Παναγία Σουμελά: Τουρκικός καβγάς μετά τη σύγκριση με τη Μέκκα – Σφοδρή αντεπίθεση από απόστρατο

Έντονη αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει στο εσωτερικό της Τουρκίας, λίγες ημέρες πριν από τη μεγάλη χριστιανική εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με αφορμή το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά.

Μία από τις πιο ανησυχητικές πτυχές της υπόθεσης είναι ο τρόπος με τον οποίο η Μονή Σουμελά αντιμετωπίζεται σχεδόν ως τουριστική επιχείρηση. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το Newsbomb, ούτε φέτος ανήμερα της 15ης Αυγούστου δεν θα τελεστεί η καθιερωμένη Θεία Λειτουργία στο ιστορικό μοναστήρι — αυτή έχει οριστεί για τις 23 του μηνός.

Πώς προέκυψε όμως η κόντρα; Μετά από συνάντηση μεταξύ του Μετίν Ινάν, εκπροσώπου της TGA Μαύρης Θάλασσας, και του Τούρκου υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, ο Ινάν συνέκρινε τη Μονή Παναγίας Σουμελά με τη Μέκκα. Ο Μετίν Ινάν είναι Τούρκος επιχειρηματίας στον τουρισμό και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Υπηρεσίας Προβολής και Ανάπτυξης Τουρισμού της Τουρκίας (TGA), εκπροσωπώντας την Περιφέρεια της Μαύρης Θάλασσας.

Απόστρατος αντιναύαρχος αντέδρασε με οργή

Μετά από αυτή τη δήλωση, ο καθηγητής του πανεπιστημίου Τοπ Καπί και απόστρατος αντιναύαρχος Δρ. Τζιχάτ Γιαϊτζί απάντησε με οξύτητα, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Τι είδους ψυχική αποτυχία είναι να συγκρίνεις τη Σουμελά με τη Μέκκα;»

«Έμεινα πραγματικά έκπληκτος όταν διάβασα το παράδειγμα που έδωσε ο Μετίν Ινάν, ενώ υπερασπιζόταν τις θρησκευτικές τελετές στη Μονή Σουμελά. Με ποιο ιστορικό, θρησκευτικό ή κοινωνιολογικό μέτρο συγκρίνετε τη Μέκκα και τη Σουμελά;» τόνισε ο απόστρατος αξιωματικός.

«Η Σαουδική Αραβία είναι μουσουλμανική χώρα. Η Μέκκα είναι το κέντρο της γεωγραφίας από όπου προέρχεται το Ισλάμ. Οι Μουσουλμάνοι, όπου κι αν βρίσκονται στον κόσμο, στρέφουν τα πρόσωπά τους προς την Κάαμπα πέντε φορές την ημέρα. Το Χατζ είναι ένας από τους πέντε πυλώνες του Ισλάμ. Πώς μπορείτε να το συγκρίνετε αυτό με τις θρησκευτικές τελετές στη Σουμελά; Αυτή δεν είναι απλώς μια λανθασμένη αναλογία — δείχνει πλήρη παρανόηση του ζητήματος» συνέχισε.

Το ερώτημα για την ορθόδοξη κοινότητα γύρω από τη Σουμελά

«Ας συζητήσουμε ένα άλλο θεμελιώδες ζήτημα. Υπάρχει σήμερα μια σημαντική και καθιερωμένη ορθόδοξη κοινότητα στην Τραπεζούντα και τα περίχωρά της, όπου βρίσκεται η Μονή Σουμελά, που να καλύπτει τακτικές λατρευτικές ανάγκες; Όχι. Τίνος λοιπόν τις καθημερινές θρησκευτικές ανάγκες καλύπτει αυτή η λειτουργία;» αναρωτήθηκε ο Γιαϊτζί.

«Θα έρθουν άνθρωποι από άλλες χώρες, θα οριστούν ειδικές ημερομηνίες, θα επιβληθούν ποσοστώσεις, θα διοργανωθούν διεθνείς εκδηλώσεις και ένα ιστορικό μοναστήρι θα μετατραπεί ξανά σε χώρο θρησκευτικής τελετής ορισμένες μέρες. Δεν πρόκειται για κάλυψη λατρευτικών αναγκών της τοπικής κοινότητας. Επομένως, τι θα μπορούσε να είναι πιο φυσικό από το να αμφισβητήσουμε τις πολιτικές και συμβολικές του διαστάσεις;»

«Πολιτικό σύμβολο» η Σουμελά κατά τον απόστρατο

«Η Σουμελά δεν είναι απλώς μια συνηθισμένη ιστορική δομή. Μετατρέπεται σε πολιτικό σύμβολο. Χρησιμοποιείται από όσους επιδιώκουν να διατηρήσουν ζωντανές τις ιστορικές τους διεκδικήσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας» ισχυρίστηκε ο Γιαϊτζί, προσθέτοντας: «Επιπλέον, είναι απαράδεκτο να κατηγορούνται όσοι αμφισβητούν αυτό ότι "δημιουργούν εθνικιστικά κινήματα για να εμποδίσουν τον τουρισμό της Τραπεζούντας". Ο εθνικισμός δεν είναι έγκλημα. Η υπεράσπιση της ιστορίας, της κυριαρχίας και των εθνικών συμφερόντων της Τουρκίας σίγουρα δεν είναι έγκλημα.»

Ο απόστρατος αξιωματικός έθιξε και το ζήτημα της αμοιβαιότητας: «Ενώ η Ελλάδα αντιμετωπίζει διαφορετικά τους αιρετούς μουφτήδες των Τούρκων της Δυτικής Θράκης, ενώ τα σχολεία της τουρκικής μειονότητας κλείνουν ένα προς ένα, και ενώ υπάρχουν συνεχή προβλήματα σχετικά με τα ιδρύματα, είναι εύκολο να στραφεί κανείς στην Τουρκία και να πει: "Αυξήστε τις ποσοστώσεις στη Σουμελά, επιτρέψτε περισσότερες θρησκευτικές λειτουργίες". Τι λαμβάνουν οι Τούρκοι της Δυτικής Θράκης σε αντάλλαγμα; Γι' αυτό ακριβώς το ονομάζουμε αμοιβαιότητα.»

Γενοκτονία του Πόντου και διεκδικήσεις στη διεθνή σκηνή

«Το πραγματικό ερώτημα είναι: Είναι οι τελετές στη Σουμελά πραγματικά απλώς θρησκευτική λατρεία; Αν ναι, γιατί οι ισχυρισμοί για "Γενοκτονία του Πόντου" αναβιώνουν κάθε χρόνο την ίδια εποχή; Γιατί η Ελλάδα έχει ανακηρύξει επίσημα την 19η Μαΐου ως "Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Πόντου" από το 1994, καθιστώντας τους ισχυρισμούς αυτούς κρατική πολιτική;» αναρωτήθηκε ο Τούρκος αξιωματικός.

«Γιατί ορισμένες ομάδες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τη Σουμελά όχι μόνο ως ιστορικό μοναστήρι, αλλά ως σύμβολο της ποντιακής ταυτότητας και των ιστορικών διεκδικήσεων; Η έμφαση στην ποντιακή ρητορική, η ένδυση με σύμβολα του Πόντου και η απαγγελία λεγόμενων ποντιακών αφηγήσεων σε προηγούμενες εκδηλώσεις είναι ακόμα νωπές στη μνήμη μας. Είναι δυνατόν να αγνοήσουμε όλα αυτά και να περιορίσουμε το ζήτημα στο "ας προσελκύσουμε περισσότερους τουρίστες, ας βγάλουμε περισσότερα χρήματα";»

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η θέση της Τουρκίας

«Εδώ και χρόνια, οι τελετές στη Σουμελά επιχειρείται να μετατραπούν σε θέαμα που καθιστά ορατή τη διεκδίκηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως για οικουμενισμό στη διεθνή σκηνή. Η νομική θέση της Τουρκίας είναι σαφής: το Πατριαρχείο είναι ένας θρησκευτικός θεσμός που λειτουργεί εντός των συνόρων της Τουρκικής Δημοκρατίας» τόνισε ο Γιαϊτζί.

«Δεδομένων των ετήσιων εκδηλώσεων που ονομάζονται γενοκτονία του Πόντου, των σημαιών, των μπλουζών με συνθήματα και των διαφόρων προπαγανδιστικών δραστηριοτήτων, είναι αδύνατο να αγνοήσουμε την αντίληψη που δημιουργείται μέσω της Μονής Σουμελά και να αξιολογήσουμε το ζήτημα αποκλειστικά υπό την έννοια του "τουρισμού". Η πολιτική σχολή πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον αριθμό των τουριστών που θα έρθουν σήμερα, αλλά και τις πολιτικές και νομικές αξιώσεις που ενδέχεται να εγερθούν εναντίον της Τουρκίας αύριο» κατέληξε ο απόστρατος αντιναύαρχος.

«Η Σουμελά δεν είναι σήμερα ενεργός τόπος λατρείας. Είναι αρχαιολογικός χώρος και μουσείο που υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Δεν αποτελεί ζωντανό θρησκευτικό ίδρυμα όπου τελείται συνεχώς λατρεία, αλλά μάλλον κατασκεύασμα ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι ατυχές να παρουσιάζεται σαν να ήταν ενεργός τόπος λατρείας» συμπλήρωσε.