Μηνιγγίωμα και Αδένωμα Υπόφυσης: Συμπτώματα, Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Τι είναι το μηνιγγίωμα;

Το μηνιγγίωμα αποτελεί έναν από τους συχνότερους καλοήθεις όγκους του εγκεφάλου και αντιπροσωπεύει περίπου το 30% των πρωτοπαθών εγκεφαλικών όγκων. Αναπτύσσεται από τα αραχνοειδή κύτταρα των μηνίγγων και επεκτείνεται προς το εσωτερικό του κρανίου, ασκώντας πίεση στις γειτονικές εγκεφαλικές δομές. Ορισμένες φορές επηρεάζει και τα παρακείμενα οστά, προκαλώντας υπερόστωση.

Τα μηνιγγιώματα εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες και κυρίως κατά την έκτη και έβδομη δεκαετία της ζωής. Τα περισσότερα είναι σποραδικά, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό σχετίζεται με κληρονομικούς παράγοντες, όπως η νευροϊνωμάτωση τύπου 2.

Κατηγορίες και πιθανά αίτια

Ανάλογα με τα ιστολογικά χαρακτηριστικά τους, τα μηνιγγιώματα διακρίνονται σε τυπικά πρώτου βαθμού, άτυπα δεύτερου βαθμού και κακοήθη τρίτου βαθμού. Τα τυπικά εξελίσσονται αργά και παρουσιάζουν μικρότερη πιθανότητα υποτροπής.

Η ακριβής αιτία εμφάνισης δεν είναι γνωστή. Έχει διαπιστωθεί συσχέτιση με την ακτινοβολία στην περιοχή του κεφαλιού και την απώλεια του χρωμοσώματος 22. Ορισμένα μηνιγγιώματα φέρουν ορμονικούς υποδοχείς και μπορεί να αναπτυχθούν ταχύτερα κατά την εγκυμοσύνη ή μετά τη χορήγηση ορμονικών θεραπειών.

Ποια συμπτώματα προκαλεί το μηνιγγίωμα;

Επειδή συνήθως μεγαλώνει αργά, το μηνιγγίωμα μπορεί να φτάσει σε σημαντικό μέγεθος πριν διαγνωστεί. Πιθανά συμπτώματα είναι η κεφαλαλγία, η ναυτία, οι έμετοι, η υπνηλία, οι επιληπτικές κρίσεις και η δυσκολία στην κίνηση των άκρων. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν διαταραχές στην ομιλία ή στη συμπεριφορά.

Τι είναι το αδένωμα υπόφυσης;

Το αδένωμα υπόφυσης είναι ένας καλοήθης όγκος του αδένα της υπόφυσης και αντιστοιχεί περίπου στο 10% των ενδοκράνιων νεοπλασμάτων. Οι όγκοι με διάμετρο μικρότερη από 10 χιλιοστά ονομάζονται μικροαδενώματα, ενώ οι μεγαλύτεροι χαρακτηρίζονται μακροαδενώματα.

Τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται στην πίεση που ασκεί ο όγκος στο οπτικό χίασμα, στην ανεπαρκή λειτουργία της υπόφυσης ή στην υπερβολική παραγωγή ορμονών. Ενδέχεται να εμφανιστούν διαταραχές της όρασης, κεφαλαλγία, διαταραχές της περιόδου, γαλακτόρροια, μειωμένη libido, μεταβολές του σωματικού βάρους, υπέρταση ή σακχαρώδης διαβήτης.

Σε περίπτωση αιμορραγίας μέσα στο αδένωμα, τα συμπτώματα εμφανίζονται αιφνίδια και μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη κεφαλαλγία, αυχεναλγία, ναυτία και διαταραχές της όρασης ή του επιπέδου συνείδησης.

Διάγνωση των όγκων

Η μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφική ουσία αποτελεί βασική εξέταση τόσο για το μηνιγγίωμα όσο και για το αδένωμα υπόφυσης. Στα αδενώματα απαιτείται επιπλέον ορμονικός, νευρολογικός και οφθαλμολογικός έλεγχος, ώστε να αξιολογηθούν η λειτουργία της υπόφυσης, η οπτική οξύτητα και τα οπτικά πεδία.

Θεραπευτικές επιλογές

Μικρά μηνιγγιώματα χωρίς συμπτώματα μπορούν να παρακολουθούνται με τακτικές μαγνητικές τομογραφίες. Όταν απαιτείται θεραπεία, η μικροχειρουργική αφαίρεση αποτελεί βασική επιλογή. Σε υπολειμματικούς ή δύσκολα προσβάσιμους όγκους μπορεί να εφαρμοστεί στερεοτακτική ακτινοχειρουργική.

Στα προλακτινώματα εφαρμόζεται συνήθως φαρμακευτική αγωγή. Για τα υπόλοιπα ορμονοπαραγωγά και μη εκκριτικά αδενώματα, η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί θεραπεία εκλογής. Στις περισσότερες περιπτώσεις πραγματοποιείται διαρρινικά και διασφηνοειδικά, μέσω της μύτης, με στόχο την αφαίρεση του αδενώματος και τη διατήρηση του φυσιολογικού υποφυσιακού ιστού.

Για εξειδικευμένη αξιολόγηση και εξατομικευμένη αντιμετώπιση όγκων εγκεφάλου, όπως το μηνιγγίωμα και το αδένωμα υπόφυσης, επικοινωνήστε με τον εξειδικευμένο Νευροχειρουργό Δρ. Παναγιώτη Νομικό.