Τα «έξυπνα» γυαλιά της Meta υπό το μικροσκόπιο της ΕΕ

Τα «έξυπνα» γυαλιά της Meta έχουν τεθεί στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών Αρχών Προστασίας Δεδομένων, που διερευνούν τους κινδύνους που απορρέουν από τις ενσωματωμένες κάμερες και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Η νέα αυτή κατηγορία φορητής τεχνολογίας εγείρει ανησυχίες για πιθανές καταγραφές εν αγνοία των ατόμων που βρίσκονται κοντά στον χρήστη, ενώ έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά κατάχρησης.

Στην Ελλάδα, το ζήτημα ανέκυψε μετά την εμφάνιση του Άδωνι Γεωργιάδη με γυαλιά Meta Ray-Ban κατά τη διάρκεια περιοδείας του σε Λήμνο και Λέρο, με την ενσωματωμένη κάμερα να πυροδοτεί αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα. Παράλληλα, η Meta αντιμετωπίζει αυξημένο έλεγχο σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το κατά πόσο τα προϊόντα αυτά διασφαλίζουν επαρκώς την ιδιωτικότητα.

Τα έξυπνα γυαλιά συνιστούν μια νέα κατηγορία συνδεδεμένων συσκευών που συνδυάζουν τη λειτουργία ενός παραδοσιακού αξεσουάρ με κάμερες, μικρόφωνα και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Μέσω φωνητικών εντολών και σύνδεσης με smartphone, επιτρέπουν στους χρήστες να πραγματοποιούν ψηφιακές ενέργειες χωρίς τη χρήση των χεριών τους. Ωστόσο, η δυνατότητα συνεχούς καταγραφής εικόνας και ήχου έχει εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς για τα όρια της ιδιωτικότητας.

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: Έκθεση για τα έξυπνα γυαλιά έως το καλοκαίρι

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων αναμένεται να δημοσιεύσει έκθεση για τα έξυπνα γυαλιά μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, όπως επιβεβαίωσε εκπρόσωπός του στο Euractiv.

Η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ανησυχία των ευρωπαϊκών θεσμών για τις επιπτώσεις που έχει η ταχεία εξάπλωση τέτοιων συσκευών στην καθημερινή ζωή των πολιτών και στην προστασία των προσωπικών τους δεδομένων.

Η Γερμανία εξετάζει ακόμη και απαγόρευση

Ο επικεφαλής της Αρχής Προστασίας Δεδομένων του Αμβούργου, Τόμας Φουξ, προειδοποίησε σε συνέντευξή του στη γερμανική δημόσια τηλεόραση ARD ότι τα έξυπνα γυαλιά μπορούν να χαρακτηριστούν «μεταμφιεσμένες κάμερες». Υποστήριξε ότι ενδέχεται να εμπίπτουν στη γερμανική νομοθεσία που απαγορεύει συσκευές καταγραφής κρυμμένες μέσα σε καθημερινά αντικείμενα.

Τα γυαλιά της Meta διαθέτουν λευκή φωτεινή ένδειξη LED που αναβοσβήνει κατά τη διάρκεια καταγραφής. Ωστόσο, η Αρχή του Αμβούργου διερευνά κατά πόσο το σύστημα αυτό ενημέρωσης είναι επαρκές, εξετάζοντας παράλληλα και τη χρήση δεδομένων για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

Προβληματισμός και στη Γαλλία

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη χώρα που ασχολείται με το ζήτημα. Η γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL) είχε εκφράσει ήδη από τον Μάρτιο ανησυχίες σχετικά με τα έξυπνα γυαλιά.

Η CNIL προειδοποίησε ότι δεν πρόκειται απλώς για τεχνολογικά εργαλεία, αλλά για συσκευές που ενέχουν σοβαρούς κινδύνους, λόγω της ικανότητάς τους να «συλλέγουν, επεξεργάζονται και ερμηνεύουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο χωρίς απαραίτητα να το γνωρίζουν οι άνθρωποι γύρω τους».

Καταγγελίες για χρήση χωρίς συναίνεση

Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν από περιστατικά στα οποία τα γυαλιά της Meta φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν για καταγραφή ατόμων εν αγνοία τους. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, γυναίκες έχουν βρεθεί ιδιαίτερα εκτεθειμένες, καθώς άτομα που δραστηριοποιούνται σε διαδικτυακές κοινότητες «παρεμβατικής προσέγγισης» φέρεται να χρησιμοποίησαν τα γυαλιά για κρυφή καταγραφή αλληλεπιδράσεων, τις οποίες στη συνέχεια ανάρτησαν στα κοινωνικά δίκτυα.

Η Meta υποστηρίζει ότι έχει λάβει μέτρα για τον περιορισμό της κατάχρησης, προσθέτοντας δικλείδες ασφαλείας που απενεργοποιούν αυτόματα τη λειτουργία καταγραφής εάν εντοπιστεί προσπάθεια παρέμβασης στη φωτεινή ένδειξη LED.

Ανησυχίες και για την εκπαίδευση της τεχνητής νοημοσύνης

Τα γυαλιά της Meta βρέθηκαν στο επίκεντρο νέας αντιπαράθεσης τον Μάρτιο, όταν σουηδικές εφημερίδες ανέφεραν ότι η εταιρεία έστελνε καταγραφές σε συνεργάτη στην Κένυα για σχολιασμό δεδομένων που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση τεχνητής νοημοσύνης. Τα δημοσιεύματα υποστήριζαν ότι ανάμεσα στα αρχεία υπήρχαν και προσωπικές ή ευαίσθητες καταγραφές.

Η ιρλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων, που φέρει τον κύριο ρόλο στην εποπτεία της συμμόρφωσης της Meta με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ανέφερε τότε ότι η εταιρεία την είχε διαβεβαιώσει πως δεδομένα Ευρωπαίων πολιτών δεν είχαν εμπλακεί στη συγκεκριμένη διαδικασία.