Μεταφορές μέσω IRIS και ΑΑΔΕ: Τι ισχύει για χαρτζιλίκια, δωρεές και γονικές παροχές

Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS βρίσκονται στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ — τι ισχύει για χαρτζιλίκια φοιτητών, γονικές παροχές και δωρεές, και πότε επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ.

Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια πολίτες, όμως η ΑΑΔΕ παρακολουθεί στενά τις συναλλαγές αυτές. Τι ισχύει από φορολογική άποψη, πότε μια απλή μεταφορά θεωρείται δωρεά και τι πρέπει να προσέχουν γονείς που στέλνουν χρήματα στα παιδιά τους; Τις απαντήσεις έδωσε η φοροτεχνικός Νίκη Βομπιράκη στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews.

Σύμφωνα με την ειδικό, για το χαρτζιλίκι και τα συνήθη έξοδα διαβίωσης ανηλίκων και φοιτητών έως 25 ετών δεν τίθεται συγκεκριμένο χρηματικό όριο — και δεν απαιτείται δήλωση δωρεάς στο myProperty. Στα έξοδα αυτά περιλαμβάνονται ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας, δίδακτρα, βιβλία, μετακινήσεις και άλλες καθημερινές ανάγκες.

Πότε μια μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται δωρεά από την ΑΑΔΕ;

Τα δεδομένα αλλάζουν όταν η μεταφορά χρημάτων δεν αφορά απλό χαρτζιλίκι, αλλά συνδέεται με απόκτηση περιουσιακού στοιχείου ή σημαντική οικονομική δραστηριότητα. Αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου, δημιουργία αποταμίευσης ή επένδυσης, ίδρυση επιχείρησης ή αποπληρωμή προσωπικού δανείου — σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η μεταφορά μπορεί να χαρακτηριστεί ως δωρεά ή γονική παροχή.

«Εδώ έχουμε επαύξηση περιουσίας», εξήγησε η κ. Βομπιράκη, τονίζοντας ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ασφαλέστερο να δηλώνεται η δωρεά μέσω του myProperty, ακόμη και όταν τελικά δεν προκύπτει φόρος. Η διαδικασία προϋποθέτει τραπεζική μεταφορά από λογαριασμό σε λογαριασμό.

Ποιο είναι το αφορολόγητο όριο για γονείς και παιδιά;

Κρίσιμο ρόλο στη φορολόγηση των χρηματικών δωρεών παίζει ο βαθμός συγγένειας. Για την πρώτη κατηγορία συγγένειας — που περιλαμβάνει συζύγους, σύντροφους με σύμφωνο συμβίωσης, παιδιά, καθώς και παππούδες/γιαγιάδες προς εγγόνια — το αφορολόγητο όριο ανέρχεται σε 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η δωρεά γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος. Για ποσά πάνω από το όριο αυτό εφαρμόζεται συντελεστής 10% επί του υπερβάλλοντος.

Αν όμως η χρηματική δωρεά δεν περάσει από τράπεζα, ο φόρος 10% επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ — ακόμη και μεταξύ γονέα και παιδιού. Για αδέλφια (δεύτερη κατηγορία συγγένειας) ο συντελεστής ανεβαίνει σε 20% από το πρώτο ευρώ, ενώ για μεταφορές μεταξύ φίλων και τρίτων ο φόρος φτάνει το 40% από το πρώτο ευρώ.

Γιατί η αιτιολογία στο IRIS είναι τόσο σημαντική;

Η φοροτεχνικός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αιτιολογία που συνοδεύει κάθε μεταφορά. «Καλό είναι σε κάθε μεταφορά να βάζουμε μία αιτιολογία και για να τη θυμόμαστε στο μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η αιτιολογία λειτουργεί ουσιαστικά σαν «βιβλίο εσόδων-εξόδων» και μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική σε περίπτωση μελλοντικού φορολογικού ελέγχου.

Η σύσταση προς τους φορολογούμενους είναι να αποφεύγουν ασαφείς ή χιουμοριστικές αιτιολογίες και να αναγράφουν τον πραγματικό λόγο της συναλλαγής. Η σωστή αιτιολογία δεν αποτελεί από μόνη της απαλλαγή από τον φόρο, αλλά βοηθά στην τεκμηρίωση και στην απόδειξη της πραγματικής αιτίας για την οποία μετακινήθηκαν τα χρήματα.

Τι είναι οι «τριγωνικές» μεταφορές και γιατί κινδυνεύουν;

Η κ. Βομπιράκη προειδοποίησε ιδιαίτερα για τις λεγόμενες «τριγωνικές» μεταφορές: περιπτώσεις όπου τα χρήματα περνούν μέσω τρίτου προσώπου — π.χ. από αδελφό σε γονέα και στη συνέχεια σε άλλο αδελφό — με σκοπό την παράκαμψη των κανόνων φορολόγησης.

Τέτοιες συναλλαγές μπορεί να ελεγχθούν φορολογικά από την ΑΑΔΕ και δεν παρακάμπτουν τους ισχύοντες κανόνες. Η συμβουλή είναι να ακολουθείται πάντα η νόμιμη διαδικασία, ανεξάρτητα από τον βαθμό συγγένειας των εμπλεκόμενων προσώπων.