτιδήποτε γύρω μας, το φως διεγείρει ταυτόχρονα περισσότερους από έναν τύπους κωνίων, και ο εγκέφαλος συνθέτει το τελικό χρώμα.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ (UC Berkeley) αποφάσισαν να «σπάσουν» αυτόν τον φυσικό κανόνα. Χρησιμοποιώντας μια πρωτοποριακή συσκευή με λέιζερ υψηλής ακρίβειας —την οποία ονόμασαν Oz, από τον «Θαυμαστό Μάγο του Οζ»— κατάφεραν το αδιανόητο: διέγειραν επιλεκτικά μόνο τα M-cones (πράσινο), κρατώντας τα υπόλοιπα εντελώς απενεργοποιημένα.

Αυτός ο συνδυασμός (0-1-0), που δεν συμβαίνει ποτέ στη φυσική όραση, γέννησε το «olo» — μια οπτική παραίσθηση που ανάγκασε τον εγκέφαλο να επεξεργαστεί μια εντελώς πρωτόγνωρη πληροφορία.

«Σαν τα φτερά ενός παγωνιού, αλλά χιλιάδες φορές πιο έντονο»

Πώς περιγράφει κανείς ένα χρώμα που δεν έχει δει κανείς άλλος; Οι επτά ερευνητές που συμμετείχαν στο πείραμα (το οποίο δημοσιεύτηκε στο Science Advances) δυσκολεύτηκαν να βρουν τις κατάλληλες λέξεις.

• Το περιέγραψαν ως ένα υπερβολικά κορεσμένο, βαθύ γαλαζοπράσινο.
• Το παρομοίασαν με τις εντυπωσιακές πράσινες αποχρώσεις στο φτέρωμα του παγωνιού.
• Τόνισαν ότι ακόμα και το πιο ζωντανό τιρκουάζ που μπορούμε να φανταστούμε μοιάζει «θαμπό» και ξεθωριασμένο μπροστά στο «olo».

«Διαπιστώσαμε ότι μπορούμε όχι μόνο να αναπαράγουμε μια οπτική εμπειρία χειραγωγώντας τα κύτταρα, αλλά και να τη διευρύνουμε», δήλωσε ο Όστιν Ρόρντα, καθηγητής Οπτομετρίας στο UC Berkeley και το πρώτο… «πειραματόζωο» που είδε το χρώμα.

Γιατί αυτή η ανακάλυψη αλλάζει την επιστήμη της όρασης

Πέρα από τον εντυπωσιακό του χαρακτήρα, το πείραμα του UC Berkeley ανοίγει τεράστιους δρόμους στην ιατρική. Η δυνατότητα των επιστημόνων να διεγείρουν μεμονωμένα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς με λέιζερ μπορεί στο μέλλον να αξιοποιηθεί για:

1. Την κατανόηση σοβαρών παθήσεων: Όπως η μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια.
2. Νέες θεραπείες όρασης: Στοχευμένη αποκατάσταση βλαβών στο μάτι.
3. Διόρθωση της αχρωματοψίας: Βελτίωση της αίσθησης των χρωμάτων σε ανθρώπους με διαταραχές.

Θα μπορέσουμε να το δούμε κι εμείς;

Δυστυχώς, όχι σύντομα. Το «olo» δεν είναι μια μπογιά που μπορεί να αγοραστεί ούτε μια εικόνα που μπορεί να ανέβει στο Instagram. Απαιτεί εξαιρετικά ακριβό εργαστηριακό εξοπλισμό, λέιζερ και συνεχή παρακολούθηση των μικροσκοπικών κινήσεων του ματιού σε πραγματικό χρόνο.

Μέχρι η τεχνολογία να γίνει πιο προσιτή, το «olo» θα παραμένει ένα από τα πιο καλά φυλαγμένα μυστικά του ανθρώπινου μυαλού — ένα χρώμα που υπάρχει μόνο ως ψευδαίσθηση στο κεφάλι επτά τυχερών επιστημόνων.