Επιστήμονες προειδοποιούν για την Θεσσαλία: Το νερό κάτω από τα χωράφια λιγοστεύει επικίνδυνα

Είναι αδιαμφισβήτητη η σημασία του νερού για την ανάπτυξη της γεωργίας, ιδιαίτερα σε μια κατεξοχήν αγροτική περιφέρεια όπως η Θεσσαλία. Ωστόσο, ένα από τα εντονότερα περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η περιοχή, αλλά θα κληθεί να αντιμετωπίσει και στο μέλλον, είναι το ζήτημα του νερού και της διαχείρισής του. Μια σειρά ειδικών συνθηκών που σχετίζονται με το κλίμα, τη γεωμορφολογία και την αγροτική ανάπτυξη έχουν οδηγήσει σε σοβαρά και συχνά μη αναστρέψιμα προβλήματα εξάντλησης των επιφανειακών και υπόγειων υδατικών αποθεμάτων.

Αυτά τονίζει στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Μαρία Σακελλαρίου-Μακραντωνάκη, έπειτα από σχετικές μελέτες που έχει εκπονήσει.

Το νερό, για να συνεχίσει και στο μέλλον να συντηρεί τη ζωή, τονίζει, δεν θα πρέπει να καταναλώνεται με ρυθμούς ταχύτερους από αυτούς της ετήσιας ανανέωσής του, στο πλαίσιο του υδρολογικού κύκλου.

Κρίσιμη η σημερινή κατάσταση

Όπως προσθέτει, «η σημερινή κατάσταση στη Θεσσαλία κάθε άλλο παρά καθησυχαστική εμφανίζεται. Το μεγαλύτερο μέρος του υπόγειου υδατικού δυναμικού της περιοχής υφίσταται ήδη τις συνέπειες της εντατικής εκμετάλλευσης ή της ποιοτικής υποβάθμισης, που εκδηλώνονται με τη δραματική πτώση της στάθμης των υδροφόρων οριζόντων και την εκτεταμένη ρύπανση του υπόγειου νερού. Στην περιοχή της Θεσσαλίας το ζήτημα της ορθής διαχείρισης των υδατικών πόρων κρίνεται απαραίτητο λόγω της κρισιμότητας της υδατικής κατάστασης».

Η υφιστάμενη κατάσταση του υδατικού ισοζυγίου οδηγεί την περιοχή σε οικολογική υποβάθμιση με δυσμενείς περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Το πρόβλημα στη Θεσσαλία είναι ότι περιλαμβάνει μεγάλες αγροτικές εκτάσεις που απαιτούν πολύ μεγάλες ποσότητες νερού για άρδευση. Η υπερεκμετάλλευση του υπόγειου νερού, που γίνεται ήδη με ανεξέλεγκτο τρόπο και ρυθμό, άρχισε να δημιουργεί δυσάρεστες επιπτώσεις οι οποίες θα είναι μη αναστρέψιμες εάν δεν ληφθούν άμεσα δραστικά και αυστηρά μέτρα.

Πολλοί υπόγειοι υδροφορείς στη θεσσαλική πεδιάδα βρίσκονται σε καθεστώς υπερεκμετάλλευσης. Η πτώση της στάθμης είναι συνεχής από το 1985 έως σήμερα και η δυσκολία αναπλήρωσης των αποθεμάτων εμφανής. Υπάρχουν περιοχές με οριακή πτώση (5-10m) και περιοχές με συνθήκες ελλειμματικού ισοζυγίου (25-60m).

Τα αίτια του προβλήματος

Αναφερόμενη στα αίτια της πτώσης του υδροφόρου ορίζοντα της Θεσσαλίας, η κ. Σακελλαρίου-Μακραντωνάκη τονίζει πως είναι πολλά: «Ενδεικτικά αναφέρονται η υπεράντληση λόγω άρδευσης μεγάλων αγροτικών εκτάσεων, η αύξηση της κατανάλωσης, οι μειωμένες βροχοπτώσεις, η αλλαγή πρακτικών άρδευσης, καθώς και η κατασπατάληση και η μη ορθολογική χρήση του αρδευτικού νερού».

Στη Θεσσαλία η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα κατεβαίνει κάθε χρόνο. Επειδή οι λεκάνες απορροής λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία με τα νερά της θάλασσας, η υπεράντληση προκαλεί την είσοδο θαλασσινού νερού που καταστρέφει τα αποθέματα γλυκού νερού στις παράκτιες περιοχές. Η απεριόριστη παροχή νερού στις καλλιέργειες, σύμφωνα με την ίδια, δεν σημαίνει μεγιστοποίηση, ούτε πολύ περισσότερο βελτιστοποίηση της απόδοσης, καθώς οι καλλιέργειες καταναλώνουν ποσότητες νερού που ρυθμίζονται από τις συνθήκες της ατμόσφαιρας που τις περιβάλλει.

Η ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης

Όπως επισημαίνει, η άρδευση είναι επιστήμη και πρακτική με σκοπό να χορηγείται στις καλλιέργειες η σωστή ποσότητα νερού ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη απόδοσή τους.

«Είναι επιτακτική η ανάγκη σωστού υπολογισμού του αρδευτικού νερού και κατάρτισης ωρολογίων προγραμμάτων άρδευσης από επιστήμονες που γνωρίζουν τη σχέση νερού-φυτού» σημειώνει, καταλήγοντας πως «οι μελλοντικές ανάγκες της Θεσσαλίας σε νερό για τις διάφορες χρήσεις εκτιμάται ότι δεν θα μειωθούν. Οι αρδεύσεις στη θεσσαλική πεδιάδα θα συνεχιστούν και στο μέλλον, ανεξάρτητα από τις όποιες πολιτικές επιδοτήσεων ή αναδιαρθρώσεων επιβάλλει η Ε.Ε.».

«Πρέπει να κατανοήσουμε όλοι ότι υπάρχει έλλειψη νερού σε πολλές περιοχές του πλανήτη και ότι το νερό θα σταματήσει να είναι ανανεώσιμη πηγή. Θα γίνει πολύτιμο και ακριβό αγαθό, όπως το πετρέλαιο ή το χρυσάφι, αν δεν το τιμήσουμε ανάλογα και αδιαφορήσουμε για την ύπαρξή του. Και όπως οι θησαυροί δεν πρέπει να σπαταλούνται αλόγιστα, γιατί τότε ο κάτοχός τους κηρύσσει πτώχευση, έτσι θα πληρώσουμε κι εμείς ακριβά το τίμημα αυτής της σπατάλης» καταλήγει η καθηγήτρια.