Ανοια: 24% μειωμένος κίνδυνος συνδέεται με κοινό εμβόλιο σε άτομα άνω των 65 ετών – Τι δείχνουν νέες μελέτες

Ένα εμβόλιο που χρησιμοποιείται για την προστασία από τον έρπητα ζωστήρα φαίνεται πως μπορεί να προσφέρει οφέλη πέρα από τον αρχικό του στόχο. Νέα ερευνητικά δεδομένα συνδέουν το Shingrix με σημαντικά μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, καθώς και με λιγότερα καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια.

Τα ευρήματα κρίνονται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, ωστόσο για την ώρα πρόκειται για ισχυρές συσχετίσεις που χρειάζεται να επιβεβαιωθούν μέσα από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.

Η πρόσφατη μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου Brown, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Annals of Internal Medicine, αξιολόγησε ιατρικούς φακέλους του Medicare περισσότερων από 509.926 ενηλίκων στις ΗΠΑ.

Τα ευρήματα για την άνοια

Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 66 ετών και άνω. Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα, γνωστού με την εμπορική ονομασία Shingrix, εμφάνιζαν κατά τη διάρκεια τεσσάρων ετών 24% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο διάγνωσης άνοιας, σε σύγκριση με τους ανεμβολίαστους.

Νευρολόγοι χαρακτηρίζουν το εύρημα αξιοσημείωτο, τονίζοντας όμως πως δεν πρόκειται για μεμονωμένη παρατήρηση, αφού είναι τουλάχιστον η τρίτη μελέτη που καταλήγει σε ανάλογο συμπέρασμα. Συνολικά, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι μετά τη χορήγηση του Shingrix παρατηρείται στα επόμενα χρόνια μια κλινικά σημαντική μείωση στην εμφάνιση άνοιας.

Παρά την ισχυρή αυτή συσχέτιση, οι ειδικοί επισημαίνουν πως το εμβόλιο δεν αποτελεί σήμερα θεραπεία για τη γνωστική εξασθένηση ή την άνοια. Τα δεδομένα είναι σημαντικά, δεν επιτρέπουν όμως ακόμη να υποστηριχθεί ότι το Shingrix καταπολεμά άμεσα την άνοια. Το πιθανό αυτό όφελος περιγράφεται μάλλον ως ένα επιπλέον πλεονέκτημα ενός εμβολίου που έχει ήδη αποδεδειγμένο ρόλο στην πρόληψη του έρπητα ζωστήρα.

Πώς δρα ο ιός του έρπητα ζωστήρα

Ο έρπητας ζωστήρας οφείλεται στον ιό της ανεμευλογιάς-ζωστήρα, δηλαδή τον ίδιο ιό που προκαλεί την ανεμευλογιά.

Μετά την ανάρρωση, ο ιός δεν εξαφανίζεται εντελώς από τον οργανισμό. Παραμένει σε αδρανή κατάσταση στον νευρικό ιστό κοντά στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, και μπορεί να επανενεργοποιηθεί δεκαετίες αργότερα, προκαλώντας επώδυνο εξάνθημα με φυσαλίδες γεμάτες υγρό.

Η βασική λειτουργία του εμβολίου παραμένει η πρόληψη του έντονου νευρικού πόνου και του εξανθήματος που προκαλεί η επανενεργοποίηση του ιού. Ο έρπητας ζωστήρας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως η μεθερπητική νευραλγία, μια εξουθενωτική κατάσταση όπου ο νευρικός πόνος επιμένει για μήνες ή και χρόνια μετά την υποχώρηση του εξανθήματος.

Οφέλη για την καρδιά και τα αγγεία

Μια δεύτερη μελέτη, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine την ίδια εβδομάδα, ενισχύει την εκτίμηση ότι τα πιθανά οφέλη του εμβολίου μπορεί να επεκτείνονται και στο καρδιαγγειακό και εγκεφαλοαγγειακό σύστημα – δηλαδή στην πρόληψη εμφραγμάτων και εγκεφαλικών.

Η έρευνα, βασισμένη στα ιατρικά αρχεία περίπου 70.000 ανθρώπων στις ΗΠΑ, έδειξε πως όσοι είχαν λάβει το Shingrix (ο εμβολιασμός προβλέπει μια αρχική δόση και μια ενισχυτική) παρουσίαζαν 12% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής διάγνωσης μέσα στα επόμενα τριάμισι χρόνια. Αν αυτό το όφελος επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να είναι συγκρίσιμο με εκείνο που προσφέρει η καθημερινή λήψη ενός αντιυπερτασικού φαρμάκου.

Ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ Μαξίμ Τακέ (Maxime Taquet), κλινικός λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, εξήγησε πως αυτό σημαίνει αποτροπή εκατοντάδων χιλιάδων περιστατικών στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιακής ανεπάρκειας παγκοσμίως. Θα μπορούσε, όπως ανέφερε, να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για την προστασία εγκεφάλου και καρδιάς στις μεγαλύτερες ηλικίες, με τεράστια δυνητική επίδραση στη δημόσια υγεία.

Τι χρειάζεται ακόμη να αποδειχθεί

Ερευνητές στη στατιστική μοντελοποίηση που δεν συμμετείχαν στη μελέτη σημειώνουν πως μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή αποτελεί τον καλύτερο τρόπο ώστε να διαπιστωθεί με βεβαιότητα εάν τα ανασυνδυασμένα εμβόλια προσφέρουν πράγματι μεγαλύτερα καρδιαγγειακά οφέλη σε σχέση με τα εμβόλια ζωντανών εξασθενημένων ιών.

Μέχρι να πραγματοποιηθεί μια τέτοια δοκιμή, η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει ορισμένα από τα ισχυρότερα διαθέσιμα δεδομένα παρατήρησης υπέρ μιας ευεργετικής επίδρασης των ανασυνδυασμένων εμβολίων στην καρδιαγγειακή υγεία.

Τα δύο ερευνητικά ευρήματα σχηματίζουν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εικόνα για τις πιθανές πρόσθετες επιδράσεις του Shingrix στην υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς. Δεν αλλάζουν, ωστόσο, την επίσημη χρήση του: το εμβόλιο εξακολουθεί να χορηγείται για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και των σοβαρών επιπλοκών του, ενώ η ενδεχόμενη προστασία από την άνοια, τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια παραμένει προς επιβεβαίωση από κλινικές δοκιμές.