Τα 13 μέτρα για τις ηλεκτρονικές απάτες ‑ Τραπεζικές κινήσεις, deepfakes, ψεύτικα τηλέφωνα

Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, υπό τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, προωθεί 13 μέτρα κατά των ηλεκτρονικών απατών, με στόχο να χτυπηθούν τα κυκλώματα που χρησιμοποιούν deepfakes, ψεύτικα τηλέφωνα τραπεζών και phishing για να αδειάζουν τραπεζικούς λογαριασμούς πολιτών.

Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη προχωρά σε 13 μέτρα και δράσεις για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των ηλεκτρονικών απατών, καθώς οι δράστες αξιοποιούν όλο και πιο εξελιγμένες μεθόδους -ακόμη και βίντεο ή ήχο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη (deepfakes)- προκειμένου να αποσπάσουν κωδικούς e-banking και στοιχεία χρεωστικών και πιστωτικών καρτών από τα θύματά τους.

Πριν από 15 ημέρες, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης πραγματοποίησε σύσκεψη με τη συμμετοχή αρμόδιων εκπροσώπων οργανισμών, φορέων, τραπεζών και εταιρειών, παρουσιάζοντας τις 13 δράσεις. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η δημιουργία Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης Απάτης (ΕΚΑΑ), το οποίο θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση, συνδέοντας την ΕΛ.ΑΣ., τις τράπεζες, τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, την ΑΑΔΕ και άλλους φορείς.

Πώς θα διακοπεί η αλυσίδα της ηλεκτρονικής απάτης

Κεντρική επιδίωξη των μέτρων είναι η διακοπή της απάτης σε πραγματικό χρόνο, σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας: από την κλήση, το SMS ή το e-mail και την εξαπάτηση, μέχρι την εντολή πληρωμής, τον λογαριασμό υποδοχής, το money mule, τη μεταφορά ή ανάληψη και το ξέπλυμα χρήματος.

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η εφαρμογή «έξυπνης» καθυστέρησης σε συναλλαγές υψηλού κινδύνου, όταν εντοπίζονται κόκκινες σημαίες στα συστήματα. Τα 13 μέτρα βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας και απαιτούνται νομοθετικές ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη διαλειτουργικότητα των εμπλεκόμενων φορέων.

Αυτόματο alert για ύποπτους λογαριασμούς και IBAN

Στην εθνική βάση Fraud Intelligence θα συγκεντρώνονται και θα αναλύονται τα δεδομένα από κάθε περιστατικό απάτης. Για παράδειγμα, εάν ένας IBAN δηλωθεί στην Αθήνα και στη συνέχεια εμφανιστεί μέσα στις επόμενες ημέρες σε συναλλαγές στη Θεσσαλονίκη ή σε άλλες πόλεις, το σύστημα θα μπορεί να ενεργοποιεί αυτόματο alert.

Παράλληλα, προβλέπεται κοινό πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για τον εντοπισμό απάτης, ώστε να περιοριστεί ο κυκεώνας επικοινωνιών που απαιτείται σήμερα για την καταγγελία ενός περιστατικού. Στόχος είναι, με την εφαρμογή του πρωτοκόλλου, να πραγματοποιούνται όλες οι απαραίτητες ενέργειες μέσα σε 30 λεπτά.

Fraud Alert τραπεζών και έλεγχος στα «μουλάρια» χρήματος

Η δέσμη των μέτρων περιλαμβάνει τη δημιουργία εθνικού Fraud Alert μεταξύ όλων των τραπεζών. Η επαλήθευση δικαιούχου λειτουργεί ήδη στην Ελλάδα από τον Οκτώβριο του 2025, με τη ΔΙΑΣ να αποτελεί τον τεχνικό ενδιάμεσο για την επαλήθευση του ονόματος με τον IBAN, ενώ το επόμενο βήμα αφορά την επιβεβαίωση κινδύνου (Verification of Risk).

Παράλληλα, αστυνομία και τράπεζες θα συνεργάζονται μέσω κοινού προγράμματος για την αντιμετώπιση των Money Mules, δηλαδή των «μουλαριών» που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά παράνομου χρήματος, ώστε να εντοπίζονται ύποπτοι λογαριασμοί και να ξεκινά άμεσα οικονομική και ποινική έρευνα.

Νέα γραμμή καταγγελιών και αποζημιώσεις θυμάτων

Εξετάζεται επίσης η αξιοποίηση του 11188, του πενταψήφιου αριθμού της Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, ως αριθμού έκτακτης ανάγκης για απάτες (Fraud Emergency Point), με στόχο ένα σύστημα «μίας στάσης» για την αναφορά περιστατικών.

Ένα ακόμη μέτρο αφορά την προστασία των πολιτών από το APP Fraud, δηλαδή την απάτη μέσω εξουσιοδοτημένης πληρωμής, όταν το θύμα εξαπατάται από κάποιον που εμφανίζεται ως αστυνομικός, λογιστής, εκπρόσωπος τράπεζας ή ακόμη και συγγενικό πρόσωπο και τελικά εγκρίνει το ίδιο την πληρωμή. Προτείνεται νομοθετική μελέτη για σύστημα επιμερισμού της ζημιάς, με την Τράπεζα της Ελλάδος να καθορίζει τα όρια αποζημίωσης και τις σχετικές εξαιρέσεις.

Πιστοποίηση Caller ID κατά των ψεύτικων τηλεφώνων τραπεζών

Προτείνεται η δημιουργία εθνικού συστήματος πιστοποίησης Caller ID, κατά το γαλλικό πρότυπο, ώστε να αποτρέπεται η παραποίηση αριθμών ή ονομάτων που παραπέμπουν σε τράπεζες, την Αστυνομία, δημόσιες υπηρεσίες ή ακόμη και οικεία πρόσωπα των υποψήφιων θυμάτων. Όταν ο πάροχος δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα ενός αριθμού, προβλέπεται είτε να μην εμφανίζεται είτε να μπλοκάρεται η κλήση, ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου.

Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων αναμένεται να δημιουργήσει, με τη συμμετοχή των παρόχων, εθνικό μητρώο ονομάτων αποστολέων. Οι πάροχοι bulk SMS θα πρέπει να γνωρίζουν την πραγματική ταυτότητα των πελατών τους, με αυξημένους ελέγχους στις μαζικές αποστολές μηνυμάτων.

Ταχεία αφαίρεση σελίδων phishing και έλεγχος deepfakes

Στα μέτρα περιλαμβάνεται το Fast Takedown Protocol, ένα πρωτόκολλο ταχείας αφαίρεσης κακόβουλων ιστοσελίδων. Για επιβεβαιωμένες σελίδες phishing, ψεύτικες επενδυτικές πλατφόρμες ή impersonation sites, προβλέπεται διαδικασία ταχείας αναφοράς και αφαίρεσης, ώστε μια απάτη να μην παραμένει ενεργή για ημέρες, προσελκύοντας νέα θύματα.

Μία ακόμη δράση αφορά τη δημιουργία ειδικής ομάδας για τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση επενδυτικών απατών και deepfake fraud, στις οποίες χρησιμοποιούνται βίντεο και ήχος μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Το 13ο μέτρο αφορά την ασφαλή τραπεζική περιήγηση, με τις τράπεζες να μπορούν να προσφέρουν προαιρετικά πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, όπως χαμηλότερο ημερήσιο όριο ανάληψης ή καθυστέρηση μεγάλης πληρωμής προς νέο λογαριασμό.

Εθνική καμπάνια ενημέρωσης πολιτών

Η προσπάθεια για την αντιμετώπιση των ηλεκτρονικών απατών θα συνοδευτεί από εθνική ενημερωτική καμπάνια σε τηλεοπτικούς σταθμούς, δημόσιες υπηρεσίες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το βασικό μήνυμα της καμπάνιας είναι: «Καμία τράπεζα, Αστυνομία ή δημόσια υπηρεσία δεν θα σου ζητήσει κωδικούς για να “σώσει” τα χρήματά σου».