Ιός Δυτικού Νείλου: Γιατί «χτυπά» φέτος την Αττική

Βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη η καλοκαιρινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας, με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα να φτάνουν τα 232 και τους θανάτους τους 19, ενώ το επιδημιολογικό βάρος μετατοπίζεται πλέον σαφώς προς την Αττική -όπου εντοπίζεται περίπου το 60% του συνόλου των κρουσμάτων- και ειδικότερα σε περιοχές της Ανατολικής Αττικής, όπως τα Σπάτα και το Μαρκόπουλο.

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η καλοκαιρινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα, με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα να ανέρχονται σε 232 και τους θανάτους στους 19, την ώρα που το επιδημιολογικό βάρος μετατοπίζεται πλέον αισθητά στην Αττική -όπου καταγράφεται περίπου το 60% των συνολικών κρουσμάτων- και ιδιαίτερα σε περιοχές της Ανατολικής Αττικής, όπως τα Σπάτα και το Μαρκόπουλο.

Μιλώντας στο Orange Press Agency, ο αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας στο ΕΚΠΑ, Γκίκας Μαγιορκίνης, ανέλυσε την επιδημιολογική εικόνα της χώρας.

Γιατί βλέπουμε τόσα κρούσματα στην Ανατολική Αττική

«Ο ιός του Δυτικού Νείλου και φέτος, όπως κάθε καλοκαίρι, βρίσκεται στη φάση της έξαρσης, η οποία να θυμίσουμε ότι ξεκινάει από περίπου μέσα προς τέλη Ιουνίου μέχρι μέσα προς τέλη Σεπτεμβρίου. Ο ιός μεταδίδεται αποκλειστικά από κουνούπια που έχουν μολυνθεί από μολυσμένα πτηνά, δηλαδή μολυσμένα κοράκια, καρακάξες, κίσσες. Να πούμε επίσης ότι ο ιός δεν μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων, ούτε τα κουνούπια μπορούν να μολυνθούν από τους ανθρώπους. Φέτος είναι μία χρονιά που φαίνεται ότι υπάρχει μια αυξημένη κυκλοφορία, χωρίς να μπορούμε να πούμε ότι είναι η χρονιά που είναι η κυκλοφορία στο μέγιστο. Σε σχέση με πέρσι σίγουρα είμαστε πιο αυξημένοι».

Αναφερόμενος στη χωρική κατανομή των κρουσμάτων, ο κ. Μαγιορκίνης σημείωσε: «Η διαφορά που έχουμε σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, για τουλάχιστον μια δεκαετία, είναι ότι βλέπουμε κρούσματα μέσα στην Αττική και κυρίως στην Ανατολική Αττική, όπου φαίνεται υπάρχει υψηλότερη δραστηριότητα στα Σπάτα και στο Μαρκόπουλο. Για να υπάρχουν μολυσμένα κουνούπια σε μία περιοχή πρέπει να υπάρχουν μολυσμένα πτηνά».

«Τα κορακοειδή δεν αγαπάνε πολύ τον αστικό ιστό. Τα βλέπουμε σε αγροτικού τύπου περιοχές, οπότε η Ανατολική Αττική επειδή έχει ακόμα σε μεγάλο ποσοστό αγροτικές περιοχές, για αυτό το λόγο βλέπουμε και υψηλότερη κυκλοφορία. Το κουνούπι δεν πετάει πολύ μακριά, οπότε πρέπει να είναι κοντά και στο πτηνό και στον άνθρωπο».

Η κλιματική αλλαγή, ο Daniel και η μετανάστευση των κουνουπιών

Σχετικά με τους παράγοντες που επηρέασαν τη μετατόπιση του ιού, ο κ. Μαγιορκίνης άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο φαινόμενα, εν δυνάμει καταστροφικά, όπως ο Daniel, να ωθούν πληθυσμούς πτηνών σε άλλες περιοχές.

«Σίγουρα μπορεί να έχει παίξει κάποιο ρόλο η κλιματική μεταβολή, σε συνδυασμό με τη μετατόπιση πτηνών από άλλες περιοχές. Μία πιθανότητα που δεν μπορούμε να την επαληθεύσουμε, επειδή αρχίσαμε να βλέπουμε κρούσματα στην Αττική σταδιακά από το 2023 και μετά, ενώ πριν είχαμε να δούμε από το 2012, είναι να το δούμε σε αντιπαράθεση με τον τυφώνα Daniel στη Θεσσαλία. Η Θεσσαλία για πολλά χρόνια ξέρουμε ότι ήταν το επίκεντρο του ιού. Πιθανολογούμε ότι μπορεί να έπαιξε κάποιο ρόλο στη μετατόπιση πληθυσμού πτηνών σε άλλες περιοχές και σταδιακά τη διάχυση της μόλυνσης».

«1 στα 150 κρούσματα εμφανίζει εγκεφαλίτιδα» - Τα συμπτώματα

Αναφερόμενος στην επικινδυνότητα του ιού και την κλινική εικόνα, ο καθηγητής υπογράμμισε: «Ο ιός προσβάλλει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό ατόμων. Ωστόσο, αυτά που βλέπουμε εμείς ως κρούσματα είναι τα βαριά, τα οποία είναι περίπου ένα στα εκατόν σαράντα με ένα στα εκατόν πενήντα. Οι υπόλοιποι είτε θα το περάσουν τελείως στο πόδι, δεν θα το καταλάβουν καν, ή θα το περάσουν με πολύ ήπια συμπτώματα, όπως έναν ήπιο πυρετό, μία κούραση, συμπτώματα που δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε από άλλες ήπιες ιώσεις».

«Ωστόσο, σε ένα στα εκατόν πενήντα περίπου άτομα θα εμφανιστεί εκδήλωση από το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή εγκεφαλίτιδα με ληθαργικότητα, σύγχυση, υπνηλία, υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο, δυσκαμψία αυχένα, φωτοφοβία, επιληπτικούς σπασμούς ή ακόμα και παράλυση. Οι εγκεφαλίτιδες έχουν πάντα μία αρκετά θορυβώδη εικόνα και χρειάζεται η αντιμετώπισή τους στο νοσοκομείο».

Όσον αφορά τις ευπαθείς ομάδες, διευκρίνισε ότι «μηδενικός κίνδυνος για να πάθει κάποιος εγκεφαλίτιδα από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν υπάρχει. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σπάνιο να εμφανιστεί σε άτομα που δεν ανήκουν στους άνω των 65 ή δεν έχουν υποκείμενα νοσήματα. Πρόκειται για την εξαίρεση στον κανόνα».

Σημειώνεται πως η πλειονότητα των σοβαρών περιστατικών αφορά ηλικιωμένους, ενώ προβληματισμό προκάλεσε η νοσηλεία 13χρονου αγοριού με βαριά συμπτώματα, το οποίο έλαβε εξιτήριο.

«Στο 90% η ατομική προστασία»

Για τα μέτρα πρόληψης, ο κ. Μαγιορκίνης τόνισε: «Η προστασία έναντι του ιού βασίζεται σχεδόν 90% στην ατομική προστασία: χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα, σήτες στα παράθυρα. Επίσης, αν υπάρχουν στάσιμα νερά στο μπαλκόνι, στον κήπο ή κοντά στο σπίτι μας, θα πρέπει να τα στραγγίξουμε γιατί εκεί πολλαπλασιάζονται τα κουνούπια».

«Αν πρέπει να πάμε σε χώρο με πολλά κουνούπια, για παράδειγμα για αγροτική ή κτηνοτροφική εργασία, καλό είναι να χρησιμοποιούμε μακρυμάνικα και μακριά παντελόνια».

Έκτακτες επιχειρήσεις με «τουρμπίνες» στην Ανατολική Αττική

Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια Αττικής κλιμακώνει τις παρεμβάσεις της στο πεδίο. Μετά από σύσκεψη του Περιφερειάρχη Νίκου Χαρδαλιά με εκπροσώπους του ΕΟΔΥ και του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, αποφασίστηκε η διενέργεια έκτακτων νυχτερινών ψεκασμών σε έκταση περίπου 10.000 στρεμμάτων στην Ανατολική Αττική.

«Απέναντι σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας δεν χωρά κανένας εφησυχασμός» δήλωσε ο Ν. Χαρδαλιάς, σημειώνοντας ότι από τις αρχές του 2026 οι ψεκασμοί έχουν αυξηθεί κατά 30% σε όλη την Αττική. Για την εξουδετέρωση των ακμαίων κουνουπιών επιστρατεύτηκαν ειδικές «τουρμπίνες» – μηχανήματα υψηλής πίεσης που πραγματοποιούν ακμαικτονία υπέρμικρου όγκου (ULV).

Ο πρόεδρος της Τεχνικής Επιτροπής Παρακολούθησης του προγράμματος καταπολέμησης κουνουπιών, Γιώργος Κώνσταντος, εξήγησε τη διαδικασία από τον υδροβιότοπο στις Αλυκές Αρτέμιδας: «Δημιουργείται ένα λεπτό σύννεφο από ειδικό όχημα που πέφτει πάνω στις εγκαταστάσεις. Με το πρώτο ηλιακό φως δεν αφήνει καμία υπολειμματικότητα, αλλά παράλληλα σκοτώνει τα ακμαία κουνούπια». Οι ψεκασμοί επικεντρώθηκαν εκτός πυκνοκατοικημένων ζωνών, σε εκτάσεις από την οδό Αρίωνος έως τη Λεωφόρο Μαραθώνος, καθώς και στην περιοχή Κιάφα κοντά στο αεροδρόμιο.